ศูนย์วิจัยด้านนโยบายสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม - PHEP-SEA

21/04/2026

ประชาสัมพันธ์ประกาศผลการพิจารณาการสนับสนุนทุนวิจัย หน่วยวิจัย ครั้งที่ 4
---
ผลการพิจารณาการสนับสนุนทุนวิจัย ประเภทสนับสนุนหน่วยวิจัย
ศูนย์วิจัยเฉพาะทาง และศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทาง ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 (ครั้งที่ 4)

กำหนดส่ง:
ส่งเอกสารทั้งหมดไปยังกองส่งเสริมการวิจัยและบริการวิชาการ ภายในวันที่ 30 เมษายน 2569

รายละเอียดเพิ่มเติม...
res.msu.ac.th/2026/04/21/ประชาสัมพันธ์ประกาศผล-68/
......... >>>>>

16/04/2026

PHEP-SEA นำทีมโดย รศ.นิรุวรรณ เทิร์นโบล์ พร้อมด้วยทีมวิจัย ผศ.วิศิษฎ์ ทองคำ และ อาจารย์นิจฉรา ทูลธรรม ได้ไปร่วมเวที “สานพลังขับเคลื่อนย่านสุขภาวะสร้างสรรค์” กับ 3 ชุมชนรอบศูนย์เรียนรู้สุขภาวะของ สสส. ได้แก่ ชุมชนหน้าสมาคมธรรมศาสตร์ ชุมชนบ้านมั่นคงสวนพลู และชุมชนบ้านเอื้ออาทรสวนพลูพัฒนา
กิจกรรมเป็นไปด้วยการแลกเปลี่ยนมุมมองและความตั้งใจร่วมกันในการพัฒนา “กรุงเทพฯ เมืองน่าอยู่สำหรับทุกคน” ผ่านแนวคิด ย่านสุขภาวะสร้างสรรค์ (Neighborhood Health) ที่เน้นให้ชุมชนเป็นศูนย์กลางของการสร้างสุขภาวะ
นอกจากนี้ ทีมยังได้มีโอกาสพบปะพูดคุยกับผู้นำชุมชน เพื่อเก็บข้อมูลและร่วมกันมองทิศทางการทำงานในระยะถัดไป ถือเป็นอีกก้าวสำคัญของการเชื่อมโยงเครือข่ายและขยายผลการพัฒนาสุขภาวะในระดับพื้นที่ 💬🌱

23/02/2026

กองส่งเสริมการวิจัยและบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ขอแสดงความยินดี กับ

รองศาสตราจารย์นิรุวรรณ เทิร์นโบล์ และทีมวิจัย
ผู้ช่วยศาสตราจารย์วิศิษฎ์ ทองคำ
และอาจารย์นิจฉรา ทูลธรรม
คณะสาธารณสุขศาสตร์

เนื่องในโอกาสที่ผ่านการพิจารณาทุนอุดหนุนการวิจัย
ประจำปีงบประมาณ 2569
จาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)

