สาขาวิชาจารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออก Epigraphy in Thai&Oriental Languages

17/09/2026

บทความ : การศึกษาต้นฉบับใบลานเรื่อง “มหากัปปินวัณณนา” วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร โดย พระมหาภาสกร ชาลาธราวัฒน์ และ ผศ. ดร.กังวล คัชชิมา สาขาวิชาจารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออก

สมัยก่อนไม่มีกระดาษ คนโบราณเก็บคำสอนไว้ยังไง? 🤔

คำตอบคือ "ใบลาน" ครับ บทความนี้เปิดต้นฉบับใบลานเรื่อง "มหากัปปินวัณณนา" จากวัดมหาธาตุฯ ว่าท่านเขียนอะไรและทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญพอจะถูกจารึกเก็บไว้
-
https://so01.tci-thaijo.org/index.php/dhammadhara/article/view/285869
-
บทความ : การศึกษาต้นฉบับใบลานเรื่อง “มหากัปปินวัณณนา” วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร
โดย พระมหาภาสกร ชาลาธราวัฒน์ และ ผศ. ดร.กังวล คัชชิมา
-
#วารสารธรรมธารา #ธรรมธารา #ใบลาน #มีสติ
#วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร

16/09/2026

ตำนาน น้ำเต้า เรื่องเล่ามานุษยฯ

📣Update!!
ปิดรับลงทะเบียน เนื่องจากมีผู้สนใจเต็มจำนวนแล้ว ขอขอบคุณผู้สนใจทุกท่านค่ะ ผู้ที่ลงทะเบียนไม่ทันสามารถรับชม ถ่ายทอดสดออนไลน์ ผ่าน Facebook Fanpage และ YouTube ของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร – SAC และ SAC Channel ได้นะคะ................
ขอเชิญชวนร่วมเปิดนิทรรศการ “ตำนานน้ำเต้า: เรื่องเล่ามานุษยฯ”
มนุษย์มาจากไหน? แล้วทำไมผู้คนจากต่างถิ่นจึงมีเรื่องเล่าคล้ายกัน?
ชวนมาหาคำตอบผ่าน “น้ำเต้าปุง” ตำนานการกำเนิดมนุษย์ที่เล่าขานกันในกลุ่มคนไท–ลาวและกลุ่มชาติพันธุ์ที่เกี่ยวข้องในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
จากน้ำเต้าหนึ่งลูก สู่เรื่องราวของผู้คนมากมาย
จากตำนานเก่าแก่ สู่คำถามใหม่เกี่ยวกับ ความเชื่อ ความสัมพันธ์ โลกทัศน์ และความหลากหลายทางวัฒนธรรม
💬 พร้อมฟังเรื่องเล่าที่จะชวนมอง “ตำนานกำเนิดมนุษย์” ในมิติที่มากกว่าเรื่องจริงหรือเรื่องเล่า และพาไปสำรวจว่าเรื่องราวจากอดีตเหล่านี้ยังช่วยให้เราเข้าใจผู้คนและสังคมในปัจจุบันได้อย่างไร
📅 วันอังคารที่ 22 กันยายน 2569
🕐 เวลา 13.00–17.00 น.
📍ณ โถงนิทรรศการ ชั้น 5 ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
🕐 13.15–14.00 น.
“อ่านเรื่องเล่า อ่านโลกของผู้คน: ความสำคัญของตำนานกำเนิดมนุษย์”
วิทยากรโดย ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.ศิราพร ณ ถลาง นักวิชาการด้านคติชนวิทยา
🕐 14.00–15.30 น.
“แรกฟ้า แรกดิน แรกมีคน: จากตำนานกำเนิดมนุษย์ สู่โลกทัศน์ของผู้คน”
วิทยากรโดย
รองศาสตราจารย์ ดร.ยุกติ มุกดาวิจิตร คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ศาสตราจารย์ ดร.ปฐม หงษ์สุวรรณ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
อาจารย์ ดร.ดอกรัก พยัคศรี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร
🕐 15.30–16.30 น.
ชวนเดินทางต่อในนิทรรศการ “ตำนานน้ำเต้า: เรื่องเล่ามานุษยฯ”
สำรวจเรื่องราวตั้งแต่ ตำนานน้ำท่วมโลก ความเชื่อเรื่อง “แถน” กำเนิดมนุษย์จากน้ำเต้าปุง ไปจนถึงเรื่องเล่าและความสัมพันธ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ผ่านนิทรรศการ
มาร่วมฟังเรื่องเล่า มองโลกผ่านสายตาของผู้คน และค้นหาคำตอบไปพร้อมกันใน
🌿 “ตำนานน้ำเต้า: เรื่องเล่ามานุษยฯ”
แล้วพบกันนะคะ
การเดินทางมาที่ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ดูแผนที่
👉https://www.sac.or.th/portal/th/contactus/index
รถประจำทาง สาย 515, 539, 511, 516, 40
MRT สถานีสิรินธร ต่อรถเมล์ 515, 539
รถไฟสายสีแดง สถานีตลิ่งชัน ต่อรถแท็กซี่
เรือ ท่าเรือพระปิ่นเกล้า ต่อรถเมล์ 516
ติดต่อห้องสมุดได้ที่
Facebook : ห้องสมุดศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร – SAC library
Line : -library
E-mail : [email protected]
Website : www.sac.or.th/library/
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม โทร. 02-880-9429 ต่อ 3702, 3101
#นิทรรศการใหม่ #ตำนานน้ำเต้า #เรื่องเล่ามานุษยฯ #น้ำเต้าปุง #กำเนิดมนุษย์ #สุรเดชแก้วท่าไม้ #มานุษยวิทยา #ชาติพันธุ์วิทยา #พื้นที่การเรียนรู้ทางวัฒนธรรม #ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร #ศมส

