Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila

Zadzwoń Wskazówki dojazdu Strona internetowa Kontakt: uniwersytet

Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila Jednostka naukowo - dydaktyczna Uniwersytetu Zielonogórskiego specjalizująca się w dziedzinie astronomii i astrofizyki.

Pracownicy Instytutu zajmują się prowadzeniem badań: w dziedzinie fizyki promieniowania pulsarów i magnetarów, nad strukturą ośrodka międzygwiazdowego i jego wpływem na rozpraszanie sygnału radiowego. Prowadzone są badania szybko zmiennych źródeł astrofizycznych oraz astrofizycznych źródeł promieniowania grawitacyjnego, jak również badania z zakresu mechaniki nieba.

Mawia się, że fantastyka naukowa wyprzedza rzeczywistość. Prawda jest jednak taka, że to ludzka ciekawość przekształca n...
01/10/2026

Mawia się, że fantastyka naukowa wyprzedza rzeczywistość. Prawda jest jednak taka, że to ludzka ciekawość przekształca najśmielsze wizje pisarzy w twardą astrofizykę czy inżynierię.

W minioną sobotę (26.09.2026 r.), podczas XL edycji Bachanalia Fantastyczne oraz ogólnopolskiego Polcon, wspólnie udowodniliśmy, że prawdziwy Kosmos potrafi zachwycać mocniej niż najbardziej widowiskowe uniwersum science-fiction.

W ramach Pikniku Rodzinnego zespół naszych specjalistów z Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila Uniwersytet Zielonogórski stworzył przestrzeń, w której pasja spotkała się z autentycznym doświadczeniem badawczym.

Zorganizowaliśmy bezpośrednie połączenie na żywo z naszym zrobotyzowanym teleskopem ROTUZ, pracującym w ciemności chilijskiej pustyni Atakama. Dzięki temu pokazaliśmy, że z Zielonej Góry każdego dnia realnie sięgamy najgłębszych zakątków południowego nieba.

Mieliśmy też możliwość spojrzeć w stronę naszej dziennej gwiazdy przez bezpieczne filtry teleskopów.

Postanowiliśmy także pokazać, że prawa rządzące Wszechświatem przestają być abstrakcją, kiedy można je sprawdzić w działaniu. Od widowiskowego efektu Magnusa, przez poszukiwanie niewidzialnego środka ciężkości, aż po zasadę działania żagli słonecznych napędzanych samym światłem – pokazaliśmy, że nauka to fascynująca łamigłówka, w której każdy może być odkrywcą.

Rozmawialiśmy o palącym problemie kosmicznych śmieci, które zagrażają przyszłym misjom orbitalnym, a w naszej strefie foto każdy mógł na moment stać się… rytmicznie bijącym sercem odległego pulsara.

Dziękujemy wszystkim tym, którzy z zapartym tchem konstruowali, testowali swoje pomysły i zadawali pytania, na które nawet zawodowi astronomowie wciąż szukają odpowiedzi. To właśnie w takich momentach rodzą się przyszli inżynierowie misji międzyplanetarnych, astrofizycy i marzyciele, którzy za dekadę popchną naszą cywilizację krok dalej.

Dziękujemy organizatorom Polconu i Bachanaliów Fantastycznych za zaproszenie i stworzenie tego niezwykłego święta wyobraźni. Dziękujemy wszystkim za Waszą energię, pasję i wspólną podróż.

W Kołatce pod Zieloną Górą trwa wyjątkowe wydarzenie naukowe – Science Camp 2026, którego motywem przewodnim jest medycy...
23/09/2026

W Kołatce pod Zieloną Górą trwa wyjątkowe wydarzenie naukowe – Science Camp 2026, którego motywem przewodnim jest medycyna kosmiczna.

To pierwszy tego typu interdyscyplinarny obóz badawczy w Polsce, zorganizowany pod kierunkiem dra n. med. inż. Maksymiliana Brzezickiego (kierownika Zakładu Neuroinżynierii i Medycyny Kosmicznej UZ).

W gronie wybitnych naukowców z kraju i ze świata (m.in. z Europejskiej Agencji Kosmicznej, Uniwersytetu Oksfordzkiego czy Uniwersytetu Śląskiego) oraz najzdolniejszych studentów nie mogło zabraknąć silnej reprezentacji Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila Uniwersytet Zielonogórski!

Nasi badacze wnieśli do programu campu solidną dawkę astrofizyki, inżynierii materiałowej i technologii kosmicznych.

