หน่วยปฏิบัติการวิจัยสังคมชาวนาร่วมสมัย

25/10/2022

**Urgent**
Chulalongkorn University, Asia Pacific Sociological Association (APSA) and SEI, Asia would like to invite you to participate in APSA Conference 2022 (Hybrid) on 28-29 October 2022

Venue: Jompot-Pantip Conference Room, Prajadhipok Rampaipannee Building and Social Innovation Hub
Time: 9.00 - 17.00 hrs (Thailand Time, GMT+7)

See the detail and registration here
https://linktr.ee/apsa2022
Note: This is **Free** conference

07/07/2022

วิกฤติอาหาร-พลังงานโลก... "ชาวนา” ผู้รับเคราะห์สงครามและเงินเฟ้อ
| Research Reports | แม้สงครามรัสเซีย-ยูเครน จะส่งผลให้ราคาพลังงานและราคาสินค้าเกษตรปรับตัวสูงขึ้น จนเกิดวิกฤติอาหารขาดแคลนไปทั่วโลก และน่าจะเป็นโอกาสของเกษตรกรไทยในฐานะผู้ส่งออกอาหารรายสำคัญของโลก แต่ด้วยราคาปุ๋ยในตลาดโลกที่แพงขึ้นเกือบ 3 เท่า กลับเป็นแรงกดดันให้รายได้สุทธิของเกษตรกรปรับดีขึ้นได้ไม่เต็มที่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มชาวนา!
สำหรับภาคเกษตรไทยที่มีจำนวนมากกว่า 1 ใน 3 ของประชากรทั้งประเทศ แม้ว่าราคาสินค้าเกษตรส่วนใหญ่จะปรับขึ้นตามราคาพลังงาน ไม่ว่าจะเป็นยางพารา ปาล์มน้ำมัน อ้อย มันสำปะหลัง ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ แต่ราคาข้าวคาดว่าจะยังตกต่ำในปีนี้
KKP Research กลุ่มธุรกิจการเงินเกียรตินาคินภัทร คาดว่ารายได้ของเกษตรกรโดยรวมจะปรับเพิ่มขึ้น 19.3% ในปีนี้มาอยู่ระดับ 970,000 ล้านบาท สูงสุดในรอบ 8 ปีและเป็นการเพิ่มขึ้นในสินค้าเกษตรทุกประเภท ยกเว้น “ชาวนาผู้ปลูกข้าวที่รายได้จะยังลดลง” ตามราคาข้าวที่ยังไม่ฟื้นตัว
หนึ่งในปัจจัยสำคัญ คือ ต้นทุนราคาปุ๋ยที่เพิ่มขึ้น ทำให้กำไรของเกษตรกรลดลง โดยเฉพาะข้าวที่กำไรขั้นต้นของชาวนาในภาคกลางและเหนือ จะเปลี่ยนจากมีกำไร 20.9% ของรายได้ทั้งหมดมาเป็นขาดทุน 1.5% ขณะที่ชาวนาในภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่ปลูกข้าวหอมมะลิเป็นหลัก จากที่ขาดทุนอยู่แล้ว 27.5% ของรายได้ทั้งหมด จะยิ่งขาดทุนเพิ่มขึ้นเป็น 63.6%
Thaipublica ชวนอ่านสาเหตุที่ทำให้ “ชาวนามีความเปราะบาง” กว่าเกษตรกรกลุ่มอื่นๆ https://thaipublica.org/2022/07/kkp-research47/
#วิกฤติอาหาร #วิกฤติพลังงาน #วิกฤติเศรษฐกิจ #เกษตรกรไทย #ชาวนา #ราคาปุ๋ย #ไทยพับลิก้า