01/09/2026

เชิญรับชมเทปบันทึกการประชุมวิชาการระดับชาติ เนื่องในวันภาษาไทยแห่งชาติ ประจำปี 2569 เอกสารโบราณสมัยใหม่ อดีตที่(ไม่)ไร้อนาคต
📌รับชมได้ที่ https://shorturl.asia/LZb4X

เชิญรับชมเทปบันทึกการประชุมวิชาการระดับชาติ เนื่องในวันภาษาไทยแห่งชาติ ประจำปี 2569 เอกสารโบราณสมัยใหม่ อดีตที่(ไม่)ไร้อนาคต
📌รับชมได้ที่ https://shorturl.asia/LZb4X
วันจันทร์ที่ 3 สิงหาคม 2569
หอประชุม ชั้น 4
- ปาฐกถาพิเศษ “พระพันปีกับงานสืบสานศิลปวัฒนธรรมและเอกสารโบราณ”
- เสวนาวิชาการ “สรรพภัยของเอกสารโบราณ: เมื่ออดีตถูกคุกคามและทางรอด”
- เอกสารโบราณในโลกสมัยใหม่: ความทรงจำ ความศักดิ์สิทธิ์ และจินตนาการในวัฒนธรรมประชานิยม
- เอกสารโบราณมีชีวิตในพิพิธภัณฑ์: กรณีศึกษาพิพิธภัณฑ์เอกสารโบราณ สถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
- การจัดแสดงสมุดภาพตำราพิไชยสงครามฉบับหลวง สมัยรัชกาลที่ 2 ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร
- การทบทวนวันสถาปนาและวันเสียกรุงศรีอยุธยาจากพระราชพงศาวดารกรุงเก่าฉบับหลวง ประเสริฐ ด้วยการวิเคราะห์เชิงโบราณดาราศาสตร์ และการสอบเทียบวันเดือนปีดวงเมืองโบราณที่ปรากฏใน หนังสือโหราศาสตร์ประวัติศาสตร์
- เอกสารโบราณวัดสุนทรธรรมทาน (วัดแค นางเลิ้ง) ของศูนย์การเรียนรู้บ้านนางเลิ้ง: พัฒนาการและคุณค่าจากลานจารถึงลานพิมพ์
ห้อง 402
- “พิธีถวายผ้าห่อคัมภีร์” กระบวนการฟื้นฟูจารีตถวายทานเป็นธรรมบูชาของพิพิธภัณฑ์ วัดมณีวนาราม จังหวัดอุบลราชธานี และกลุ่มอนุรักษ์เอกสารโบราณ เมืองอุบลราชธานี
- บทบาทของกลุ่ม "เล่าเรื่องเมืองเลย" ต่อการศึกษา อนุรักษ์และเผยแพร่องค์ความรู้จากคัมภีร์ใบลานในจังหวัดเลย
- รอยลาน ณ บางหลวง: การอนุรักษ์และต่อยอดองค์ความรู้เอกสารโบราณวัดปากน้ำ
- วรรณกรรมยอดคำสอน: ในฐานะวรรณกรรมคำสอนในสังคมร่วมสมัย
- การรวบรวมภูมิปัญญาด้านสมุนไพรและตำรายาจากเอกสารโบราณภาคใต้ประเภทหนังสือสมุดไทย ในจังหวัดนครศรีธรรมราช
วันอังคารที่ 4 สิงหาคม 2569
หอประชุม ชั้น 4
- เสวนาวิชาการ "รักษาอดีตให้ไม่ไร้อนาคต: การอนุรักษ์เชิงป้องกันเบื้องต้น สำหรับเอกสารและงานกระดาษ”