⚛️ Jak przestrzeń kosmiczna niszczy to, co w nią wysyłamy, i jak zagraża ludzkiemu życiu? Dr inż. Maciej Sznajder zabrał uczestników w podróż po bezwzględnym środowisku orbitalnym. Ppowiedział o tym, jak tlen atomowy na orbicie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) „zjada” folie ochronne, jak wiatr słoneczny zmienia właściwości żagli słonecznych i dlaczego jedna cząstka może zakłócić pracę elektroniki satelity. Wyjaśnił też, ile promieniowania otrzymują astronauci na orbicie i w drodze na Marsa w porównaniu z nami na Ziemi. Prelegent podkreślił, że testy na Ziemi wciąż nie oddają w pełni warunków kosmicznych, więc jest tu jeszcze wiele do odkrycia. A to szansa dla studentek i studentów, którzy chcą dołączyć do prawdziwych projektów badawczych!

🛸 Dr Waldemar Grabowski poprowadził blok poświęcony inżynierii habitatów: Przygotował wykład pt.: „Dom w próżni. Jak inżynieria kosmiczna projektuje sztuczną homeostazę”
Okazuje się, że habitat kosmiczny to nie po prostu „baza na Księżycu”, lecz najbardziej skomplikowany, zewnętrzny organ medyczny podtrzymujący życie, gdzie architektura i inżynieria materiałowa przejmują funkcje skóry, płuc i układu odpornościowego. Podczas wykładu uczestnicy analizowali fizykę struktur baz, zamknięte pętle podtrzymywania życia, osłony przeciwradiacyjne oraz ergonomię mikrograwitacji odpowiadającą na fizjologiczne bariery ludzkiego ciała.

Science Camp 2026 udowadnia, że nowoczesna astronomia i technologie kosmiczne spotykają się dziś bezpośrednio z medycyną, biologią i inżynierią przyszłości.

Dziękujemy organizatorom za zaproszenie, a studentom za niesamowity głód wiedzy, kreatywność i zaangażowanie w rozwiązywanie problemów, które zadecydują o przyszłości załogowych lotów w głęboki kosmos! Mamy nadzieję, że do zobaczenia ponownie w niedalekiej przyszłości podczas rozwiązywania kolejnych wyzwań naukowych.

Za nami wyjątkowy dzień podczas V Lubuskiego Festiwalu Innowacji w Centrum Nauki Keplera - Planetarium Wenus. Dla naszeg...
17/09/2026

Za nami wyjątkowy dzień podczas V Lubuskiego Festiwalu Innowacji w Centrum Nauki Keplera - Planetarium Wenus. Dla naszego Instytutu była to wspaniała okazja, aby pokazać, że zielonogórska astronomia i technologie kosmiczne to nie tylko teoria, ale przede wszystkim światowej klasy praktyka badawcza i dynamiczny rozwój!

Co działo się z naszym udziałem?

Jednym z najbardziej ekscytujących momentów festiwalu było bezpośrednie połączenie na żywo z naszym zrobotyzowanym teleskopem ROTUZ, pracującym w obserwatorium Deep Sky Chile na pustyni Atakama. Połączenie w czasie rzeczywistym zrealizowała nasza studentka Karolina Prucnal, udowadniając, że na Uniwersytet Zielonogórski młodzi adepci nauki już w trakcie studiów mają dostęp do globalnej infrastruktury obserwacyjnej. Obrazy i dane spływające prosto z Chile z niegasnącą pasją komentowali nasi naukowcy: dr Magdalena Szkudlarek oraz dr hab. Wojciech Lewandowski, prof. UZ.

Z kolei w panelu dyskusyjnym „Nauka, technologia i kosmos” Instytut reprezentował dr inż. Maciej Sznajder – badacz radiacji kosmicznej i inżynier materiałowy z bogatym doświadczeniem zdobytym m.in. w Niemieckim Centrum Badań Kosmicznych (DLR). Maciej podzielił się inspirującą drogą powrotu do Zielonej Góry i pokazał młodzieży, że badania o globalnym znaczeniu można z powodzeniem prowadzić właśnie tutaj, w Lubuskiem.

Warto nadmienić, że prowadzącym całe wydarzenie oraz samą debatę był także nasz pracownik - dr Waldemar Grabowski.

Przez cały dzień nasze stoisko w foyer PW tętniło życiem i rozmowami. Dzieliliśmy się pasją do gwiazd, prezentowaliśmy technologie obserwacyjne, sprzęt i oprogramowanie oraz odpowiadaliśmy na pytania dociekliwych uczniów, studentów i mieszkańców regionu.