18/04/2022

📢 ประชาสัมพันธ์ 📢
ขอเชิญชวนผู้ที่สนใจเข้าร่วมฟังงานเสวนาเนื่องในโอกาสสถาบันวิจัยสังคม ครบรอบ 4 รอบ (48 ปี) ในหัวข้อ “พื้นที่รวมมิตร ร่วมคิดร่วมสร้าง ท่ามกลางความแตกต่าง”
การเสวนาจะแบ่งออกเป็น 3 ช่วง โดยมีผู้ร่วมเสวนา ดังนี้
ช่วงที่ 1 เวลา 11.10 - 12.10 น.
- ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.อมรา พงศาพิชญ์
- รองศาสตราจารย์ ดร.ประภาส ปิ่นตบแต่ง
- รองศาสตราจารย์ นพนันท์ วรรณเทพสกุล
ช่วงที่ 2 เวลา 13.00 - 14.00 น.
- รองศาสตราจารย์ ดร.สุวัฒนา ธาดานิติ
- รองศาสตราจารย์ ดร.วิทยา กุลสมบูรณ์
- ศาสตราจารย์ ดร.ฉันทนา บรรพศิริโชติ หวันแก้ว
ช่วงที่ 3 เวลา 14.00 - 15.00 น.
- ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ภญ.ดร.นิยดา เกียรติยิ่งอังศุลี
- ศาสตราจารย์ ดร.สุภางค์ จันทวานิช
- คุณเตือนใจ ดีเทศน์
- ศาสตราจารย์ สุริชัย หวันแก้ว
ดำนินการเสวนาโดย ดร.สุรางค์รัตน์ จำเนียรพล และนายปกรณ์ เลิศเสถียรชัย
⏰วันศุกร์ที่ 22 เมษายน 2565 เวลา 11.00 – 15.30 น.
ผ่านระบบ Zoom ออนไลน์ (และถ่ายทอดทาง FB Live ของสถาบันวิจัยสังคม)

23/03/2022

#ม็อบชาวนา

57 วัน 'ม็อบชาวนา' ปักหลักชุมนุม เรียกร้องรัฐโอนหนี้ 4 ธนาคารเข้ากองทุนฟื้นฟูฯ
อ่านเพิ่มเติม : https://www.isranews.org/article/isranews/107479-isranews-248.html

“..เราภูมิใจกับอาชีพเกษตรกร ชาวนาของเรา เพราะเราสามารถเลี้ยงชีพ ดูแลครอบครัวได้ แม้ว่าคนทั่วไปอาจจะมองว่าด้อยต่ำ ไม่มีเกียรติ ส่วนวลีว่า ‘ชาวนาเป็นกระดูกสันหลังของชาติ’ แต่สิ่งที่รัฐทำกับเรา เกือบ 2 เดือนที่ผ่านมา รัฐไม่ได้สนใจเราเลย ไม่เข้ามาดูแลเลย พวกเราก็อาจจะเป็นชาวนารุ่นสุดท้ายแล้ว..”

#ม็อบชาวนา
#ข่าวอิศรา
#สำนักข่าวอิศรา

ติดตามสำนักข่าวอิศรา
www.isranews.org
www.youtube.com/c/isranewsagency
https://twitter.com/isranews_agency

