Zoology at PSU

01/10/2025

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม คือความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ของวิวัฒนาการสัตว์ พวกมันยึดครองทุกระบบนิเวศในปัจจุบัน แต่กว่าจะมาถึงวันนี้ เส้นทางวิวัฒนาการของพวกมันเต็มไปด้วยความท้าทายมากมาย

ขอเชิญฟังสัมมนาพิเศษ
เรื่อง จุดกำเนิดและวิวัฒนาการของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม

โดย
คุณคฑากริช ไชยสุวรรณ

วันพฤหัสบดีที่ 2 ตุลาคม 2568 เวลา 18.00 น.

Topic: Origin and Evolution of Mammals
Time: Oct 2, 2025 06:00 PM Bangkok
Join Zoom Meeting
https://psu-th.zoom.us/j/98043837782?pwd=rWK9rY0y5SUpEBxR0KLBqopLsWe5Fz.1

Meeting ID: 980 4383 7782
Passcode: 347394

10/04/2025

09/04/2025

ในช่วงอาทิตย์ที่ผ่านมา มีข่าวทางวิทยาศาสตร์ที่น่าสนใจมาก เกี่ยวกับการฟื้นคืนชีพสัตว์ที่สูญพันธุ์ไปแล้วกว่า 10,000 ปี โดยใช้เทคโนโลยี CRISPR โดยบริษัทเทคโนโลยีชีวภาพที่ชื่อว่า Colossal Biosciences นับเป็นหนึ่งในความสำเร็จครั้งใหญ่ในรอบปี
อย่างไรก็ตาม หากเราลองศึกษาลึกลงไปในรายละเอียด จะพบว่าจริง ๆ แล้วหมาป่าไดเออร์ (Dire Wolf) ที่ถูกสร้างขึ้นมานั้น ไม่ใช้หมาป่าไดเออร์จริง ๆ แต่เป็นหมาป่าสีเทา (Grey Wolf) ที่ถูกตัดแต่งพันธุกรรม จนมีลักษณะภายนอกคล้ายกับหมาป่าไดเออร์เท่านั้นเอง
หมาป่าไดเออร์ มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า 𝐴𝑒𝑛𝑜𝑐𝑦𝑜𝑛 𝑑𝑖𝑟𝑢𝑠 เป็นสัตว์ดึกดำบรรพ์ที่เคยอาศัยอยู่ในทวีปอเมริกา พวกมันลักษณะที่คล้ายกับหมาป่าสีเทาในปัจจุบัน แต่มีขนาดใหญ่กว่า อย่างไรก็ตามจากการศึกษาทางพันธุศาสตร์พบว่าหมาป่าไดเออร์และหมาป่าสีเทามีการแยกสายวิวัฒนาการการมามากกว่า 6 ล้านปี หมาป่าทั้งสองชนิดจึงมีพันธุกรรมเหมือนกันแค่ 99.5% (ความแตกต่างนี้เทียบได้กับความแตกต่างระหว่างมนุษย์กับชิมแพนซี) หมายความว่าหมาป่าทั้งสองชนิดไม่ได้ใกล้ชิดกันอย่างที่เคยคาดการณ์ไว้ และถูกจำแนกให้อยู่ต่างสกุลกันในที่สุด หมาป่าไดเออร์สูญพันธุ์ไปเมื่อสิ้นสมัยไพลสโตซีน (Pleistocene) พร้อมกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่อีกจำนวนมาก เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ในเดือนตุลาคมของปีที่แล้ว (ค.ศ. 2024) บริษัท Colossal Biosciences ได้ให้กำเนิดลูกหมาป่าเพศผู้ 2 ตัว ที่มีชื่อว่า โรมูลัส (Romulus) และ รีมัส (Remus) ตามชื่อเทพฝาแฝดผู้สร้างกรุงโรม โดยเทพทั้งสองนี้ถูกเลี้ยงดูจากแม่หมาป่า ทาง Colossal Biosciences ได้ประกาศว่า ลูกหมาป่าทั้งสอง เป็นหมาป่าไดเออร์ซึ่งสูญพันธุ์ไปนานแล้ว นี่คือครั้งแรกที่วิทยาศาสตร์สามารถฟื้นคืนชีพสัตว์ที่สูญพันธุ์ไปแล้วโดยใช้เทคโนโลยีชีวภาพที่ก้าวหน้า ซึ่ง Colossal Biosciences นี่แหละที่ได้ทำการสร้างหนูขนยาวซึ่งเกิดจากการตัดต่อยีนของแมมมอธขนยาวเข้าไป