Serdecznie dziękujemy organizatorom – Województwu Lubuskie oraz Miasto Zielona Góra, jak również gospodarzom z Centrum Nauki Keplera – Planetarium Wenus za wspaniałą współpracę.

Do zobaczenia pod gwiazdami – i na korytarzach Instytutu Astronomii UZ!

11/08/2026

☀️ Słońce w ruchu i wyjątkowy wieczór przed nami!

Na animacji przygotowanej przez naszego pracownika dr. Bartosza Gauzę możecie zobaczyć, jak w ciągu pięciu kolejnych dni😁😁😁😁 zmienia się położenie plam słonecznych na tarczy Słońca.
Słońce obraca się wokół własnej osi, przy czym jego równik wykonuje pełny obrót w około 25 dni. Plamy słoneczne to chłodniejsze i dlatego ciemniejsze obszary fotosfery, związane z silnym polem magnetycznym. Ich położenie pozwala nam bardzo dobrze śledzić rotację naszej gwiazdy.

📷 Zdjęcia wykonano za pomocą niewielkiego teleskopu Seestar S30 o średnicy obiektywu 3 cm, wyposażonego w filtr słoneczny. Teleskop został zakupiony przez Centrum Badań Kosmicznych PAN / Space Research Centre PAS, Oddział w Zielonej Górze, a następnie przekazany kołu naukowemu ASTRO w ramach współpracy i popularyzacji astronomii.

🌒 A już jutro, 12 sierpnia, częściowe zaćmienie Słońca!
W Zielonej Górze zjawisko rozpocznie się około 19:16, a maksimum nastąpi około 20:10, gdy Księżyc przesłoni około 84% tarczy Słońca. To jedno z najlepszych miejsc w Polsce do obserwacji tego zjawiska, największa faza zaćmienia przypadnie właśnie na zachodnią część kraju. Dodatkową atrakcją będzie pora: maksimum nastąpi tuż przed zachodem Słońca. Warto znaleźć miejsce z odsłoniętym zachodnim horyzontem.
⚠️ Nie patrzcie na Słońce bez odpowiedniej ochrony oczu! Potrzebne są certyfikowane okulary do obserwacji zaćmień lub właściwy filtr słoneczny zamontowany przed obiektywem teleskopu czy lornetki.

🌠 A po zachodzie warto zostać pod gwiazdami nieco dłużej, noc z 12 na 13 sierpnia to również maksimum Perseidów. Księzyc będziew nowiu, więc jego światło nie będzie przeszkadzało w obserwacjach. Główne maksimum przypada na godziny 04:00 – 06:00 nad ranem 13 sierpnia.

☀️🌒✨ Zaćmienie + zachód Słońca + Perseidy = dobry plan na środowy wieczór.
Pogoda ma dopisać 😁

Z nieskrywaną dumą informujemy o znaczącym osiągnięciu naukowym młodych pasjonatów astronomii z naszego regionu. Dwuosob...
11/06/2026

Z nieskrywaną dumą informujemy o znaczącym osiągnięciu naukowym młodych pasjonatów astronomii z naszego regionu.

Dwuosobowy zespół w składzie: Bartłomiej Brandt oraz Tytus Gorzechowski – uczniowie V LO im. Krzysztofa Kieślowskiego w Zielonej Górze – pod opieką merytoryczną dr. Waldemara Grabowskiego, z powodzeniem sfinalizował udział w elitarnym programie Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA - European Space AgencyA): AstroPI - Mission Space Lab.

Programistyczny projekt badawczy opracowany przez uczniów opuścił Ziemię i 1 maja 2026 roku, w oknie czasowym między godziną 6:25 a 6:31, został pomyślnie wykonany na orbicie okołoziemskiej, bezpośrednio na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (International Space Station).

Tegoroczna edycja konkursu miała charakter szczególny, stanowiąc 10. jubileuszową odsłonę tego prestiżowego formatu ESA. Udział w fazie orbitalnej poprzedzony był rygorystyczną selekcją.

Warto podkreślić, że sukces młodych badaczy jest tym większy, że do zaawansowanego etapu „Mission Space Lab” przystąpiły 404 zespoły z całej Europy. Po szczegółowych testach stabilności i bezpieczeństwa kodu, ESA przyznała oficjalny status lotu (Flight Status) jedynie 387 projektom – w tym aplikacji przygotowanej przez naszych podopiecznych.