22/03/2022

Update ว่าด้วยหนี้สินชาวนา

ชาวนาเฮ! ครม. เห็นชอบในหลักการ แก้หนี้กว่า 9,000 ล้านบาท หลังชุมนุมนานกว่า 2 เดือน
ครม. เห็นชอบโครงการแก้หนี้สินชาวนา ช่วยเหลือเกษตรกรสมาชิกกองทุนฟื้นฟูฯ กว่า 50,000 ราย ใช้งบประมาณ 9,000 ล้านบาท ตลอดระยะเวลา 3 ปี สั่งการ คลัง – เกษตร หารือแนวทาง ก่อนนำเข้าสู่ที่ประชุมอีกครั้งหนึ่ง
วันนี้ (22 มี.ค. 2565) ที่ทำเนียบรัฐบาล ธนกร วังบุญคงชนะ โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี แถลงภายหลังการประชุมคณะรัฐมนตรี ถึงโครงการแก้ปัญหาหนี้สินเกษตรกร โดยเฉพาะโครงการช่วยเหลือเกษตรกรสมาชิกกองทุนฟื้นฟูและพัฒนาเกษตรกร ที่เป็นหนี้กับธนาคารของรัฐ 4 แห่ง ได้แก่ ธ.ก.ส. ธอส. ธนาคารออมสิน และธนาคาร SME D Bank หลังชาวนาหลายร้อยคนปักหลักชุมนุมเรียกร้องนานกว่า 2 เดือนด้านหน้ากระทรวงการคลัง
ธนกร กล่าวว่า ครม. มีมติเห็นชอบในหลักการสำหรับโครงการดังกล่าว โดยจะช่วยเหลือเกษตรกรสมาชิกกองทุนฟื้นฟูฯ ที่ขึ้นทะเบียนองค์กร และทะเบียนหนี้เอาไว้ และเป็นหนี้ NPL จำนวน 50,621 ราย โดยต้องใช้งบประมาณเงินต้น 9,282 ล้านบาท ระยะเวลาดำเนินโครงการ 3 ปี มีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ปัญหาหนี้สิน และฟื้นฟูการทำอาชีพของเกษตรกร ผ่านกลไกของกองทุนฟื้นฟูฯ
ทั้งนี้ แนวทางดำเนินการ จะเป็นการพักชำระหนี้เงินต้นทั้งหมดเอาไว้ก่อน และให้ผ่อนชำระเงินต้นเพียงครึ่งหนึ่ง ระยะเวลาไม่เกิน 15 ปี ส่วนดอกเบี้ยคงค้าง และเงินต้นอีกครึ่งหนึ่ง หากเกษตรกรชำระได้ครบตามกำหนดเวลา รัฐจะยกเงินจำนวนนั้นให้เกษตรกรทั้งหมด ส่วนเงินดอกเบี้ยค้างชำระจำนวน 6,813 ล้านบาท ได้สั่งการให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และกระทรวงการคลัง กำหนดวันหารือแนวทางการชดเชยเงินให้กับสถาบันการเงินของรัฐ และนำเข้าสู่การพิจารณาของ ครม. อีกครั้งหนึ่งต่อไป
สำหรับความเคลื่อนไหวในม็อบชาวนาวันนี้ ชาวนาต่างรอฟังมติ ครม. หลังจากที่ตัวแทนฝ่ายการเมืองเดินทางมารับหนังสือ และครบกำหนด 2 สัปดาห์ที่รับปากในวันนี้ ถือเป็นความคืบหน้าครั้งสำคัญ ที่ทำให้ชาวนาพึงพอใจ เพราะหากลากเวลาออกไปนานกว่านี้ อาจส่งผลกระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่ และสุขภาพร่างกายที่ต้องเผชิญอยู่ในพื้นที่ชุมนุมด้วย
📌 อ่านเพิ่มเติม https://theactive.net/news/marginalpeople-20220322/
ทุกพลังทางสังคมมีความหมาย
TheActive
#หนี้ชาวนา