- เสวนาวิชาการ “สรรพศาสตร์นวัตกรรม: การต่อยอดอดีตสู่การสร้างคุณค่าในอนาคต”
- การสืบค้นเอกสารร่วมสมัยด้านวิทยาศาสตร์ ดาราศาสตร์และโหราศาสตร์ไทยย้อนทวนสู่เอกสารต้นฉบับภาษาต่างประเทศจากประสบการณ์ข้ามศาสตร์: กรณีศึกษาการจัดทำต้นฉบับหนังสือ “สหวิทยาการในสรรพคราสหว้ากอ” ของสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)
- กลยันต์พิชัยสงคราม ในเอกสารโบราณตำราพระราชพิธีนครฐาน: โครงสร้างเชิงสัญลักษณ์ก่อนการจารึกดวงชะตาพระนคร
- 3 เมือง 3 ความทรงจำ: การเปรียบเทียบเงื่อนไข ทุนทางสังคมและวัฒนธรรม และบทบาท ปัญญาชนท้องถิ่นในการอนุรักษ์เอกสารและอักษรไทโบราณในเวียดนาม
- พิมพ์อีสาน: การออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์จากอักษรโบราณสู่ผลิตภัณฑ์ร่วมสมัย
- ไขเรื่องท้าวตนบุญ หน่อเหน้า: กลวิธีการแปรรูปชาดกล้านนาในละครพื้นบ้านของวิทยาลัยนาฏศิลปเชียงใหม่
ห้อง 402
- การศึกษาเชิงวิเคราะห์เอกสารต้นฉบับตำรายาแพทย์แผนไทยวัดท้ายน้ำ ตำบลท้ายน้ำ อำเภอโพทะเล จังหวัดพิจิตร เอกสารเลขที่ PCT002-002
- แนวทางการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ตัวอักษรโบราณไทยย่อผ่านบอร์ดเกม
- วัตถุสภาวะของอำนาจในอักษร: การเมืองของประเทศชาติและชาติพันธุ์ในอักษรไทขาว จังหวัดฝูเถาะ ประเทศเวียดนาม
#เอกสารโบรารสมัยใหม่ #วันภาษาไทย2569 #ศมส #ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร

01/09/2026

🧑‍🎤 วันเสาร์ที่ 29 สิงหาคม 2569 อาจารย์ ดร.ชัชพิสิฐ ปาชะนี อาจารย์ประจำหลักสูตรจารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออก ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี ได้รับเชิญเป็นผู้ดำเนินรายการ หัวข้อ “ร่วมราก ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และความทรงจำร่วม” ในงานเสวนาวิชาการเรื่อง “ร่วมราก ต่างรัฐ: ไทย - กัมพูชา ในประวัติศาสตร์ พรมแดน และอนาคต” ภายใต้ความร่วมมือระหว่างสำนักพิมพ์มติชน ร่วมด้วยนิตยสารศิลปวัฒนธรรม นิตยสารมติชนสุดสัปดาห์ สมาคมมิตรภาพไทย-กัมพูชา และคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ท่าพระจันทร์) ณ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์

