Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila

Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila Jednostka naukowo - dydaktyczna Uniwersytetu Zielonogórskiego specjalizująca się w dziedzinie astronomii i astrofizyki.

Pracownicy Instytutu zajmują się prowadzeniem badań: w dziedzinie fizyki promieniowania pulsarów i magnetarów, nad strukturą ośrodka międzygwiazdowego i jego wpływem na rozpraszanie sygnału radiowego. Prowadzone są badania szybko zmiennych źródeł astrofizycznych oraz astrofizycznych źródeł promieniowania grawitacyjnego, jak również badania z zakresu mechaniki nieba.

Z nieskrywaną dumą informujemy o znaczącym osiągnięciu naukowym młodych pasjonatów astronomii z naszego regionu. Dwuosob...
11/06/2026

Z nieskrywaną dumą informujemy o znaczącym osiągnięciu naukowym młodych pasjonatów astronomii z naszego regionu.

Dwuosobowy zespół w składzie: Bartłomiej Brandt oraz Tytus Gorzechowski – uczniowie V LO im. Krzysztofa Kieślowskiego w Zielonej Górze – pod opieką merytoryczną dr. Waldemara Grabowskiego, z powodzeniem sfinalizował udział w elitarnym programie Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA - European Space AgencyA): AstroPI - Mission Space Lab.

Programistyczny projekt badawczy opracowany przez uczniów opuścił Ziemię i 1 maja 2026 roku, w oknie czasowym między godziną 6:25 a 6:31, został pomyślnie wykonany na orbicie okołoziemskiej, bezpośrednio na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (International Space Station).

Tegoroczna edycja konkursu miała charakter szczególny, stanowiąc 10. jubileuszową odsłonę tego prestiżowego formatu ESA. Udział w fazie orbitalnej poprzedzony był rygorystyczną selekcją.

Warto podkreślić, że sukces młodych badaczy jest tym większy, że do zaawansowanego etapu „Mission Space Lab” przystąpiły 404 zespoły z całej Europy. Po szczegółowych testach stabilności i bezpieczeństwa kodu, ESA przyznała oficjalny status lotu (Flight Status) jedynie 387 projektom – w tym aplikacji przygotowanej przez naszych podopiecznych.

Aparatura badawcza operowała na wysokości około 400 km nad Ziemią, w warunkach prędkości orbitalnej stacji ISS. Głównym celem naukowym postawionym przed zespołem było precyzyjne wyznaczenie prędkości orbitalnej Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Praca nad projektem wymagała od uczniów przejścia przez pełen cykl inżynierii oprogramowania.

W fazie wstępnej uczniowie opracowali algorytm analizujący sekwencje zdjęć powierzchni Ziemi. Do obliczeń odległości na sferze wykorzystali formułę Haversine'a, zestawiając uzyskane przesunięcia z interwałami czasowymi.

Ze względów bezpieczeństwa misji, finalna wersja kodu musiała zostać zintegrowana z fizycznymi czujnikami telemetrycznymi mikrokomputera Astro Pi. Zmusiło to zespół do adaptacji teoretycznych założeń do realnych warunków sprzętowych panujących na stacji.

Warto podkreślić aspekt edukacyjny projektu – dla Tytusa wyzwanie to stanowiło pierwszy kontakt z programowaniem. Praca nad misją kosmiczną stała się katalizatorem do opanowania języka Python na poziomie zaawansowanym.

W tym miejscu chcielibyśmy złożyć serdeczne gratulacje Bartłomiejowi oraz Tytusowi. Wasz sukces dowodzi, że pasja połączona z rzetelną pracą naukową pozwala młodym badaczom z Miasto Zielona Góra sięgać poziomów dosłownie kosmicznych.

Życzymy niesłabnącej ciekawości świata i kolejnych sukcesów na ścieżce naukowej. Mamy nadzieję, że to osiągnięcie zainspiruje kolejnych młodych badaczy.

Uniwersytet Zielonogórski
Wydział Nauk Ścisłych i Przyrodniczych UZ

W piątek mieliśmy okazję zaprosić uczniów do wzięcia udziału w grze terenowej. Mamy nadzieję, że ta "Wędrówka po Układzi...
01/06/2026

W piątek mieliśmy okazję zaprosić uczniów do wzięcia udziału w grze terenowej. Mamy nadzieję, że ta "Wędrówka po Układzie Słonecznym" była dla nich ciekawa :-)

Niezwykły towarzysz gorącego jowisza!W 2020 r. astronomowie odkryli niezwykły układ planetarny wokół TOI-1130 składający...
29/05/2026

Niezwykły towarzysz gorącego jowisza!

