Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila

Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila Jednostka naukowo - dydaktyczna Uniwersytetu Zielonogórskiego specjalizująca się w dziedzinie astronomii i astrofizyki.

Pracownicy Instytutu zajmują się prowadzeniem badań: w dziedzinie fizyki promieniowania pulsarów i magnetarów, nad strukturą ośrodka międzygwiazdowego i jego wpływem na rozpraszanie sygnału radiowego. Prowadzone są badania szybko zmiennych źródeł astrofizycznych oraz astrofizycznych źródeł promieniowania grawitacyjnego, jak również badania z zakresu mechaniki nieba.

W Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila Uniwersytet Zielonogórski wierzymy, że wielka nauka zaczyna się od czys...
14/05/2026

W Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila Uniwersytet Zielonogórski wierzymy, że wielka nauka zaczyna się od czystej ciekawości. Poznajcie Dawida Chudzika – licealistę, który w ramach współpracy z nami na co dzień zajmuje się obróbką surowych danych naukowych.

Jednak gdy zapada noc, a nasz teleskop ma chwilę „oddechu”, Dawid zamienia cyfry na barwy, uwieczniając majestat Wszechświata. Efekty jego pracy z ostatnich nocy dosłownie zapierają dech!

Co widzimy na zdjęciach?
1️⃣ NGC 3576 (Mgławica Statua Wolności) – zarejestrowana w nocy 10/11.05. To potężny obszar formowania się gwiazd. Dawid poświęcił po 120 sekund na każdą z klatek używając filtrów BVR oraz L, by wydobyć detale tych kosmicznych obłoków.

2️⃣ Omega Centauri – sfotografowana noc później (11/12.05). To największa i najjaśniejsza gromada kulista krążąca wokół Drogi Mlecznej – zawiera miliony gwiazd stłoczonych w jedną "kosmiczną kulę". Naświetlanie trwało po 60 sekund BVR każda z dwóch klatek.

A dla tych z Was, którzy chcą wiedzieć więcej, spieszymy z wyjaśnieniem dot. filtrów i czasów naświetlania.

Jeśli zastanawiacie się, co oznaczają skróty dodane przez nas przy opisie zdjęć Dawida, oto szybki przewodnik:

- Filtry BVR: Nasze kamery nie widzą kolorów tak jak ludzkie oko. Dlatego robimy osobne zdjęcia przez filtr B (niebieski), V (zielono-żółty) i R (czerwony). Dopiero po ich nałożeniu na siebie powstaje kolorowy obraz!

- Filtr L (Luminancja): To filtr, który przepuszcza całe światło widzialne.

- Czas naświetlania (60/120s): Ponieważ obiekty te są bardzo ciemne, teleskop musi „patrzeć” na nie przez minutę lub dwie bez ruchu, aby zebrać wystarczającą liczbę cząstek światła (fotonów).

- Dlaczego po 2 klatki? Zrobienie kilku ujęć tego samego fragmentu nieba pozwala nam usunąć cyfrowe szumy i błędy matrycy, sprawiając, że finalny obraz jest krystalicznie czysty.

Które zdjęcie robi na Was większe wrażenie?

09/05/2026

minionej nocy...
zgora

LOFAR (LOw Frequancy ARray) to sieć radioteleskopów europejskich obserwujących Wszechświat. Trzy z tych teleskopów znajd...
06/05/2026

LOFAR (LOw Frequancy ARray) to sieć radioteleskopów europejskich obserwujących Wszechświat. Trzy z tych teleskopów znajdują się w Polsce: w Bałdach koło Olsztyna, w Łazach koło Krakowa oraz w Borówcu pod Poznaniem. Poza obserwacjami w ramach sieci używane są one przez polskie Uniwersytety zrzeszone w konsorcjum POLFAR - w tym Uniwersytet Zielonogórski.

Radioteleskopy sieci LOFAR zbudowane są inaczej niż typowe duże radioteleskopy przypominające anteny satelitarne. To zestawy dipoli - miedzianych przewodów/anten, podłączonych do specjalnego komputera nazywanego korelatorem, który ze zbieranych przez poszczególne anteny sygnałów tworzy wirtualny teleskop zdolny odbierać promieniowanie z różnych punktów na niebie.