🇹🇭🇰🇭 เมื่อเส้นพรมแดนแบ่งแผ่นดิน แต่ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และความทรงจำยังคงเชื่อมโยงผู้คน ในงานเสวนา “ร่วมราก ต่างรัฐ: ไทย-กัมพูชาในประวัติศาสตร์ พรมแดน และอนาคต” ชวนทำความเข้าใจความสัมพันธ์ไทย–กัมพูชา ผ่านบทเรียนจากอดีต สู่มุมมองใหม่ต่ออนาคต เมื่อวันเสาร์ที่ 29 สิงหาคม 2569 ณ ห้อง ร.103 คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ สำนักพิมพ์มติชน ร่วมกับคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สมาคมมิตรภาพไทย-กัมพูชา ศิลปวัฒนธรรม และ มติชนสุดสัปดาห์
งานเสวนาครั้งนี้จะชวนมองประวัติศาสตร์และความทรงจำร่วมเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ของสองประเทศอย่างไร? สำนักพิมพ์มติชนสรุปรวมประเด็นสำคัญมาให้แล้วที่นี่!
เปิดเวทีด้วย “ปาฐกถาพิเศษความสัมพันธ์ไทย - กัมพูชา” โดย เชิดเกียรติ อัตถากร ชวนย้อนมองความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศตลอดกว่า 30 ปี ที่ไม่ได้ราบรื่นเสมอไป ทั้งเหตุการณ์เผาสถานทูตไทยในกรุงพนมเปญเมื่อปี 2546 และความขัดแย้งบริเวณปราสาทพระวิหารในช่วงปี 2551–2554 แต่ท่ามกลางความขัดแย้ง ไทยและกัมพูชายังคงสามารถร่วมกันหาทางออก และพัฒนาความสัมพันธ์บนพื้นฐานของการพึ่งพาอาศัย ทั้งในด้านการค้า การลงทุน และการท่องเที่ยว สะท้อนให้เห็นว่า แม้เส้นพรมแดนอาจแบ่งรัฐออกจากกัน แต่ความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนและผลประโยชน์ร่วมยังคงเชื่อมโยงทั้งสองประเทศไว้ด้วยกัน
🕰️ เวที เสวนา “ร่วมราก ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และความทรงจำร่วม”
ประเด็นสำคัญของเวทีเสวนาครั้งนี้ คือการชวนมองความสัมพันธ์ไทย–กัมพูชาผ่าน “ผู้คน ภาษา และวัฒนธรรม” ที่เคลื่อนไหวและผสมผสานกันมาอย่างยาวนาน รศ.ดร.ศานติ ภักดีคำ ชี้ให้เห็นว่า สงคราม โรคระบาด และการเคลื่อนย้ายของผู้คน ล้วนมีส่วนทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนทางภาษา จนนำไปสู่การผสมผสานระหว่างภาษาตระกูลไต มอญ และเขมรโบราณ โดยเฉพาะในพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาซึ่งมีลักษณะเป็น “เมืองท่าแบบเปิด” ทำให้เกิดความหลากหลายทางภาษาและชาติพันธุ์ และกลายเป็นส่วนหนึ่งของการก่อรูปสังคมไทยในเวลาต่อมา
หลักฐานทางประวัติศาสตร์จำนวนมากยังสะท้อนให้เห็นถึงการติดต่อและการแลกเปลี่ยนระหว่างผู้คนและราชสำนัก เช่น จารึกสุโขทัยที่ปรากฏภาษาเขมรโบราณ ไปจนถึงจารึกขุนศรีไชยราชมงคลเทพที่ใช้ทั้งอักษรไทย ภาษาไทย และอักษรขอม ภาษาเขมรโบราณในหลักเดียวกัน สะท้อนให้เห็นว่า “ร่วมราก” ไม่ได้หมายถึงการที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเป็นเจ้าของวัฒนธรรม หากแต่หมายถึงผู้คน ภาษา และวัฒนธรรมที่เคลื่อนไหวและแลกเปลี่ยนกันอยู่เสมอ
ขณะที่ สฏฐภูมิ บุญมา ชวนตั้งคำถามต่อการเรียนประวัติศาสตร์ไทย–กัมพูชา โดยเสนอว่า เราไม่ควรเรียนประวัติศาสตร์เพียงเพื่อบอกว่า “เรื่องเดิมจะเกิดขึ้นซ้ำ” แต่ควรเรียนเพื่อมองหา “หนทางใหม่” เพราะการทำความเข้าใจมุมมองและประสบการณ์ของผู้คนอีกฝั่ง อาจนำไปสู่ความเห็นอกเห็นใจ (Empathy) และเปิดพื้นที่ให้เกิดความร่วมมือ เพื่อสร้างความสัมพันธ์ที่ไม่จำเป็นต้องเดินกลับไปสู่ความขัดแย้งแบบเดิม