W 2020 r. astronomowie odkryli niezwykły układ planetarny wokół TOI-1130 składający się z gorącego jowisza oraz minineptuna krążącego między gorącym jowiszem i gwiazdą 💫 🔭 Do tej pory sądzone, że rzadna planeta nie mogłaby istnieć w towarzystwie tak masywnego towarzysza. Odkrycie to stanowiło więc nie lada kosmiczną zagadkę 🕵️‍♀️

Dzięki badaniom za pomocą kosmicznego teleskopu Jamessa Webba jesteśmy w stanie odkryć historię tego niezywkłego układu. Badania atmosfery minineptuna wykazały, że musiał on powstać daleko od gwiazdy - poza tzw. linią lodu ❄️
Z kolei rezonans orbitalny 2:1 wyjaśnia, dlaczego te dwie planety były w stanie wspólnie migrować aż do miejsca, w którym znajdują się obecnie.

Źródło informacji: "JWST Unveils a High Mean Molecular Weight Atmosphere for Mini-Neptune TOI-1130 b: Evidence for Formation Beyond the Water Ice Line", Saugata Barat et al., 2026 ApJL 1002 L32, DOI 10.3847/2041-8213/ae5f8b

Jak najlepiej przybliżyć kosmos najmłodszym? Oczywiście odwiedzając ich z owocowo-warzywnym Układem Słonecznym 🍅🫐🍉🍊🍎🍋‍🟩D...
27/05/2026

Jak najlepiej przybliżyć kosmos najmłodszym?
Oczywiście odwiedzając ich z owocowo-warzywnym Układem Słonecznym 🍅🫐🍉🍊🍎🍋‍🟩
Dr Karolina Rożko odwiedziła dzisiaj Miejskie Przedszkole nr 20 w Zielonej Górze, gdzie opowiedziała o bardzo interesującej pracy astronomów 🔭
A dzieci miały okazję wykonać maski Ziemi 🌍 i księżyca 🌖, a następnie przekonać się czy łatwo jest krążyć wokół Słońca ☀️

❤️Świetne wiadomości z Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila  Uniwersytet Zielonogórski!Nasza doktorantka, mgr ...
21/05/2026

❤️Świetne wiadomości z Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila Uniwersytet Zielonogórski!

Nasza doktorantka, mgr Sangeetha Kizhakkekalam, realizująca badania pod opieką dr. hab. Gopala Bhatty, prof. UZ, została zaproszona do wygłoszenia seminarium w ramach NASA X-ray Lab Journal Club w NASA’s Goddard Space Flight Center.

W dniach 22–27 maja zaprezentuje wyniki badań prowadzonych w naszym Instytucie dotyczących aktywnych jąder galaktyk oraz relatywistycznych dżetów. Tytuł seminarium brzmi:

🔭 „Probing Relativistic Jets Through Multiwavelength Observations of Blazars”

Wystąpienie poświęcone będzie wielozakresowej zmienności blazarów, jednych z najbardziej ekstremalnych obiektów we Wszechświecie, ze szczególnym uwzględnieniem obserwacji rentgenowskich realizowanych przy użyciu misji NASA, takich jak NICER. Podczas seminarium zostaną przedstawione najnowsze wyniki badań dotyczących procesów akceleracji cząstek, zmienności widmowej oraz mechanizmów fizycznych zachodzących w relatywistycznych dżetach zasilanych przez supermasywne czarne dziury.

✨ To zaproszenie stanowi ważne wyróżnienie dla naszej doktorantki oraz potwierdzenie międzynarodowej aktywności naukowej prowadzonej w Instytucie Astronomii UZ. ✨

👏 Serdecznie gratulujemy Sangeecie oraz całemu zespołowi badawczemu!

Wydział Nauk Ścisłych i Przyrodniczych UZ

W Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila Uniwersytet Zielonogórski wierzymy, że wielka nauka zaczyna się od czys...
14/05/2026

W Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila Uniwersytet Zielonogórski wierzymy, że wielka nauka zaczyna się od czystej ciekawości. Poznajcie Dawida Chudzika – licealistę, który w ramach współpracy z nami na co dzień zajmuje się obróbką surowych danych naukowych.

Jednak gdy zapada noc, a nasz teleskop ma chwilę „oddechu”, Dawid zamienia cyfry na barwy, uwieczniając majestat Wszechświata. Efekty jego pracy z ostatnich nocy dosłownie zapierają dech!

Co widzimy na zdjęciach?
1️⃣ NGC 3576 (Mgławica Statua Wolności) – zarejestrowana w nocy 10/11.05. To potężny obszar formowania się gwiazd. Dawid poświęcił po 120 sekund na każdą z klatek używając filtrów BVR oraz L, by wydobyć detale tych kosmicznych obłoków.

2️⃣ Omega Centauri – sfotografowana noc później (11/12.05). To największa i najjaśniejsza gromada kulista krążąca wokół Drogi Mlecznej – zawiera miliony gwiazd stłoczonych w jedną "kosmiczną kulę". Naświetlanie trwało po 60 sekund BVR każda z dwóch klatek.

A dla tych z Was, którzy chcą wiedzieć więcej, spieszymy z wyjaśnieniem dot. filtrów i czasów naświetlania.

