03/09/2026
เก็บตกจากงาน 40 ปี NECTEC “Legacy & Beyond”
Section : Road to Industry 5.0 การเปลี่ยนผ่านโรงงานไทยยุคใหม่
1. Western Digital ผู้ผลิต hard drive ได้รับการรับรองจาก World Economic Forum (WEF) ให้เป็น Global Sustainability Lighthouse
Industry 4.0 ใช้เทคโนโลยีเก็บข้อมูล มีข้อมูลเยอะมาก ทำ data analytics พวก machine learning ให้ได้ผลลัพธ์การทำนายหรือคาดการณ์ แต่ใช้การตัดสินใจของคนว่าจะทำต้องอะไรต่อ
Industry 5.0 เอา ข้อมูลมาผ่าน general ai, machine learning, generative ai, agentic ai, autonomous AI บอกว่าเกิดอะไร มี insight อะไร ข้อเสนอคำแนะนำคืออะไร แต่ให้คนตัดสินใจว่าจะเลือกทำอะไร
Industry 5.0 ต้องมี 3 ประการ ยืดหยุ่นแบบยั่งยืนด้วยเทคโนโลยี
Used case เอา Agentic AI มาช่วยเพิ่มกำลังคน เพิ่ม productivity และ OEE (Overall Equipment Effectiveness หรือ ประสิทธิผลโดยรวมของเครื่องจักร)
เน้นเรื่อง Data ต้องเป็น Single source of truth ปรับเส้นเวลาข้อมูลทุกแผนกให้ตรงกัน จากนั้นเอา data มาผูกกับ strategic หาว่ามี bottleneck หรือ pain point ใด แล้วหา digital solution ให้ เช่นต้องการ OEE ดีที่สุด ต้องดูว่ามี input อะไรบ้าง machine performance เป็นอย่างไร ก่อนที่จะมา improve ภาพรวม เช่น smart maintenance, mean time to repair, mean time to failure โดย western Digital จะไม่เน้นซื้อเครื่องจักรใหม่ แต่จะ upskill คนด้าน digital แล้ว pull in data เครื่องจักรปัจจุบัน เพื่อทำ quick win project ที่จะคาดการณ์ได้ล่วงหน้าและ issue preventive maintenance plan ได้เหมาะสม
2. Kenvue ผู้ผลิต FMCG ได้รับการรับรองจาก World Economic Forum (WEF) ให้เป็น Global Sustainability Lighthouse
Use case:
Industry 4.0 Production planning เดิมใช้ Excel ส่งผลให้ 1 คนวางแผนผลิตได้ 4 ราย/วัน จากที่ต้องทำ 8 ราย
Industry 5.0 ใช้ AI Data analytic tools ร่วมกับ data จาก SAP ก็ได้ Plan ออกมา แค่คนต้องมาพิจารณาปรับแผน เช่นฝ่ายตลาดบอกต้องการสินค้าตัวนี้ด่วน ซึ่งการปรับตัวนี้ไม่ได้ตัดคนทิ้ง แต่คนเปลี่ยนหน้าที่มาตัดสินใจ แก้ปัญหา ผลจาก AI อาจบอก มีแผน 1, 2, 3 ถ้าเกิด crisis แต่คนต้องมาประชุมว่าจะตัดสินใจเลือกแผนใด
Quick win:
1. กระบวนการหรือขั้นตอนที่จะใช้ AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพคือ งาน front line งานที่ต้อง repeat บ่อยๆ งานที่ไม่ต้องการใช้ excel, หากระบวนการนั้นให้เจอ แล้วนำเอา tools digital translator ไปใช้แทนจะเพิ่มประสิทธิภาพได้สูงขึ้นมาก การทำ Digital translator จะช่วยพัฒนาคนหน้างานได้
2. การนำ digital to use for sustainability เช่น chiller เดิมคนดูแล ต่อมานำ digital twin ที่ฝัง AI ไว้ AI จะปรับให้ทุกๆ chiller ใช้ไฟน้อยลงและลดการปลดปล่อย CO2 ยืดอายุการใช้งาน โดยคนไม่ต้องเดินดูตลอดทุกเครื่อง แต่นั่งอยู่หน้าจอติดตามดูว่ามีสัญญานเตือนว่า Chiller ไหนผิดปกติ ให้ไปทำ root cause analysis ว่าจะแก้ปัญหาใดอย่างไรและจะป้องกันหรือปรับปรุงให้ไม่เกิดปัญหาอีกอย่างไร คือเข้าสู่ระบบ continuous improvement ลดภาระคน intervention แต่ยังมีส่วนร่วมตัดสินใจอยู่
3. Energy Solution PTT
Industry 4.0 Reactive operations (Monitor & respond after problems occur)
Industry 5.0 มีข้อมูลเชื่อมต่อทุกแผนก ประมวลผลโดย AI-powered intelligence สกัด pattern, anomaly detection, prediction ตามด้วย Optimization & make recommendation เกิด optimization ต่อเนื่องกลายเป็น operation optimization intelligence ให้ Suggestions แต่ให้คนใช้ context เพื่อการตัดสินใจ
Human + AI ได้ continuous optimization สามารถเปลี่ยน Insight ไปเป็น Action ทั้งนี้สิ่งสำคัญคือ Data ต้องเป็น Single Source of Truth
ในการทำ Energy efficiency & Carbon reduction ของ PTT อยู่บนพื้นฐานที่มี data อยู่ทำอย่างไรให้เกิดAutonomous decision คือ ต้อง connect และมี context จึงจะต่อยอดได้ จากนั้นใช้ AI วิเคราะห์และสร้าง Strategy โดยออก recommendation ใน operational action: new way of work ซึ่งแนวคิดนี้สอดคล้องกับกรอบประเมินความพร้อม 3 แกนที่ใช้เพื่อวิเคราะห์สถานะของการนำเทคโนโลยีมาใช้ ประกอบด้วย แกน Data (connected & contextualized data คือ use real time data with operational context) , แกน Strategic (AI-Powered energy intelligence คือ ใช้ Human + AI decision to transform contextualized data into intelligence) และ แกน Operation (translate insight into operational action)
สำหรับ Quick win project ให้เลือกจากการมี Business impact สูงและมี Data readiness สูง
Implementation blueprint คือ เริ่มจากเล็กๆ ทำแล้วมีคุณค่าเกิดผลลัพธ์ที่ต้องการ ร่วมพัฒนาคน และ Scale up ได้
สรุป
Industry 4.0 เน้นเอา technology ลงเพิ่ม Efficiency หรือพยายาม Automation
Industry 5.0 เน้น Human Centric, Resilient & Sustainability