ช่วงท้ายของเวทีเสวนา ชวนมองว่า การทำความเข้าใจ “รากร่วม” ไม่ใช่การตัดสินว่าใครเป็นเจ้าของประวัติศาสตร์หรือวัฒนธรรม แต่คือการมองเห็นความเคลื่อนไหว การผสมผสาน และความสัมพันธ์ของผู้คนในอดีต เพื่อทำความเข้าใจความสัมพันธ์ไทย–กัมพูชาในวันนี้ และร่วมกันสร้างเส้นทางใหม่สำหรับอนาคต
📜 เวทีเสวนา “ต่างรัฐ พรมแดน ชาตินิยม และความขัดแย้ง”
หนึ่งในประเด็นสำคัญของเวทีเสวนาครั้งนี้ คือ การชวนย้อนกลับไปทำความเข้าใจความสัมพันธ์ไทย–กัมพูชาให้ไกลกว่าความขัดแย้งในช่วง 30–40 ปีที่ผ่านมา โดย ผศ.ดร.ธิบดี บัวคำศรี เสนอว่า หากต้องการเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศในปัจจุบัน อาจต้องย้อนกลับไปถึงช่วงกลางศตวรรษที่ 19 ซึ่งเป็นช่วงที่แนวคิดเรื่อง “รัฐชาติ” และอัตลักษณ์ของชาติเริ่มก่อตัวขึ้น พร้อมกับการเข้ามาของฝรั่งเศสในภูมิภาคอินโดจีนและการทำสนธิสัญญากับทั้งสยามและกัมพูชา ความเปลี่ยนแปลงดังกล่าวจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของการก่อรูปเส้นพรมแดนและความสัมพันธ์ระหว่างรัฐในเวลาต่อมา
เวทีเสวนายังชวนย้อนมองช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เมื่อความขัดแย้งระหว่างไทยกับฝรั่งเศสเกี่ยวพันกับดินแดนในกัมพูชาและลาว โดย ดร.ยิ่งยศ บุญจันทร์ และ ผศ.ดร.ณัฐพร ไทยจงรักษ์ ชี้ให้เห็นว่า เหตุการณ์ในช่วงเวลาดังกล่าวไม่ได้มีเพียงเรื่องของเส้นเขตแดน แต่ยังเกี่ยวข้องกับนโยบายของรัฐ การขยายอำนาจของญี่ปุ่น และการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในภูมิภาค ซึ่งทิ้งปมความทรงจำและความรู้สึกต่อกันไว้ในเวลาต่อมา
เมื่อเข้าสู่ยุคสงครามเย็น ความสัมพันธ์ไทย–กัมพูชายิ่งซับซ้อนขึ้นจากการแบ่งขั้วทางการเมืองระหว่างประเทศ ผศ.ดร.ณัฐพร ชี้ว่า แม้รัฐบาลไทยจะมีนโยบายต่อต้านคอมมิวนิสต์ แต่เมื่ออิทธิพลของเวียดนามเพิ่มขึ้น ไทยกลับเลือกสนับสนุนเขมรแดงในฐานะ “ศัตรูของศัตรูคือ มิตร” ขณะที่ ดร.ยิ่งยศ อธิบายว่า ความหวาดกลัวต่อคอมมิวนิสต์ยังนำไปสู่ความพยายามแทรกแซงกัมพูชา ซึ่งมีนโยบายวางตัวเป็นกลางและเปิดรับความช่วยเหลือจากหลายฝ่ายในยุคสมเด็จนโรดม สีหนุ
ช่วงต่อมา ดร.คัทลียา เหลี่ยมดี ผู้ดำเนินรายการ ชวนมองภาพของสงครามเย็นในภูมิภาคว่า แม้จะถูกอธิบายว่าเป็นช่วงเวลาที่โลกถูกแบ่งออกเป็นสองขั้ว แต่เมื่อมองผ่านกรณีไทย–กัมพูชา กลับพบว่าความสัมพันธ์ไม่ได้แบ่งข้างอย่างชัดเจน แต่ขึ้นอยู่กับการมอง “ภัยคุกคาม” และผลประโยชน์ของแต่ละฝ่าย จึงทำให้เกิดความสัมพันธ์และการเลือกข้างที่ซับซ้อนกว่าภาพของโลกสองขั้ว