13/03/2022

ฉุด! วงจรข้าวประเทศไทย ออกจากวังวนข้าวตกต่ำ ฉาย “ฉากทัศน์” ปรับนโยบายข้าวก่อนสาย
นักเศรษฐศาสตร์ ชี้ ยุคสมัยเปลี่ยน คนเริ่มให้ความสำคัญกับข้าวที่มีคุณค่าทางโภชนาการ ข้าวคุณภาพ รสชาติอร่อย เน้นสะดวกมากขึ้น TDRI เปิด 4 ฉากทัศน์ข้าวไทย ย้ำ รัฐต้องมีผู้ร่วมสนับสนุนและนโยบายส่งเสริมอีกมาก เพื่อพ้นวังวนข้าวตกต่ำ
'รศ.นิพนธ์ พัวพงศกร' นักวิชาการเกียรติคุณ มูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ระบุว่า ประเทศไทยเริ่มสูญเสียความสามารถในการแข่งขันการส่งออกข้าวจาก 10 ล้านตัน เหลือ 4-5 ล้านตัน ซึ่งเป็นปัญหาใหญ่ รายได้ของชาวนาก็ผันผวนมาก เป็นปัญหาที่อยู่เฉยไม่ได้ อนาคตของชาวนาไทย รายเล็ก รายกลาง ควรเป็นเรื่องต้องคิดต่อ ซึ่งจากการทำวิจัยมาทุกปี ทำให้เห็นว่าอนาคตจะเป็นอย่างไร และต้องหาทางสร้างนโยบายรองรับ ขณะเดียวกันเกษตรกรมีจำนวนลดลง คนหนุ่มสาวเปลี่ยนอาชีพ ส่งผลให้องค์ความรู้ลดลง ที่สำคัญการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมีผลกระทบมากกับปริมาณผลผลิตต่อไร่ของเกษตรกร ซึ่งมีผลกระทบรุนแรงมาก ไม่ว่าจะเป็นนอกเขตชลประทานหรือในเขตชลประทาน 4 ฉากทัศน์ จากบางส่วนของการวิจัยชี้ให้เห็นว่า ทิศทาง คือ ต้องมีผู้ร่วมสนับสนุน ส่วนภาครัฐจำเป็นต้องออกนโยบายมาหนุนเสริมอีกมาก
ด้าน 'เดชรัต สุขกำเนิด' นักวิชาการด้านเศรษฐศาสตร์ และ ผอ.ศูนย์นโยบายเพื่ออนาคต (Think Forward Center) กล่าวว่า การใช้ฉากทัศน์ทำให้เห็นว่าถ้าไทยไม่ทำอะไร จะเข้าสู่สภาวะย่ำแย่ แต่การใช้ฉากทัศน์ ทำให้มีทางเลือกที่จะพัฒนา หรือทิศทางว่าจะขับเคลื่อนชาวนาไปสู่อะไรได้บ้าง ไม่ว่าจะเป็นฉากทัศน์ที่เน้นการแข่งขันมากขึ้น และประสิทธิภาพของแต่ละคนก็ไม่เหมือนกัน บางคนต้องการเพิ่มมูลค่าจากตลาดระดับบน บางคนอยากปรับปรุงคุณภาพให้ผลผลิตมากขึ้นและต้นทุนถูกลงเพื่อแข่งขันในตลาดทั่วไป แต่บางคนก็อยากเน้นตลาดท้องถิ่น ที่อยากตอบโจทย์ในแง่ของคุณภาพความปลอดภัยและไม่ได้เน้นต่างประเทศ ดังนั้น เวลามอง 4 ฉากทัศน์ แล้วสะท้อนต่อเชิงนโยบาย ได้ว่า จุดนี้จะมีเกษตรกรค่อนข้างหลากหลายในบริบทของประเทศไทยที่ต้องพัฒนาให้ตรงกลุ่มเป้าหมาย ไม่ใช่มีนโยบายเดียว แล้วใช้ทั้งประเทศ
📌 อ่านเพิ่มเติม https://theactive.net/news/agriculture-20220313/
#ข้าวไทย

02/03/2022

📢 ประชาสัมพันธ์ 📢
ขอเชิญชวนผู้ที่สนใจเข้าร่วมกิจกรรมอบรมเรื่อง "Network Analysis: การวิเคราะห์เคราะห์เครือข่าย ด้วยโปรแกรม Excel (Add-on NODEXL)" ในวันพฤหัสบดีที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2565 เวลา 19.00 - 20.30 น. ผ่านระบบ Zoom
ผู้ที่สนใจสามารถลงทะเบียนเพื่อรับรหัส Zoom ได้โดยสแกน QR Code ในโปสเตอร์ได้เลยค่ะ 🙏

01/03/2022

25/02/2022

ที่จริงแล้ว... “พ่อค้าคนกลาง (โรงสีข้าว) มีส่วนกำหนดราคาข้าวอย่างไร?” และ “อำนาจการต่อรองระหว่างพ่อค้าคนกลาง (โรงสีข้าว) และชาวนาในตลาดข้าว มีผลต่อสวัสดิการของชาวนาอย่างไร?”

งานวิจัยพบว่าราคาข้าวมีความสัมพันธ์กับอำนาจการต่อรองระหว่างชาวนากับโรงสีข้าว หากมีจำนวนโรงสีข้าวในพื้นที่นั้น ๆ มาก ชาวนาก็จะมีอำนาจการต่อรองเพิ่มขึ้น และได้รับราคาข้าวที่สูงขึ้น

ทั้งนี้ ปัจจัยที่กำหนดว่าโรงสีข้าวจะตั้งในพื้นที่ใดนั้น จะขึ้นอยู่กับต้นทุนการเริ่มกิจการ ต้นทุนการดำเนินการ และปริมาณผลผลิตข้าวในพื้นที่นั้น ๆ ดังนั้น พื้นที่ที่มีผลผลิตสูง ก็จะมีจำนวนโรงสีข้าวมาก ซึ่งส่งผลให้ชาวนามีอำนาจต่อรองและได้รับราคาข้าวที่ดี

