21/08/2026
เปิด 4 มิติสำคัญ เมื่อผู้เรียนเข้าสู่ภาวะ “เรียนเพลิน จดจ่อ และดื่มด่ำ”
การเรียนที่ดีอาจไม่ใช่แค่ “ตั้งใจเรียน” แต่คือช่วงเวลาที่ผู้เรียนรู้สึกว่าเป้าหมายชัด กิจกรรมพอดีกับตนเอง มองเห็นความก้าวหน้า มีอิสระในการเรียน และจดจ่อกับสิ่งที่กำลังทำจนเกิดการเรียนรู้อย่างเต็มที่
งานวิจัย “Learning flow in nursing education: Development and psychometric validation of a multidimensional scale” ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัยของนิสิตระดับปริญญาเอก สาขาจิตวิทยาประยุกต์ แขนงจิตวิทยาการเรียนรู้ ได้พัฒนาแบบวัดภาวะลื่นไหลในการเรียนรู้ (Learning Flow Scale) สำหรับนักศึกษาพยาบาลไทย เพื่อทำให้ประสบการณ์ทางจิตวิทยาที่เรียกว่า Learning Flow สามารถวัดและนำไปใช้พัฒนาการเรียนการสอนได้อย่างเป็นรูปธรรม
นักวิจัยเก็บข้อมูลจาก นักศึกษาพยาบาลระดับปริญญาตรี 471 คน จากวิทยาลัยพยาบาลของรัฐหลายแห่งในประเทศไทย และพบว่า Learning Flow ไม่ได้มีเพียงเรื่องของสมาธิ แต่ประกอบด้วย 4 มิติสำคัญ
① Goal–Activity Alignment
เป้าหมายการเรียนรู้และกิจกรรมที่ทำมีความสอดคล้องกัน ผู้เรียนรู้ว่ากำลังเรียนหรือทำสิ่งนั้นเพื่ออะไร
② Real-Time Reflective Clarity
ผู้เรียนสามารถรับรู้และสะท้อนความก้าวหน้าของตนเองระหว่างการเรียน ทำให้รู้ว่ากำลังทำได้ดีเพียงใดและควรปรับตรงไหน
③ Autonomous Learning Experience
ผู้เรียนรู้สึกถึงความเป็นอิสระและการมีส่วนกำหนดประสบการณ์การเรียนรู้ของตนเอง
④ Deep Concentration and Immersion
ผู้เรียนมีสมาธิจดจ่อและดื่มด่ำกับกิจกรรมการเรียนรู้อย่างลึกซึ้ง
จากการพัฒนาเครื่องมือ ได้ Learning Flow Scale จำนวน 23 ข้อ ซึ่งมีความเชื่อมั่นโดยรวมในระดับดีเยี่ยม Cronbach’s α = .958 และผลการวิเคราะห์องค์ประกอบยืนยันสนับสนุนโครงสร้างของแบบวัดทั้ง 4 มิติ แสดงให้เห็นว่าเครื่องมือนี้มีศักยภาพในการนำไปใช้ประเมิน Learning Flow ในนักศึกษาพยาบาลไทย
“Learning Flow จึงไม่ใช่เพียงการเรียนอย่างมีสมาธิ แต่เป็นประสบการณ์ที่ผู้เรียนรู้ว่าเรียนไปเพื่ออะไร เห็นความก้าวหน้าของตน มีอิสระในการเรียน และดื่มด่ำกับการเรียนรู้อย่างเต็มที่”
ข้อค้นพบนี้อาจช่วยให้อาจารย์และสถาบันการศึกษาพยาบาล มองเห็นคุณภาพของประสบการณ์การเรียนรู้ที่มากกว่าคะแนนสอบ และสามารถนำแบบวัดไปใช้เป็นข้อมูลประกอบการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ สภาพแวดล้อม และวิธีการสอนที่ช่วยให้ผู้เรียนเกิดการมีส่วนร่วมและการเรียนรู้ที่มีความหมายมากขึ้น
จากสิ่งที่เคยมองว่า “เด็กคนนี้เรียนเพลินและมีสมาธิ” งานวิจัยนี้ช่วยเปลี่ยนประสบการณ์ที่มองไม่เห็น ให้กลายเป็นสิ่งที่สามารถวัด ทำความเข้าใจ และนำไปพัฒนาการเรียนการสอนได้อย่างเป็นระบบ
Chotipanut, W., Suwanwong, C., & Prayai, N. (2026). Learning flow in nursing education: Development and psychometric validation of a multidimensional scale. Nurse Education in Practice, 95, Article 104946. https://doi.org/10.1016/j.nepr.2026.10494