ช่วงท้ายของเวทีเสวนา ผศ.ดร.ธิบดี ชวนกลับมามองความสัมพันธ์ระหว่างประวัติศาสตร์กับความขัดแย้ง และชวนคิดว่า “ประวัติศาสตร์ [ไทย-กัมพูชา] ไม่ได้เป็นที่มาของความขัดแย้ง แต่ความขัดแย้งต่างหาก ที่ก่อให้เกิดประวัติศาสตร์ความขัดแย้ง” เพราะการหยิบยกและตีความอดีตผ่านบริบทของความขัดแย้ง อาจยิ่งทำให้ความทรงจำและภาพจำระหว่างสองประเทศถูกตอกย้ำมากขึ้น การทำความเข้าใจประวัติศาสตร์จึงอาจต้องมองให้พ้นจากกรอบของ ใครเป็นเจ้าของ หรือ ใครเป็นศัตรู เราจึงจะความซับซ้อนของรัฐ พรมแดน ชาตินิยม และการเมืองที่หล่อหลอมความสัมพันธ์ไทย–กัมพูชามาจนถึงปัจจุบัน
🤝 เวทีเสวนา “ร่วมอนาคต ร่วมมือ ร่วมความหวัง การเมืองชายแดน”
“เส้นเขตแดนที่เราเห็นในแผนที่ปัจจุบันเป็นของใหม่” ศ.ดร.พวงทอง ภวัครพันธุ์ เปิดเวทีเสวนาด้วยการชวนย้อนกลับไปทำความเข้าใจว่า ก่อนการเกิดขึ้นของรัฐชาติสมัยใหม่ ดินแดนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไม่ได้ถูกแบ่งด้วยเส้นพรมแดนที่ตายตัว หากแต่เป็น “เส้นอิทธิพล” ที่เปลี่ยนแปลงไปตามอำนาจของกษัตริย์และความสัมพันธ์ระหว่างรัฐ เมื่อแนวคิดเรื่องรัฐชาติและอธิปไตยแบบตะวันตกเข้ามา เส้นเขตแดนจึงกลายเป็นองค์ประกอบสำคัญในการนิยามว่า “เรา” คือใคร และใครคือ “คนอื่น”
ศ.ดร.พวงทอง ยังชี้ให้เห็นว่า ความเป็นชาตินั้นไม่ได้มีเพียงด้านที่ทำให้ผู้คนเกิดความรู้สึกร่วมและพร้อมเสียสละเพื่อประเทศ แต่สามารถกลายเป็น “ทุนทางการเมือง” ที่ถูกนำมาใช้สร้างความเป็นศัตรูได้เช่นกัน โดยเฉพาะในกรณีข้อพิพาทเรื่องปราสาทพระวิหาร ซึ่งความทรงจำและการรับรู้เกี่ยวกับพรมแดนถูกนำมาใช้สร้างภาพของอีกฝ่ายให้เป็น “คนอื่น” และตอกย้ำความขัดแย้งในสังคม
ขณะที่ รศ.ดร.ม.ล.พินิตพันธุ์ บริพัตร ชวนตั้งคำถามว่า หากความขัดแย้งระหว่างไทย–กัมพูชาดำรงอยู่มานาน เราอาจไม่ควรถามเพียงว่า “จะแก้ปัญหาอย่างไร” แต่ควรถามด้วยว่า “เราจะอยู่กับปัญหาอย่างไร” เพราะในความสัมพันธ์ระหว่างรัฐยังมีพื้นที่สีเทา (Grey Area) ที่เปิดให้เกิดการเจรจา การประนีประนอม และการอยู่ร่วมกันได้
ระหว่างเวทีเสวนายังชวนมองว่า ทั้งไทยและกัมพูชาต่างใช้เรื่อง “ชาติ” และความแตกต่างจากอีกฝ่ายในการสร้างอัตลักษณ์ของรัฐชาติ ทำให้ประวัติศาสตร์ พรมแดน และความทรงจำกลายเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างตัวตนทางการเมือง การทำความเข้าใจความขัดแย้งจึงไม่อาจมองเพียงว่าใครถูกหรือใครผิด แต่ต้องมองให้เห็นว่าความคิดเรื่องชาติและพรมแดนถูกสร้างขึ้นและถูกนำมาใช้ในแต่ละยุคสมัยอย่างไร
ในช่วงท้าย ผศ.อัครพงษ์ ค่ำคูณ ผู้ดำเนินรายการ ชวนต่อยอดคำถามจากประวัติศาสตร์มาสู่โจทย์ของการเมืองในปัจจุบันว่า ท่ามกลางความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนและความขัดแย้งที่สะสมมา สิ่งสำคัญอาจไม่ใช่การหาคำตอบว่า “ใครถูก ใครผิด” แต่คือการหาวิธีทำให้ “ผลประโยชน์ของชาติ” ไม่กลายเป็นสิ่งที่กระทบต่อความเป็นอยู่ของผู้คน
ท้ายที่สุด เวทีเสวนาจึงไม่ได้ชวนเพียงย้อนกลับไปมองต้นตอของปัญหาชายแดนไทย–กัมพูชา แต่ยังชวนคิดต่อว่า เราจะเปลี่ยนจากการมองกันในฐานะคู่ขัดแย้ง ไปสู่การอยู่ร่วมกันและสร้างความร่วมมือในอนาคตได้อย่างไร
สามารถติดตามชมย้อนหลังได้ผ่านทาง:
https://www.youtube.com/live/IM3cqG_gIaY?si=5x5wku7Nzp5fz_r9
https://web.facebook.com/share/v/1Bphn3xmtN/