นอกจากนี้ ยังพบว่า จริง ๆ แล้วผลของการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่จะช่วยลดต้นทุนการขนส่งข้าว จะส่งผลลบต่อการกระจายรายได้ของชาวนา โดยจะให้ประโยชน์กับชาวนาในพื้นที่ที่มีผลผลิตสูง มากกว่าชาวนาในพื้นที่ที่มีผลผลิตต่ำ นอกจากนี้ การกระจุกตัวของโรงสีข้าวในพื้นที่ที่มีผลผลิตมาก ยังส่งผลให้ระดับการใช้เทคโนโลยีของชาวนาในภาพรวมไม่เต็มศักยภาพ

ที่มา: งานวิจัย “Entry and Spatial Competition of Intermediaries: Evidence from Thailand’s Rice Market” โดย คุณบุณยดา เหล่าประภัสสร https://www.pier.or.th/dp/170/

22/02/2022

📌ปักหมุดรับชม เวทีวิชาการสาธารณะ "ปลดล็อควิกฤตหนี้เกษตรกร ข้อเสนอเชิงนโยบายและทางออกที่ยั่งยืน"
📅วันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2565 เวลา 13.00-16.30 น.
📽️รับชมผ่าน Facebook Live มูลนิธิชีวิตไท https://www.facebook.com/LocalAct/

สถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ ร่วมกับมูลนิธิชีวิตไท สภาเกษตรกรแห่งชาติ และสำนักงานกองทุนฟื้นฟูและพัฒนาเกษตรกร ขอเชิญทุกท่านล้อมวงเสวนาเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ จากบทเรียนการทำงานแก้ไขปัญหาหนี้สินครัวเรือนภาคเกษตร ตั้งแต่ต้นน้ำ ถึงปลายน้ำ ผ่านประสบการณ์การปรับตัวของเกษตรกร การทำงานวิจัยในพื้นที่ และกลไกเชิงนโยบายของหน่วยงานต่าง ๆ เพื่อร่วมกันหาทางออกสู่การแก้ไขปัญหาที่เป็นจริง เพื่อรักษาแหล่งผลิตอาหารที่ยั่งยืน และสร้างภูมิคุ้มกันเพื่อความพร้อมรับมือกับวิกฤตที่ท้าทายในอนาคต

15/12/2021

Direk Podcast : Politics of Everyday Life เพราะการเมืองอยู่กับเราทุกที่ ทุกเวลา

Direk Podcast Ep.12 : “ข้าว” พืชเศรษฐกิจ หรือเครื่องมือค้ำจุนทางการเมือง ?

โดย รศ.ดร.ธนพันธ์ ไล่ประกอบทรัพย์
(อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหน่วยปฏิบัติการวิจัยสังคมชาวนาร่วมสมัย สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย)

สนใจสามารถรับฟังผ่าน youtube, spotify, soundcloud และ podcasts

https://m.youtube.com/watch?v=22KAIiDO9Ck&feature=youtu.be

https://open.spotify.com/episode/0qjRpTi4NLXemquiQeoYOm?si=6efe0b0b28014867

https://soundcloud.com/direkpodcast/direk-podcast-ep12?si=a99c33740f1d4b238f8bd509e3722a03&utm_source=clipboard&utm_medium=text&utm_campaign=social_sharing

https://podcasts.google.com?feed=aHR0cHM6Ly9mZWVkcy5zb3VuZGNsb3VkLmNvbS91c2Vycy9zb3VuZGNsb3VkOnVzZXJzOjk5NjIzMjgzMS9zb3VuZHMucnNz&episode=dGFnOnNvdW5kY2xvdWQsMjAxMDp0cmFja3MvMTE3Njc2ODI3MQ%3D%3D

Direk Podcast : Politics of Everyday Life เพราะการเมืองอยู่กับเราทุกที่ ทุกเวลา --------------------------------------------------------- Ep.12 : “ข้าว” พืชเศรษฐกิจ หรือเครื่.....