Badacze z Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila wykorzystują teleskopy sieci LOFAR do obserwacji pulsarów - szybko rotujących gwiazd neutronowych, będących pozostałościami po wybuchach gwiazd supernowych. Te szybko rotujące ekstremalne obiekty przysyłają nam co jeden obrót impuls promieniowania radiowego (a także rentgenowskiego i gamma) - stąd ich nazwa.

Nie wszystkie pulsary jednak są grzeczne: na przykład PSR J0826+2637 (ta dziwna nazwa pochodzi od współrzędnych obiektu) potrafi przygasnąć na kilka godzin. Wykresy pokazują typowy profil tego pulsara oraz zapis trzygodzinnej obserwacji z 13 kwietnia 2026, w czasie której pulsar przez nieco ponad dwie godziny świecił "normalnie", a potem zniknął. Pomimo prawie 60 lat badania tych obiektów, od momentu ich odkrycia w 1967 roku, do dziś nie wiemy co powoduje że niektóre pulsary wydają się wyłączać, lub przełączać w tryb cichy - tak jak PSR B0826+2637.

Wydział Nauk Ścisłych i Przyrodniczych UZ

Nasi studenci z koła naukowego razem ze swoją opiekunką dr Karoliną Rożko w ten poniedziałek wzieli aktywny udział w Dni...
29/04/2026

Nasi studenci z koła naukowego razem ze swoją opiekunką dr Karoliną Rożko w ten poniedziałek wzieli aktywny udział w Dniu Astronomii i Astronautyki, który zorganizowało koło uczniowskie Astrofile z LO w Wolsztynie ✨👨‍🚀
Zapraszamy do zapoznania się z relacją z wyjazdu na stronie koła ASTRO 👇

ESA - European Space Agency - ESA świętuje 35. urodziny Kosmicznego Teleskopu Hubble'a. Z tej okazji przypomniała jedno ...
24/04/2026

ESA - European Space Agency - ESA świętuje 35. urodziny Kosmicznego Teleskopu Hubble'a. Z tej okazji przypomniała jedno ze sławnych zdjęć mgławicy Trifid.

Teleskop UZO został także skierowany na tę mgławicę. Na obrazie można zobaczyć zaznaczony obszar, który jest widoczny na fotografii z teleskopu Hubbla.

Zdjęcie monochromatyczne wykonano 24.04.2026, czas naświetlania 21x60 sekund. Filtr L.

https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Hubble_turns_36_with_a_dazzling_Trifid_Nebula_portrait

https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Hubble_turns_36_with_a_dazzling_Trifid_Nebula_portrait

23/04/2026

Kosmiczny Dzień Ziemi w Instytucie Astronomii! 🌍✨

Wczoraj nasz Instytut tętnił życiem młodych odkrywców z Zielonej Góry! Z okazji Dnia Ziemi odwiedziły nas dwie grupy, dla których przygotowaliśmy mnóstwo astronomicznych atrakcji:

🚀 Klasa III wyruszyła w podróż po Układzie Słonecznym. Uczniowie nie tylko poznali nasze kosmiczne sąsiedztwo, ale też własnoręcznie zbudowali papierowy model planet z zachowaniem prawdziwych skali odległości.

☀️ Klasa VII zaczęła od obserwacji Słońca, a następnie dr Karolina Rożko zabrała ich w przeszłość, opowiadając o narodzinach planet i naszej Ziemi. Na deser dr Waldemar Grabowski udowodnił na warsztatach, że fizyka to czysta frajda, a nie nudne wzory!

W akcji wspierali nas niezawodni studenci astronomii. Obserwacje prowadziliśmy za pomocą teleskopu ZWO Seestar S30, który nasze Koło użytkuje dzięki uprzejmości Badań Kosmicznych PAN / Space Research Centre PAS. Dziękujemy za tę współpracę!