30/08/2026

นิกายปาศุปตะในจารึกปราสาทพนมรุ้ง

ครั้งสุดท้าย !!
กับกิจกรรม Talks&Tours 📌
บรรยายพิเศษเนื่องในวันพิพิธภัณฑ์ไทย
พิมายโฉมใหม่ ตอนที่ 3 (ตอนสุดท้าย)
หัวข้อ "นิกายปาศุปตะ" ในจารึกปราสาทพนมรุ้ง จากพระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ

พบกันวันเสาร์ที่ 5 กันยายน 2569
(Tours) ภัณฑารักษ์พาชม เวลา 10.30 - 11.30 น.
(Talks) บรรยายพิเศษ เวลา 13.00 - 15.00 น.
ณ ห้องประชุม พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิมาย

วิทยากรโดย
คณะทำงานจัดพิมพ์พระวิทยานิพนธ์ "จารึกปราสาทพนมรุ้ง"
1.ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. จิรพัฒน์ ประพันธ์วิทยา (ราชบัณฑิต และพระอาจารย์ในสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ)
2.รองศาสตราจารย์มยุรี วีระประเสริฐ
อดีตอาจารย์ประจำภาควิชาโบราณคดี
คณะโบราณคดี ม.ศิลปากร

ลงทะเบียน ได้ที่นี่ 👇
https://forms.gle/HHopLX15eEBxCXpq6
ที่นั่งมีจำนวนจำกัด !!

⭕️พิเศษ ภายในงานคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ได้นำพระราชนิพนธ์ดังกล่าวมาจำหน่ายในราคาเล่มละ 220 บาท จำนวนจำกัด
สามารถสั่งจองหนังสือก่อนวันงานได้ทางหน้าเพจพิพิธภัณฑ์พิมายล่วงหน้าได้เลย!!!

