19/09/2026
๑๙ กันยายน วันพิพิธภัณฑ์ไทย
พิพิธภัณฑสถานถือกำเนิดขึ้นเป็นครั้งแรกในดินแดนสยามหรือประเทศไทย ตั้งแต่ครั้งรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ พระองค์ทรงจัดพิพิธภัณฑสถานส่วนพระองค์ ณ พระที่นั่งราชฤดี ต่อมาทรงโปรดฯ ให้ย้ายสิ่งของจัดแสดงมาไว้ยังพระที่นั่งประพาสพิพิธภัณฑ์ในหมู่พระอภิเนาวนิเวศน์ เมื่อถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ทรงโปรดฯ ให้ย้ายโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และของแปลกประหลาดจากพระที่นั่งประพาสพิพิธภัณฑ์ มาจัดแสดงในหอมิวเซียม (Museum) ณ หอคองคอเดีย ซึ่งเป็นอาคารใหม่ภายในพระบรมมหาราชวัง โดยมีพิธีเปิด หอมิวเซียม หรือพิพิธภัณฑสถานหอคองคอเดีย ในวันที่ ๑๙ กันยายน พ.ศ. ๒๔๑๗ ถือเป็นวันกำเนิดของพิพิธภัณฑสถานของชาติแห่งแรกในราชอาณาจักรไทย เพราะเป็นพิพิธภัณฑสถานของหลวงหรือทางราชการที่จัดตามหลักวิชาการสากลและเปิดให้สาธารณชนเข้าชมเป็นครั้งแรก
จนถึงปีพุทธศักราช ๒๔๓๐ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ทรงโปรดฯ ให้ย้าย “มิวเซียม” จากพระบรมมหาราชวังไปจัดตั้งในพระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า) โดยใช้พระที่นั่งส่วนหน้าสามองค์เป็นที่จัดแสดงโบราณวัตถุ คือ พระที่นั่งศิวโมกขพิมาน พระที่นั่งพุทธไธสวรรย์ และพระที่นั่งอิศราวินิจฉัย ครั้นรัชกาลที่ ๗ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานอาคารหมู่พระวิมานทั้งหมด เป็นพิพิธภัณฑสถานสำหรับพระนคร โดยมีการจัดแสดงนิทรรศการถาวร เรื่องประวัติศาสตร์ไทย ในพระที่นั่งศิวโมกขพิมาน เรื่องโบราณคดี ประวัติศาสตร์และศิลปกรรม ในอาคารมหาสุรสิงหนาทและอาคารประพาสพิพิธภัณฑ์ เรื่องประณีตศิลป์และชาติพันธุ์วิทยา ในอาคารหมู่พระวิมาน
พิพิธภัณฑสถาน จึงมีความสำคัญในฐานะสถาบันแห่งการอนุรักษ์มรดกอันเป็นเอกลักษณ์ของชาติ สถาบันแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต และเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม ด้วยเหตุนี้ ในปีพุทธศักราช ๒๕๓๘ คณะรัฐมนตรีจึงได้มีมติเห็นชอบประกาศให้วันที่ ๑๙ กันยายนของทุกปี เป็นวันพิพิธภัณฑ์ไทย เพื่อน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่ทรงเล็งเห็นความสำคัญของพิพิธภัณฑสถานต่อการปลูกฝังให้คนไทยรัก และหวงแหนในมรดกศิลปวัฒนธรรม อันเป็นสิ่งที่แสดงถึงเอกลักษณ์ของความเป็นไทย เพื่อประโยชน์อย่างมหาศาลต่อการศึกษาและการเรียนรู้ของปวงชนชาวไทยโดยทั่วกัน
ตลอดระยะเวลากว่า ๑๔๐ ปี นับตั้งแต่มิวเซียมหลวงได้ถือกำเนิดขึ้น กิจการของพิพิธภัณฑสถานก็ได้รับการพัฒนาตลอดมาทุกยุคทุกสมัย เพื่อดำรงไว้ซึ่งภารกิจในการดูแลรักษาโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ ตลอดจนเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับวัตถุที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมของชาติ ปัจจุบันมีพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติจัดตั้งอยู่ทั่วทุกภูมิภาคของประเทศรวม ๔๒ แห่ง และอีกนับพันแห่งที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของหน่วยงานภาครัฐ เอกชน ทำให้ประเทศไทยได้ชื่อว่ามีพิพิธภัณฑสถานมากแห่งหนึ่งในภูมิภาคนี้ โดยมีต้นแบบพิพิธภัณฑสถานแห่งแรกในประเทศไทย จากมิวเซียมหลวงและพัฒนาก้าวต่อมาสู่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ในปัจจุบัน
ในปีพุทธศักราช ๒๕๕๗ สำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กรมศิลปากร ในฐานะหน่วยงานที่รับผิดชอบด้านการบริหารจัดการพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ และงานบริการวิชาการด้านพิพิธภัณฑสถานแก่สังคม จึงได้จัดกิจกรรมเนื่องในวันพิพิธภัณฑ์ไทย ประจำปี ๒๕๕๗ ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ของคนในชาติ และเปิดโอกาสให้บุคคลากรในสายงานพิพิธภัณฑ์ ตลอดจนผู้ที่สนใจงานด้านพิพิธภัณฑ์ ได้มีโอกาสพบปะ แลกเปลี่ยนความคิด ความรู้ และประสบการณ์งานด้านพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ
