24/09/2026
นักศึกษาสาขาวิชาภูมิศาสตร์และภูมิสารสนเทศ CMRU เรียนรู้เมืองเชียงใหม่ผ่านการศึกษานอกสถานที่ในรายวิชาภูมิศาสตร์เมือง
#วันพฤหัสบดีที่ 24 กันยายน 2569 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.รัชพล สัมพุทธานนท์ อาจารย์ประจำสาขาวิชาภูมิศาสตร์และภูมิสารสนเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ นำนักศึกษาชั้นปีที่ 3 ที่ลงทะเบียนเรียนในรายวิชา GEO 3404 ภูมิศาสตร์เมือง (Urban Geography) พร้อมด้วยนักศึกษาชั้นปีที่ 1 สาขาวิชาภูมิศาสตร์และภูมิสารสนเทศ เข้าร่วมกิจกรรมศึกษานอกสถานที่และเดินสำรวจพื้นที่เมืองเชียงใหม่ เพื่อเรียนรู้ประวัติศาสตร์ พัฒนาการของเมือง ภูมิทัศน์เมือง และลักษณะเชิงพื้นที่ของเมืองเชียงใหม่จากสถานที่จริง
#กิจกรรมเริ่มต้น ณ ลานอนุสาวรีย์สามกษัตริย์ ก่อนเข้าศึกษาเรียนรู้ ณ หอกลางเวียง พิพิธภัณฑ์ที่นำเสนอเรื่องราวทางประวัติศาสตร์และมรดกทางวัฒนธรรมของเมืองเชียงใหม่ โดยมีวิทยากรบรรยายให้ความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์และพัฒนาการของเมือง ตั้งแต่การเลือกทำเลที่ตั้งและการสร้างเมืองเชียงใหม่ ตลอดจนความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะทางกายภาพ ภูมิประเทศ แหล่งน้ำ และความเชื่อที่มีอิทธิพลต่อการตั้งถิ่นฐานและโครงสร้างของเมืองในอดีต
#หนึ่งในประเด็นสำคัญที่นักศึกษาได้เรียนรู้ คือ “ชัยมงคล 7 ประการ” ที่เกี่ยวข้องกับการเลือกทำเลสร้างเมืองเชียงใหม่ ได้แก่ 1. ดอยสุเทพ ภูเขาศักดิ์สิทธิ์ทางทิศตะวันตก ซึ่งสัมพันธ์กับลักษณะภูมิประเทศที่มีระดับสูงทางทิศตะวันตกและลาดเอียงลงสู่ทิศตะวันออก 2. แม่น้ำปิง แหล่งน้ำสายหลักที่มีความสำคัญต่อความอุดมสมบูรณ์และการดำรงชีวิตของผู้คน 3. น้ำแม่ข่า ลำน้ำโบราณที่มีบทบาทในการหล่อเลี้ยงเมือง 4. หนองบัวเจ็ดกอ แหล่งน้ำสำคัญของชุมชนและพื้นที่รองรับน้ำ 5. ฟานเผือกหรือเก้งเผือก ซึ่งถือเป็นนิมิตหมายอันดี 6. หนูเผือก หนึ่งในนิมิตหมายอันเป็นมงคล และ 7. ต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ที่พบในบริเวณทำเลที่เลือกสร้างเมือง โดยชัยมงคลทั้ง 7 ประการสะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างสภาพแวดล้อมทางกายภาพ แหล่งน้ำ และความเชื่อที่มีต่อการกำหนดที่ตั้งของเมืองเชียงใหม่ในอดีต
#นอกจากนี้ นักศึกษายังได้เรียนรู้ โครงสร้างเชิงพื้นที่ของเมืองเชียงใหม่โบราณ ผ่านระบบกำแพงเมือง คูเมือง แจ่ง และประตูเมือง ซึ่งสะท้อนแนวคิดในการวางผังและการใช้ประโยชน์พื้นที่ของเมืองในอดีต โดยคูเมืองเชียงใหม่ประกอบด้วย 4 แจ่ง ได้แก่ แจ่งหัวลิน แจ่งศรีภูมิ แจ่งกู่เฮือง และแจ่งก๊ะต๊ำ รวมทั้ง ประตูเมืองสำคัญ 5 แห่ง ได้แก่ ประตูช้างเผือกทางทิศเหนือ ประตูท่าแพทางทิศตะวันออก ประตูสวนดอกทางทิศตะวันตก และประตูแสนปุงกับประตูเชียงใหม่ทางทิศใต้