Jeśli zastanawiacie się, co oznaczają skróty dodane przez nas przy opisie zdjęć Dawida, oto szybki przewodnik:

- Filtry BVR: Nasze kamery nie widzą kolorów tak jak ludzkie oko. Dlatego robimy osobne zdjęcia przez filtr B (niebieski), V (zielono-żółty) i R (czerwony). Dopiero po ich nałożeniu na siebie powstaje kolorowy obraz!

- Filtr L (Luminancja): To filtr, który przepuszcza całe światło widzialne.

- Czas naświetlania (60/120s): Ponieważ obiekty te są bardzo ciemne, teleskop musi „patrzeć” na nie przez minutę lub dwie bez ruchu, aby zebrać wystarczającą liczbę cząstek światła (fotonów).

- Dlaczego po 2 klatki? Zrobienie kilku ujęć tego samego fragmentu nieba pozwala nam usunąć cyfrowe szumy i błędy matrycy, sprawiając, że finalny obraz jest krystalicznie czysty.

Które zdjęcie robi na Was większe wrażenie?

09/05/2026

minionej nocy...
zgora

LOFAR (LOw Frequancy ARray) to sieć radioteleskopów europejskich obserwujących Wszechświat. Trzy z tych teleskopów znajd...
06/05/2026

LOFAR (LOw Frequancy ARray) to sieć radioteleskopów europejskich obserwujących Wszechświat. Trzy z tych teleskopów znajdują się w Polsce: w Bałdach koło Olsztyna, w Łazach koło Krakowa oraz w Borówcu pod Poznaniem. Poza obserwacjami w ramach sieci używane są one przez polskie Uniwersytety zrzeszone w konsorcjum POLFAR - w tym Uniwersytet Zielonogórski.

Radioteleskopy sieci LOFAR zbudowane są inaczej niż typowe duże radioteleskopy przypominające anteny satelitarne. To zestawy dipoli - miedzianych przewodów/anten, podłączonych do specjalnego komputera nazywanego korelatorem, który ze zbieranych przez poszczególne anteny sygnałów tworzy wirtualny teleskop zdolny odbierać promieniowanie z różnych punktów na niebie.

Badacze z Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila wykorzystują teleskopy sieci LOFAR do obserwacji pulsarów - szybko rotujących gwiazd neutronowych, będących pozostałościami po wybuchach gwiazd supernowych. Te szybko rotujące ekstremalne obiekty przysyłają nam co jeden obrót impuls promieniowania radiowego (a także rentgenowskiego i gamma) - stąd ich nazwa.

Nie wszystkie pulsary jednak są grzeczne: na przykład PSR J0826+2637 (ta dziwna nazwa pochodzi od współrzędnych obiektu) potrafi przygasnąć na kilka godzin. Wykresy pokazują typowy profil tego pulsara oraz zapis trzygodzinnej obserwacji z 13 kwietnia 2026, w czasie której pulsar przez nieco ponad dwie godziny świecił "normalnie", a potem zniknął. Pomimo prawie 60 lat badania tych obiektów, od momentu ich odkrycia w 1967 roku, do dziś nie wiemy co powoduje że niektóre pulsary wydają się wyłączać, lub przełączać w tryb cichy - tak jak PSR B0826+2637.

Wydział Nauk Ścisłych i Przyrodniczych UZ

Nasi studenci z koła naukowego razem ze swoją opiekunką dr Karoliną Rożko w ten poniedziałek wzieli aktywny udział w Dni...
29/04/2026

Nasi studenci z koła naukowego razem ze swoją opiekunką dr Karoliną Rożko w ten poniedziałek wzieli aktywny udział w Dniu Astronomii i Astronautyki, który zorganizowało koło uczniowskie Astrofile z LO w Wolsztynie ✨👨‍🚀
Zapraszamy do zapoznania się z relacją z wyjazdu na stronie koła ASTRO 👇

ESA - European Space Agency - ESA świętuje 35. urodziny Kosmicznego Teleskopu Hubble'a. Z tej okazji przypomniała jedno ...
24/04/2026

ESA - European Space Agency - ESA świętuje 35. urodziny Kosmicznego Teleskopu Hubble'a. Z tej okazji przypomniała jedno ze sławnych zdjęć mgławicy Trifid.

Teleskop UZO został także skierowany na tę mgławicę. Na obrazie można zobaczyć zaznaczony obszar, który jest widoczny na fotografii z teleskopu Hubbla.

Zdjęcie monochromatyczne wykonano 24.04.2026, czas naświetlania 21x60 sekund. Filtr L.

https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Hubble_turns_36_with_a_dazzling_Trifid_Nebula_portrait

https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Hubble_turns_36_with_a_dazzling_Trifid_Nebula_portrait

Adres

Ulica Prof. Z. Szafrana 2
Zielona Góra
65-516

Telefon

+48683287360

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skontaktuj Się Z Firmę

Wyślij wiadomość do Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila:

Udostępnij

Kategoria