14/12/2025

จากการจัดทำข้อมูลการศึกษาพื้นที่เปราะบางต่อผู้สูงอายุ ทั้งในมิติด้านสุขภาพกายของ Rocket Media Lab ร่วมกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) โดยใช้หลัก Normalization and Scaling ซึ่งเป็นวิธีการสากลที่ใช้ในการคำนวณการจัดอันดับ พบว่า กำแพงเพชรเป็นจังหวัดที่ผู้สูงอายุมีความเปราะบางในด้านสุขภาพกายสูงที่สุด
แม้ว่ากำแพงเพชรจะไม่ได้เป็นจังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุต่อจำนวนประชากรสูงที่สุดใน 10 อันดับแรก และไม่ได้อยู่ใน 10 อันดับแรกของจังหวัดที่เป็นพื้นที่เปราะบางต่อโรคไม่ติดต่อทั้ง 5 โรค แต่ปัจจัยที่ทำให้กำแพงเพชรเป็นพื้นที่เปราะบางต่อผู้สูงอายุสูงที่สุดในด้านสุขภาพกาย ก็เพราะทรัพยากรทางสาธารณสุขของกำแพงเพชรมีความสามารถในการรองรับดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุต่ำมาก ไม่ว่าจะเป็นสัดส่วนอายุรแพทย์ต่อผู้สูงอายุในจังหวัดที่ต่ำเป็นอันดับสามของประเทศ และสัดส่วนพยาบาลและเตียงที่ต่ำเป็นอันดับหนึ่งของประเทศนั่นเอง
ในขณะที่จังหวัดที่ผู้สูงอายุมีความเปราะบางในด้านสุขภาพกายต่ำที่สุด คือ ภูเก็ต เพราะเป็นจังหวัดที่มีผู้สูงอายุป่วยเป็นโรคไม่ติดต่อ 5 โรค ต่ำที่สุดของประเทศ และมีทรัพยากรทางสาธารณสุขที่มีความสามารถในการรองรับดูแลผู้สูงอายุสูงเป็นอันดับ 7 ของประเทศ ไม่ว่าจะเป็นสัดส่วนอายุรแพทย์ที่สูงเป็นอันดับสามของประเทศ พยาบาลที่สูงเป็นอันดับที่ 11 ของประเทศ และเตียงที่สูงเป็นอันดับ 12 ของประเทศ
อ่านทั้งหมดที่ https://rocketmedialab.co/frailty-old-age/
ดูข้อมูลทั้งหมดที่ https://rocketmedialab.co/database-frailty-old-age/
#ผู้สูงอายุ #สังคมผู้สูงอายุ #ความเปราะบางต่อผู้สูงอายุ #ผู้สูงอายุไทย

12/12/2025

21/11/2025

📌 เจาะลึก”ภาวะทุพโภชนาการในผู้สูงอายุ” (Malnutrition in older adults) 📚 สรุปจาก NEJM 2025
—————————————————————————
▪️อ่านฉบับเต็ม https://nej.md/43OlrLP
—————————————————————————

🔎 ภาวะทุพโภชนาการในผู้สูงอายุ (malnutrition in older adults)
เป็นภาวะที่ซับซ้อน 🧩 และ “พบบ่อยกว่าที่คิด”
แต่กลับ วินิจฉัยช้า และ ได้รับการดูแลไม่เพียงพอ ทั้งที่เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อ
👉 การล้มเหลวของการรักษา
👉 คุณภาพชีวิตลดลง
👉 ค่าใช้จ่ายพุ่งสูง
👉 และอัตราตายที่เพิ่มขึ้น

🩺 แม้จะมีการพูดถึงบ่อยในวงการ Geriatrics แต่ความเข้าใจแบบ “ละเอียด-ลงลึก-เป็นระบบ” นั้นยังมีน้อย
🗳️ บทความฉบับเต็มใน The New England Journal of Medicine (NEJM)
📚 ตีพิมพ์เมื่อ 12 มิถุนายน 2025
เขียนโดย Dr. Alfonso J. Cruz-Jentoft และ Dr. Dorothee Volkert
ได้อธิบายประเด็นนี้ไว้อย่างครบถ้วน ชัดเจน เป็นระบบ และใช้แนวทางที่อิงกับข้อมูลล่าสุดทั้งหมด

🔹ผมได้นำมาสรุป เป็น 9️⃣ ประเด็นดังนี้
🥣 1️⃣ นิยามจาก NEJM 📝
🥣 2️⃣ ใครบ้างที่เสี่ยง? 🧬
🥣 3️⃣ จะรู้ได้อย่างไรว่าผู้สูงอายุ “ขาดอาหาร”? 🧪
🥣 4️⃣ โครงสร้างสาเหตุ 🧩
🥣 5️⃣ ถอดรหัส DoMAP 🧭
🥣 6️⃣ ขั้นตอนวินิจฉัย 🪜
🥣 7️⃣ Sarcopenia VS Cachexia 🌴
🥣 8️⃣ รักษา malnutrition อย่างไร? 💊
🥣 9️⃣ ดูแลโภชนาการ “ผู้สูงอายุกลุ่มพิเศษ”👵
(ดูเพิ่มใน comment)