#ภายหลังจากการเรียนรู้ภายในหอกลางเวียง อาจารย์ผู้สอนได้พานักศึกษา เดินสำรวจเมืองเชียงใหม่ผ่านกิจกรรม Urban Walking เพื่อให้นักศึกษาได้สังเกตลักษณะทางกายภาพ รูปแบบการใช้ประโยชน์ที่ดิน เส้นทางสัญจร และภูมิทัศน์เมือง ตลอดจนเรียนรู้ความสัมพันธ์ระหว่างพื้นที่ทางประวัติศาสตร์กับการใช้พื้นที่เมืองในปัจจุบัน ก่อนเดินทางไปยัง วัดเชียงมั่น ซึ่งเป็นวัดแห่งแรกและเป็นหนึ่งในวัดที่เก่าแก่ที่สุดและเป็นวัดแห่งแรกของเมืองเชียงใหม่
#วัดเชียงมั่น สร้างขึ้นโดยพญามังรายเมื่อ พ.ศ. 1839 ในช่วงเวลาเดียวกับการสถาปนาเมืองเชียงใหม่ โดยบริเวณดังกล่าวเคยเป็นที่ประทับของพญามังรายในระหว่างการสร้างเมือง และมีประวัติศาสตร์ยาวนานถึง 730 ปี วัดมีเอกลักษณ์สำคัญ คือ เจดีย์ช้างล้อม ซึ่งมีประติมากรรมรูปช้างประดับอยู่โดยรอบฐานเจดีย์ อีกทั้งภายในวัดยังเป็นที่ประดิษฐาน พระเสตังคมณี หรือพระแก้วขาว และพระศิลา ซึ่งเป็นพระพุทธรูปสำคัญที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และเป็นที่เคารพสักการะของชาวเชียงใหม่
#กิจกรรมศึกษานอกสถานที่ครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของการจัดการเรียนการสอนที่มุ่งเชื่อมโยง องค์ความรู้ทางภูมิศาสตร์ในห้องเรียนเข้ากับการเรียนรู้จากพื้นที่จริง โดยเปิดโอกาสให้นักศึกษาได้ฝึกทักษะการสังเกต การสำรวจ และการวิเคราะห์ลักษณะเชิงพื้นที่ รวมถึงการทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างภูมิประเทศ แหล่งน้ำ ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม การตั้งถิ่นฐาน และพัฒนาการของเมือง ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการศึกษาด้านภูมิศาสตร์เมืองและภูมิสารสนเทศ
#สาขาวิชาภูมิศาสตร์และภูมิสารสนเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ ให้ความสำคัญกับการจัดการเรียนรู้ที่ผสมผสานทั้งภาคทฤษฎีและภาคสนาม เพื่อให้นักศึกษาได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง พัฒนาทักษะด้านการสำรวจ การสังเกต และการวิเคราะห์สภาพแวดล้อม ตลอดจนสามารถประยุกต์ใช้องค์ความรู้ด้านภูมิศาสตร์และภูมิสารสนเทศในการทำความเข้าใจพื้นที่และการเปลี่ยนแปลงของเมือง อันเป็นส่วนสำคัญในการพัฒนานักศึกษาให้ก้าวสู่การเป็น นักภูมิศาสตร์และนักภูมิสารสนเทศที่มีคุณภาพต่อไป 😊