Dziękujemy uczniom za fantastyczną energię. Do zobaczenia pod gwiazdami! 🔭

NaukaJestSuper SeestarS30

Czy możliwe jest, aby jedne z najbardziej ekstremalnych obiektów we Wszechświecie - pulsary milisekundowe - mogły tworzy...
21/04/2026

Czy możliwe jest, aby jedne z najbardziej ekstremalnych obiektów we Wszechświecie - pulsary milisekundowe - mogły tworzyć związane układy wraz ze “spokojnymi” niewielkimi towarzyszami jakimi są brązowe karły? Czy występowanie takich układów zostało już potwierdzone w naszej Galaktyce, czy też dopiero zidentyfikowaliśmy obiecujących kandydatów na takie obiekty? Jak takie układy mogłyby w ogóle powstać i przetrwać burzliwą fazę ewolucji, podczas której gwiazda macierzysta przekształca się w pulsara? Czy możliwe jest, aby tak małomasywny towarzysz podgwiazdowy utrzymał swoją orbitę w trakcie tak gwałtownego scenariusza ewolucyjnego? A może taki towarzysz uformował się później – z gazu i pyłu wyrzuconego podczas końcowych etapów ewolucji gwiazdy macierzystej?

Naukowcy z naszego Instytutu – dr hab. Rahul Basu, prof. UZ, dr hab. Wojciech Lewandowski, prof. UZ i dr Bartosz Gauza – kierują międzynarodowym zespołem,
który zbada jednego z takich kandydatów: znanego pulsara typu czarna wdowa PSR J1720−0534, podejrzewanego o posiadanie ciemnego, zimnego brązowego karła jako towarzysza. Hipoteza ta została niedawno zaproponowana na podstawie zestawu pomiarów wskazujących na możliwą obecność takiego obiektu.

Celem projektu jest weryfikacja tego scenariusza poprzez bezpośrednią detekcję towarzysza - brązowego karła. W tym celu zespół wykorzysta jedno z najpotężniejszych obecnie działających obserwatoriów – 10-metrowy teleskop Gran Telescopio Canarias (GTC) – oraz jego instrument pracujący w podczerwieni, Espectrógrafo Multiobjeto Infra-Rojo (EMIR).

Obserwacje są już przygotowane i zaplanowane do przeprowadzenia tego lata. Jeśli zakończą się sukcesem, pozwolą potwierdzić istnienie brązowego karła oraz dostarczą fascynujących nowych informacji na temat natury i ewolucji przypuszczalnego podgwiazdowego towarzysza pulsara PSR J1720−0534.

Chcieliśmy poinformować, że można nas obserwować także na Instagramie. ✨To dopiero nasze początki w nowym środowisku, al...
15/04/2026

Chcieliśmy poinformować, że można nas obserwować także na Instagramie. ✨

To dopiero nasze początki w nowym środowisku, ale mamy nieodparte wrażenie, że będzie to miejsce, w którym już niedługo pojawi się sporo ciekawych materiałów. 🌔

Zachęcamy do obserwowania: https://www.instagram.com/instytut_astronomii_uz/

Uniwersytet Zielonogórski
Wydział Nauk Ścisłych i Przyrodniczych UZ

Dzisiejsza noc ma szansę zapisać się na kartach historii. Po ponad 50 latach od zakończenia programu Apollo, człowiek po...
01/04/2026

Dzisiejsza noc ma szansę zapisać się na kartach historii. Po ponad 50 latach od zakończenia programu Apollo, człowiek ponownie wyrusza w kierunku Srebrnego Globu. Zapraszamy Państwa do śledzenia startu misji NASA Artemis II!

Z perspektywy naukowej i inżynieryjnej jest to moment przełomowy. Poniżej zebraliśmy najważniejsze, oficjalne fakty, które warto znać przed dzisiejszym startem:

🕒 Dwugodzinne okno startowe otwiera się dzisiejszej nocy o 0:24 czasu polskiego. Szanse na korzystną pogodę wynoszą obecnie 80%.

🚀 Aby ponownie zabrać ludzi na Księżyc zostanie wykorzystana potężna rakieta Space Launch System (SLS), która wyniesie na orbitę statek kosmiczny Orion z historycznej platformy LC-39B na Florydzie.