-------------------------------------------------------
Thai Museum Day is a national observance in Thailand first celebrated on September 19. It was officially established in 1995 to commemorate the foundation anniversary of the Bangkok National Museum.
The Bangkok National Museum was established on September 19, 1874 by King Chulalongkorn (Rama V) to store and display the private collection of antiquities collected by his father, King Mongkut (Rama IV).
The museum was originally located in the Concordia Pavilion of the Grand Palace (the monarch’s official residence). Three years later, Chulalongkorn abolished the title of vice king and ordered that the museum be moved to the Front Palace (Wang Na), which used to be the vice king’s residence. The Wang Na museum was renamed the Bangkok Museum in 1926 and received its present-day name, the Bangkok National Museum, in 1934.
The Bangkok National museum consists of three buildings. The main building hosts the museum’s three permanent exhibitions: the Thai History Gallery, the Archaeological and Art History Collections (consisting of the Prehistory Gallery and the Art History Gallery), and the Decorative Arts and Ethnological Collection.
In addition to the main building complex, the museum includes the Buddhaisawan Chapel and the Red House. Built in 1787, the chapel is notable for the murals depicting scenes from the Buddha’s life and housing the Phra Phuttha Sihing, a highly revered image of the Buddha. The Red House was built for King Rama I’s elder sister, Princes Sri Sudarak, and subsequently moved from Thonburi to the Grand Palace in Bangkok for King Rama II’s wife, Queen Sri Suriyendra. Some of the Queen’s possessions are exhibited in the Red House.
The Bangkok National Museum is one of the largest museums in the region. Its collection features exhibits from different periods of Thai history (Dvaravati, Srivijaya, Sukhothai, Ayutthaya), dating back to the New Stone Age. One of the most valuable artefacts exhibited in the museum is the Ram Khamhaeng Inscription, a stone stele with the earliest example of the Thai script, which was added to UNESCO’s Memory of the World Register in 2003.
In addition to Thai exhibits, the museum has an extensive collection of Asian Buddhist art, including Greco-Buddhist art (Gandhara, India), the Chinese Tang dynasty art, the art of Champa (Vietnam), the Saliendra dynasty art (Indonesia), and the Khmer art (Cambodia).
The Bangkok National Museum is the core of the national museums of Thailand, operated by the Fine Arts Department of the Ministry of Culture. These museums are tasked with safeguarding historical and cultural artefacts that belong to the state.
As of 2016, the national museums of Thailand included 43 national museums operating across the country, such as the National Gallery, the Wat Benchamabophit Dusitvanaram Museum, the Royal Elephant National Museum, the National Museum of Royal Barges, a number of regional branches, and more.
On the occasion of Thai Museum Day, most national museums host special events, and some, including the Bangkok National Museum, offer free admission.
Content: Anydayguilde 2022
(https://anydayguide.com/calendar/4000)
Photo: Wanichaya Bussabong
ลิงค์ : https://culture.ssru.ac.th/th/news/view/1148
ข้อมูล : กลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ กรมศิลปากร