Aparatura badawcza operowała na wysokości około 400 km nad Ziemią, w warunkach prędkości orbitalnej stacji ISS. Głównym celem naukowym postawionym przed zespołem było precyzyjne wyznaczenie prędkości orbitalnej Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Praca nad projektem wymagała od uczniów przejścia przez pełen cykl inżynierii oprogramowania.

W fazie wstępnej uczniowie opracowali algorytm analizujący sekwencje zdjęć powierzchni Ziemi. Do obliczeń odległości na sferze wykorzystali formułę Haversine'a, zestawiając uzyskane przesunięcia z interwałami czasowymi.

Ze względów bezpieczeństwa misji, finalna wersja kodu musiała zostać zintegrowana z fizycznymi czujnikami telemetrycznymi mikrokomputera Astro Pi. Zmusiło to zespół do adaptacji teoretycznych założeń do realnych warunków sprzętowych panujących na stacji.

Warto podkreślić aspekt edukacyjny projektu – dla Tytusa wyzwanie to stanowiło pierwszy kontakt z programowaniem. Praca nad misją kosmiczną stała się katalizatorem do opanowania języka Python na poziomie zaawansowanym.

W tym miejscu chcielibyśmy złożyć serdeczne gratulacje Bartłomiejowi oraz Tytusowi. Wasz sukces dowodzi, że pasja połączona z rzetelną pracą naukową pozwala młodym badaczom z Miasto Zielona Góra sięgać poziomów dosłownie kosmicznych.

Życzymy niesłabnącej ciekawości świata i kolejnych sukcesów na ścieżce naukowej. Mamy nadzieję, że to osiągnięcie zainspiruje kolejnych młodych badaczy.

Uniwersytet Zielonogórski
Wydział Nauk Ścisłych i Przyrodniczych UZ

W piątek mieliśmy okazję zaprosić uczniów do wzięcia udziału w grze terenowej. Mamy nadzieję, że ta "Wędrówka po Układzi...
01/06/2026

W piątek mieliśmy okazję zaprosić uczniów do wzięcia udziału w grze terenowej. Mamy nadzieję, że ta "Wędrówka po Układzie Słonecznym" była dla nich ciekawa :-)

Niezwykły towarzysz gorącego jowisza!W 2020 r. astronomowie odkryli niezwykły układ planetarny wokół TOI-1130 składający...
29/05/2026

Niezwykły towarzysz gorącego jowisza!

W 2020 r. astronomowie odkryli niezwykły układ planetarny wokół TOI-1130 składający się z gorącego jowisza oraz minineptuna krążącego między gorącym jowiszem i gwiazdą 💫 🔭 Do tej pory sądzone, że rzadna planeta nie mogłaby istnieć w towarzystwie tak masywnego towarzysza. Odkrycie to stanowiło więc nie lada kosmiczną zagadkę 🕵️‍♀️

Dzięki badaniom za pomocą kosmicznego teleskopu Jamessa Webba jesteśmy w stanie odkryć historię tego niezywkłego układu. Badania atmosfery minineptuna wykazały, że musiał on powstać daleko od gwiazdy - poza tzw. linią lodu ❄️
Z kolei rezonans orbitalny 2:1 wyjaśnia, dlaczego te dwie planety były w stanie wspólnie migrować aż do miejsca, w którym znajdują się obecnie.

Źródło informacji: "JWST Unveils a High Mean Molecular Weight Atmosphere for Mini-Neptune TOI-1130 b: Evidence for Formation Beyond the Water Ice Line", Saugata Barat et al., 2026 ApJL 1002 L32, DOI 10.3847/2041-8213/ae5f8b

Jak najlepiej przybliżyć kosmos najmłodszym? Oczywiście odwiedzając ich z owocowo-warzywnym Układem Słonecznym 🍅🫐🍉🍊🍎🍋‍🟩D...
27/05/2026

Jak najlepiej przybliżyć kosmos najmłodszym?
Oczywiście odwiedzając ich z owocowo-warzywnym Układem Słonecznym 🍅🫐🍉🍊🍎🍋‍🟩
Dr Karolina Rożko odwiedziła dzisiaj Miejskie Przedszkole nr 20 w Zielonej Górze, gdzie opowiedziała o bardzo interesującej pracy astronomów 🔭
A dzieci miały okazję wykonać maski Ziemi 🌍 i księżyca 🌖, a następnie przekonać się czy łatwo jest krążyć wokół Słońca ☀️

❤️Świetne wiadomości z Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila  Uniwersytet Zielonogórski!Nasza doktorantka, mgr ...
21/05/2026

❤️Świetne wiadomości z Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila Uniwersytet Zielonogórski!