—————————————————————————
🥣 1️⃣ นิยามจาก NEJM 📝
—————————————————————————

📍ภาวะทุพโภชนาการ (malnutrition) เป็นภาวะที่พบได้ทั่วไปในผู้สูงอายุ
และ นำไปสู่ผลเสียที่รุนแรงในหลากหลายด้าน

🔍 ในบทความ NEJM ฉบับนี้
“Malnutrition” ถูกนิยามว่าเป็น “ภาวะไม่สมดุลระหว่างการได้รับสารอาหารกับความต้องการของร่างกาย”
ซึ่งส่งผลให้เกิด:
• การเปลี่ยนแปลงขององค์ประกอบร่างกาย
• การทำงานของร่างกายและจิตใจที่ลดลง
• และผลลัพธ์ทางคลินิกที่แย่ลง เช่น functional decline หรือ mortality

📌 แม้คำว่า malnutrition จะถูกใช้ครอบคลุมหลายภาวะ เช่น
• โรคอ้วน
• การขาดสารอาหารเฉพาะชนิด
• หรือการขาดพลังงานและโปรตีนโดยรวม (undernutrition)

แต่ในบทความนี้
คำว่า malnutrition จะหมายถึงเฉพาะ “ภาวะขาดอาหารแบบโปรตีน–พลังงาน”
ซึ่งใน ICD-11 ก็จัดให้เป็นหนึ่งในกลุ่มโรคที่มีรหัสโรคชัดเจน

❗ ทำไมต้องสนใจภาวะนี้?
—————————————-
ในผู้สูงอายุ ภาวะทุพโภชนาการ
☠️ ไม่เพียงแต่ทำให้ร่างกายอ่อนแอลงเท่านั้น
แต่ยังนำไปสู่ ผลลัพธ์ที่ร้ายแรง ได้แก่:
• ความบกพร่องทางร่างกายและจิตใจ (physical + cognitive disability)
• ความซับซ้อนในการดูแลที่เพิ่มขึ้น (complications)
• ผลลัพธ์ทางคลินิกที่แย่ลง (poor outcomes)
• นอนโรงพยาบาลนานขึ้น
• คุณภาพชีวิตต่ำลง
• และค่าใช้จ่ายที่สูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

✅ ภาวะ malnutrition พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ และมีผลเสียร้ายแรง
✅ สาเหตุของ malnutrition มักมีหลายปัจจัยเกี่ยวพันกัน เช่น
• ความเสื่อมของร่างกาย
• ความบกพร่องทางจิตใจ
• โรคเรื้อรัง
• ผลของยา
• ปัจจัยทางสังคม
• และพฤติกรรมการกินที่เปลี่ยนไป

✅ กรอบแนวคิด GLIM (Global Leadership Initiative on Malnutrition)
ถูกใช้เพื่อวินิจฉัย malnutrition แบบเป็นระบบ
โดยต้องมีทั้ง “phenotypic criteria” และ “etiologic criteria” อย่างน้อยอย่างละ 1 ข้อ

✅ เมื่อวินิจฉัยภาวะนี้ได้แล้ว ควรประเมินหาสาเหตุที่แท้จริง
และวางแผนการดูแลอย่างครอบคลุม

✅ แนวทางรักษาและป้องกันที่มีอยู่ในปัจจุบัน
สามารถใช้ได้จริง และมีหลักฐานสนับสนุนชัดเจน

—————————————————————————
🥣 2️⃣ ใครบ้างที่เสี่ยง? 🧬
—————————————————————————

📌 ภาวะ malnutrition ในผู้สูงอายุ
ไม่ได้เป็นเพียง “ปัญหาเฉพาะรายบุคคล”
แต่มันคือ “ปัญหาสาธารณสุขระดับโลก” ที่เกี่ยวข้องกับ
➡️ อายุขัยที่ยืนยาวขึ้น
➡️ โรคเรื้อรังที่มากขึ้น
➡️ และความซับซ้อนในการดูแลรักษา

📊 ความชุกของภาวะนี้แค่ไหน?