อย่างไรก็ตาม Colossal Biosciences เปิดเผยว่า ในการสร้างหมาป่าไดเออร์ พวกเขาได้ใช้เทคโนโลยี CRISPR ในตัดต่อยีนของหมาป่าสีเทาจำนวน 20 ยีน ซึ่งมี 5 ยีนที่เกี่ยวข้องกับสีขนสีอ่อน และอีก 15 ยีนที่เกี่ยวข้องกับขนาด กล้ามเนื้อ และรูปร่างหู ซึ่งถ้าพิจารณาแล้วยีนจำนวน 20 ยีนถือว่าน้อยมาก เมื่อเทียบกับความแตกต่างทางพันธุกรรมทั้งหมดระหว่างหมาป่าสองชนิดที่มีมากกว่าล้านคู่เบส
Colossal Biosciences ได้ให้ความเห็นว่า การกำหนดชนิดเป็นเพียงสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นมา ซึ่งสามารถใช้หลายมาตรฐาน เช่น การดูลักษณะภายนอก การศึกษาพันธุกรรม ไปจนกระทั่งการศึกษาความสัมพันธุ์ทางสายวิวัฒนาการ ในกรณีของโรมูลัส และรีมัสนี้ มันมีลักษณะทั่วไปเหมือนกับหมาป่าไดเออร์ จึงนับได้ว่าเป็นการฟื้นคืนชีพของสัตว์ที่สูญพันธุ์ไปแล้วได้
ความก้าวหน้าทางด้านเทคโนโลยีทางชีวภาพนี้ เป็นความสำเร็จที่จะสามารถนำไปต่อยอดได้อีกมาก โดยเฉพาะในด้านที่เกี่ยวกับการแพทย์ อย่างไรก็ตามกระบวนการที่เกี่ยวข้องที่ทำให้สัตว์ที่เกิดขึ้นมามีความผิดปกติไปจากธรรมชาติ ยังเป็นเรื่องที่ถกเถียงกันอยู่ในวงการวิทยาศาสตร์ ว่าเหมาะสมหรือไม่ และมีขอบเขตอยู่ตรงไหน
ยิ่งไปกว่านั้น ในเชิงการอนุรักษ์แล้ว การใช้เทคโนโลยีชีวภาพเหล่านี้มีค่ามากน้อยแค่ไหน เพราะหัวใจของการอนุรักษ์ไม่ใช่แค่การเก็บสิ่งมีชีวิตชนิดใดชนิดหนึ่งเอาไว้ แม้ในปัจจุบัน การมีสัตว์ป่าจำนวนมากในที่เพาะเลี้ยงก็ไม่ถือว่าเป็นความสำเร็จในการอนุรักษ์ หากไม่สามารถปล่อยให้สัตว์เหล่านั้นทำหน้าที่ในระบบนิเวศได้ ซึ่งการที่พวกมันจะอยู่รอดและทำหน้าที่ได้ดี จำเป็นจะต้องมีความหลากหลายทางพันธุกรรมด้วย สิ่งนี้มักถูกมองข้ามไปในการเพาะเลี้ยงเพื่อหวังแค่เพิ่มจำนวนเป็นอย่างเดียว หลายคนที่ชอบคิดว่า สัตว์ป่าสูญพันธุ์เพราะไม่อนุญาตให้เอกชนนำไปเพาะเลี้ยงควรไปศึกษาเรื่องนี้
ดังนั้น ไม่ว่าจะเป็นการชุบชีวิต หรือการเพาะเลี้ยง ก็ไม่มีความหมายในการอนุรักษ์ หากไม่มีการอนุรักษ์ถิ่นที่อยู่อาศัยควบคู่กันไปด้วย

เรื่อง อ.ยิ่งยศ ลาภวงศ์
ภาพจาก Colossal Biosciences
อ้างอิง https://www.newscientist.com/article/2475407-no-the-dire-wolf-has-not-been-brought-back-from-extinction/

24/03/2025