Nasza doktorantka, mgr Sangeetha Kizhakkekalam, realizująca badania pod opieką dr. hab. Gopala Bhatty, prof. UZ, została zaproszona do wygłoszenia seminarium w ramach NASA X-ray Lab Journal Club w NASA’s Goddard Space Flight Center.

W dniach 22–27 maja zaprezentuje wyniki badań prowadzonych w naszym Instytucie dotyczących aktywnych jąder galaktyk oraz relatywistycznych dżetów. Tytuł seminarium brzmi:

🔭 „Probing Relativistic Jets Through Multiwavelength Observations of Blazars”

Wystąpienie poświęcone będzie wielozakresowej zmienności blazarów, jednych z najbardziej ekstremalnych obiektów we Wszechświecie, ze szczególnym uwzględnieniem obserwacji rentgenowskich realizowanych przy użyciu misji NASA, takich jak NICER. Podczas seminarium zostaną przedstawione najnowsze wyniki badań dotyczących procesów akceleracji cząstek, zmienności widmowej oraz mechanizmów fizycznych zachodzących w relatywistycznych dżetach zasilanych przez supermasywne czarne dziury.

✨ To zaproszenie stanowi ważne wyróżnienie dla naszej doktorantki oraz potwierdzenie międzynarodowej aktywności naukowej prowadzonej w Instytucie Astronomii UZ. ✨

👏 Serdecznie gratulujemy Sangeecie oraz całemu zespołowi badawczemu!

Wydział Nauk Ścisłych i Przyrodniczych UZ

W Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila Uniwersytet Zielonogórski wierzymy, że wielka nauka zaczyna się od czys...
14/05/2026

W Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila Uniwersytet Zielonogórski wierzymy, że wielka nauka zaczyna się od czystej ciekawości. Poznajcie Dawida Chudzika – licealistę, który w ramach współpracy z nami na co dzień zajmuje się obróbką surowych danych naukowych.

Jednak gdy zapada noc, a nasz teleskop ma chwilę „oddechu”, Dawid zamienia cyfry na barwy, uwieczniając majestat Wszechświata. Efekty jego pracy z ostatnich nocy dosłownie zapierają dech!

Co widzimy na zdjęciach?
1️⃣ NGC 3576 (Mgławica Statua Wolności) – zarejestrowana w nocy 10/11.05. To potężny obszar formowania się gwiazd. Dawid poświęcił po 120 sekund na każdą z klatek używając filtrów BVR oraz L, by wydobyć detale tych kosmicznych obłoków.

2️⃣ Omega Centauri – sfotografowana noc później (11/12.05). To największa i najjaśniejsza gromada kulista krążąca wokół Drogi Mlecznej – zawiera miliony gwiazd stłoczonych w jedną "kosmiczną kulę". Naświetlanie trwało po 60 sekund BVR każda z dwóch klatek.

A dla tych z Was, którzy chcą wiedzieć więcej, spieszymy z wyjaśnieniem dot. filtrów i czasów naświetlania.

Jeśli zastanawiacie się, co oznaczają skróty dodane przez nas przy opisie zdjęć Dawida, oto szybki przewodnik:

- Filtry BVR: Nasze kamery nie widzą kolorów tak jak ludzkie oko. Dlatego robimy osobne zdjęcia przez filtr B (niebieski), V (zielono-żółty) i R (czerwony). Dopiero po ich nałożeniu na siebie powstaje kolorowy obraz!

- Filtr L (Luminancja): To filtr, który przepuszcza całe światło widzialne.

- Czas naświetlania (60/120s): Ponieważ obiekty te są bardzo ciemne, teleskop musi „patrzeć” na nie przez minutę lub dwie bez ruchu, aby zebrać wystarczającą liczbę cząstek światła (fotonów).

- Dlaczego po 2 klatki? Zrobienie kilku ujęć tego samego fragmentu nieba pozwala nam usunąć cyfrowe szumy i błędy matrycy, sprawiając, że finalny obraz jest krystalicznie czysty.

Które zdjęcie robi na Was większe wrażenie?

Adres

Ulica Prof. Z. Szafrana 2
Zielona Góra
65-516

Telefon

+48683287360

Strona internetowa

Powiadomienia

Bądź na bieżąco: wyślemy Ci e-mail, gdy Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila opublikuje nowości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu, a subskrypcję możesz anulować w dowolnym momencie.

Kontakt: Uniwersytet

Wyślij wiadomość do Instytut Astronomii im. profesora Janusza Gila:

Skróty

Udostępnij

Kategoria