👥 W misji wezmą udział astronauci NASA: Reid Wiseman (dowódca), Victor Glover (pilot) i Christina Koch (specjalistka misji) oraz reprezentant Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej (CSA) – Jeremy Hansen.

🎯 Artemis II to kluczowy, 10-dniowy lot testowy. Choć załoga nie wyląduje jeszcze na Księżycu, dokona jego przelotu, oddalając się na odległość ponad 7400 km za jego niewidoczną z Ziemi stronę. To absolutnie niezbędny test weryfikujący systemy podtrzymywania życia statku Orion, nawigację w głębokim kosmosie oraz procedury awaryjne przed docelowym lądowaniem (Artemis III).

🌊 Powrót: Pomyślne zakończenie misji i wodowanie na Oceanie Spokojnym zaplanowano na 10 kwietnia.

Gdzie oglądać?
Zachęcamy do śledzenia oficjalnej relacji bez reklam, która jest realizowana m.in. na kanałach agencji NASA na profilu YouTube.

Źródło: NASA

W zeszłym tygodniu dr Karolina Rożko na zaproszenie Koła Naukowego Elektroniki i Informatyki w Knurowi odwiedziła Knurów...
25/03/2026

W zeszłym tygodniu dr Karolina Rożko na zaproszenie Koła Naukowego Elektroniki i Informatyki w Knurowi odwiedziła Knurów z kosmiczną prelekcją o egzoplanetach 💫🪐

Opowiedziała, między innymi, o tym jak odkrywać planety poza Układem Słonecznym 📡 oraz, że pierwsze z nich odkryto w nietypowym miejscu - wokół pulsara, czyli gwiazdy neutronowej emitującej promieniowanie w postaci dwóch wiązek, niczym kosmiczna latarnia morska. Warto spoglądać nocą w niebo, ponieważ znamy już ponad 8000 egzoplanet🌌

Na spotkaniu w Knurowie zastanawialiśmy się również czy na egzoplanetach mogłoby się rozwinąć życie takie jak znamy np. w postaci prostych bakterii, niesporczaków lub prostych organizmów roślinnych 🌱🪸

Uczniowie z okolicznych szkół podstawowych mieli bardzo dużo ciekawych pytań nie tylko o egzoplanety, ale też dotyczące eksploracji naszego Układu Słonecznego ☀️

Warto odbywać takie inspirujące spotkania z młodzieżą!
Prelekcja odbyła się w ramach wydarzenia "Kosmos bliżej niż myślisz" organizowanego przez Donata Dubiela

🌌 Blazary – gdy czarna dziura „celuje” w ZiemięWyobraź sobie supermasywną czarną dziurę w centrum odległej galaktyki, kt...
15/03/2026

🌌 Blazary – gdy czarna dziura „celuje” w Ziemię

Wyobraź sobie supermasywną czarną dziurę w centrum odległej galaktyki, która wyrzuca w przestrzeń kosmiczną strumień cząstek poruszających się niemal z prędkością światła. Jeśli taki relatywistyczny dżet (ang. jet) skierowany jest dokładnie w stronę Ziemi, obserwowany obiekt staje się niezwykle jasny i gwałtownie zmienny.

Takie obiekty nazywamy blazarami – należą do najbardziej energetycznych i dynamicznych obiektów we Wszechświecie.

🔭 W Instytucie Astronomii Uniwersytetu Zielonogórskiego studenci studiów licencjackich i magisterskich mogą badać te ekstremalne zjawiska, wykorzystując obserwacje w wielu zakresach promieniowania – od danych optycznych z naszych teleskopów po obserwacje rentgenowskie i gamma z teleskopów kosmicznych NASA i ESA.

✨ Co sprawia, że blazary nagle stają się tysiące razy jaśniejsze? Jak powstają ich potężne dżety? To pytania, na które wciąż szukamy odpowiedzi, i w których odkrywaniu mogą uczestniczyć również nasi studenci.

Adres

Ulica Prof. Z. Szafrana 2
Zielona Góra
65-516

Telefon

+48683287360

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skontaktuj Się Z Firmę

Wyślij wiadomość do Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila:

Udostępnij

Kategoria