30/08/2026

เชิญชวนมาเรียนจารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออกกับอาจารย์กันครับ

“การเรียนประวัติศาสตร์ไม่ได้ทำให้เรารู้ตัวเองเท่านั้น แต่ทำให้เรารู้คนอื่นไปด้วย”
– ดร. ชัชพิสิฐ ปาชะนี
ส่วนหนึ่งจาก เสวนา “ร่วมราก ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และความทรงจำร่วม”
📌 “ร่วมราก ต่างรัฐ: ไทย - กัมพูชาในประวัติศาสตร์ พรมแดน และอนาคต”
🗓️ วันเสาร์ที่ 29 สิงหาคม 2569 | เวลา 13.00 - 18.00 น.
ณ ห้อง ร.103 คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์
สั่งซื้อได้ที่: https://linktr.ee/IRTCMTC
#ความสัมพันธ์ไทยกัมพูชา #ประวัติศาสตร์ไทยกัมพูชา #กัมพูชา
#สมาคมความสัมพันธ์ไทยกัมพูชา
#สำนักพิมพ์มติชน
#รัฐศาสตร์ธรรมศาสตร์ #สิงห์แดง
_____________________
ติดตามทุกช่องทางของสำนักพิมพ์มติชนที่
Line :
Youtube :
Tiktok :
Twitter :
Instagram : matichonbook

23/08/2026

การบรรยายพิเศษ วิชาการชำระเอกสารโบราณ สาขาวิชาจารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออก ครั้งที่ 1/2569 เรื่อง "การตรวจชำระวรรณคดีบาลีตามทฤษฎีการวิพากษ์ต้นฉบับ (textual criticism)" โดย พระมหากวีศักดิ์ ญาณกวิ (วาปีกุลเศรษฐ์) นิสิตระดับดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาบาลี-สันสกฤต และพุทธศาสน์ศึกษา ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

22/08/2026

วันที่ 22 สิงหาคม 2569 สาขาวิชาจารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออก ได้จัดบรรยายพิเศษ วิชาการชำระเอกสารโบราณ ครั้งที่ 1/2569 เรื่อง "การตรวจชำระวรรณคดีบาลีตามทฤษฎีการวิพากษ์ต้นฉบับ (textual criticism)" โดย พระมหากวีศักดิ์ ญาณกวิ (วาปีกุลเศรษฐ์)
นิสิตระดับดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาบาลี-สันสกฤต และพุทธศาสน์ศึกษา ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

เป็นการบรรยายผ่านระบบ zoom คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร โดยมีนักศึกษาที่ลงทะเบียน รายวิชา 335541 การชำระเอกสารโบราณ และรายวิชา 335553 การชำระเอกสารตัวเขียน คณาจารย์ และผู้สนใจ เข้าร่วมฟัง

สาขาวิชาจารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออก ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี ขอขอบพระคุณท่านวิทยากรไว้ ณ โอกาสนี้

20/08/2026

***ปิดรับลงทะเบียน***
เชิญฟังบรรยายพิเศษ วิชาการชำระเอกสารโบราณ ครั้งที่ 1/2569
"การตรวจชำระวรรณคดีบาลีตามทฤษฎีการวิพากษ์ต้นฉบับ (textual criticism)"
โดย พระมหากวีศักดิ์ ญาณกวิ (วาปีกุลเศรษฐ์)
นิสิตระดับดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาบาลี-สันสกฤต และพุทธศาสน์ศึกษา ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
วันเสาร์ที่ 22 ส.ค. 69 เวลา 09.30-11.00 น.
ออนไลน์ผ่านระบบ zoom คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร วังท่าพระ กรุงเทพฯ
รับจำนวน 20 คน ไม่เสียค่าใช้จ่าย ผู้ลงทะเบียนสำเร็จจะได้รับ link zoom ทางอีเมล
ไม่มีถ่ายทอดสด แต่มีบันทึกการบรรยายเพื่อเผยแพร่ในโอกาสต่อไป

07/08/2026