21/07/2026
📣 Serdecznie zapraszamy do lektury!
Przedsprzedaż. Wysyłka egzemplarzy od 4 sierpnia 2026.
Księżna Anna (1475–1522), córka Mikołaja Radziwiłłowicza h. Trąby, kanclerza wielkiego litewskiego i wojewody wileńskiego, żona Konrada III Rudego, była władczynią wyjątkową – energiczną, obdarzoną charyzmą i talentem politycznym, liczącym się graczem na międzynarodowej arenie. Przez niemal 15 lat rządziła Księstwem Mazowieckim, sprawując władzę jako regentka w imieniu swoich małoletnich synów – Stanisława i Janusza III. O jej aspiracjach politycznych świadczyć może używana tytulatura „książę i opiekunka Mazowsza, Rusi etc.”, w czytelny sposób odwołująca się do męskiego sposobu władania państwem – samodzielnego i niezależnego w podejmowaniu decyzji. Okoliczności zewnętrzne – groźba utraty odrębności Mazowsza na rzecz Królestwa Polskiego, zmusiły ją do prowadzenia twardej polityki. Znalazło to wyraz w określeniu, jakim obdarzyli ją współcześni – „wdowa o męskim sercu”.
W historii Mazowsza zapisała się jako dobry gospodarz, a za jej rządów księstwo przeżywało okres rozwoju i dobrobytu (wydała m.in. cztery statuty regulujące życie prawne i gospodarcze państwa), jednak dla szerszego grona pozostaje postacią albo w ogóle nieznaną, albo wręcz negatywną. Późniejsza czarna propaganda koronna sprawiła bowiem, że wciąż widziana jest przez pryzmat opracowań, w których funkcjonuje jej niechlubny obraz jako kobiety rozpustnej, demoralizującej swoich synów i trwoniącej książęce pieniądze. Celem książki jest zmiana tego sposobu postrzegania tej wybitnej mazowieckiej księżnej.
Książka nie stanowi klasycznej biografii zawierającej jedynie treści bezpośrednio odnoszące się do osoby, której jest przedmiotem. Postać Anny Radziwiłłówny ukazana została na tle państwa, którym rządziła, a także sytuacji politycznej, w której się ono znajdowało od końca XV w. Ważnym elementem opowieści są również ludzie z bliższego i dalszego otoczenia księżnej, którzy uczestnicząc w sprawowaniu władzy (na szczeblu centralnym lub lokalnym), współtworzyli Księstwo Mazowieckie w przededniu jego ostatecznej inkorporacji do Królestwa Polskiego.
******************
MARTA PIBER-ZBIERANOWSKA – absolwentka Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, doktor nauk humanistycznych. Obecnie pracuje jako adiunkt w Instytucie Historii im. T. Manteuffla Polskiej Akademii Nauk, w Zakładzie Słownika Historyczno-Geograficznego Ziem Polskich w Średniowieczu, a w jego ramach w Pracowni Słownika Historyczno-Geograficznego Mazowsza i Podlasia. Współkieruje też Mazowieckim Zespołem Badawczym IH PAN, prowadzącym badania nad Księstwem Mazowieckim w dobie inkorporacji do Korony. Zajmuje się geografią historyczną i historią osadnictwa na Mazowszu w średniowieczu i we wczesnej nowożytności. Jej zainteresowania naukowe obejmują ponadto kwestie kobiet sprawujących władzę oraz roli politycznej władczyń w tym okresie. Aktualnie jej badania koncentrują się wokół tematyki dotyczącej dworu książąt mazowieckich w późnym średniowieczu oraz elity urzędniczej i dworskiej tego okresu. Jest autorką kilkudziesięciu prac (artykułów, biogramów, haseł słownikowych) z zakresu wymienionych zagadnień, w tym monografii o średniowiecznych dziejach warszawskiego Służewa. Należy do Zespołu do Badań nad Dworami i Elitami Władzy, będącego sekcją Komitetu Nauk Historycznych PAN, jest wieloletnią członkinią komitetu redakcyjnego „Studiów Źródłoznawczych”.
Na stronie wydawnictwa znajduje się spis treści. Książka jest wynikiem wieloletniej kwerendy badawczej autorki. Zapraszamy do lektury i podzielenia się po przeczytaniu własną opinią.