🔸 ในการศึกษาต่าง ๆ พบว่า
ผู้สูงอายุในชุมชน มีความชุกของภาวะทุพโภชนาการอยู่ที่ ประมาณ 6%
ในขณะที่…
กลุ่มที่นอนโรงพยาบาลหรืออยู่ในสถานดูแลระยะยาว (long-term care)
มีอัตราสูงถึง 20–30% หรือมากกว่านั้นในบางการศึกษา

⏳ โดยเฉพาะในผู้ที่
• อายุ ≥80 ปี
• มีความเปราะบาง (frailty)
• หรือมี cognitive impairment
ความเสี่ยงต่อภาวะทุพโภชนาการจะยิ่งเพิ่มสูงขึ้น

❗ ทำไมผู้สูงอายุถึงเสี่ยง?
—————————————
🔍 บทความนี้ชี้ให้เห็นว่า
malnutrition ในผู้สูงอายุมักเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน
โดยเฉพาะ 2 กลุ่มใหญ่:
1. ปัจจัยทางร่างกายและจิตใจ
• ภาวะซึมเศร้า
• ความบกพร่องทางความจำ
• การเคี้ยวหรือกลืนลำบาก
• โรคเรื้อรัง เช่น มะเร็ง เบาหวาน COPD CHF
• ภาวะ catabolic เช่น infection หรือ inflammatory state
2. ปัจจัยทางสังคมและสิ่งแวดล้อม
• ความโดดเดี่ยว (social isolation)
• รายได้น้อย
• การเข้าถึงอาหารที่เหมาะสมและโภชนาการที่ดีได้ยาก
• ความไม่รู้เรื่องอาหารและโภชนาการที่เหมาะสม

🧠 ความซับซ้อนของ malnutrition ในผู้สูงอายุ
———————————————————————
📌 ความเสี่ยงไม่ใช่แค่มีหรือไม่มี
แต่ต้องพิจารณา “การเปลี่ยนแปลงของร่างกายตามวัย” เช่น
• สัดส่วนของ lean mass ที่ลดลง
• การเผาผลาญที่เปลี่ยนไป
• การตอบสนองต่อความหิว–อิ่ม ที่ลดลง
• การรับรสที่เปลี่ยนแปลง

ทั้งหมดนี้ทำให้การ “กินให้พอ” กลายเป็นเรื่องยากขึ้น
แม้ผู้ป่วยจะดู “ไม่ป่วย” ก็ตาม

🧪 ประเด็นสำคัญในระบบสุขภาพ
——————————————————
✅ Malnutrition ส่งผลต่อ health outcomes โดยตรง
เช่น ภาวะแทรกซ้อน การติดเชื้อ การนอน รพ. ซ้ำ หรือเสียชีวิต
✅ แต่กลับ ยังถูกวินิจฉัยน้อย และรักษาน้อย
✅ การคัดกรองที่ไม่สม่ำเสมอและขาดความตระหนักในบุคลากรทางการแพทย์
เป็นอุปสรรคสำคัญที่ทำให้ “ผู้ป่วยจำนวนมากถูกมองข้าม”

—————————————————————————
🥣 3️⃣ จะรู้ได้อย่างไรว่าผู้สูงอายุ “ขาดอาหาร”? 🧪
—————————————————————————

📍คำถามสำคัญที่สุดในคลินิก:
เราจะวินิจฉัย malnutrition ในผู้สูงอายุอย่างไร?
เพราะความเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยาในวัยสูงอายุ
ทำให้สัญญาณหลายอย่าง “ไม่ชัดเจน” เหมือนวัยหนุ่มสาว

🧠 ผู้ป่วยบางรายน้ำหนักลด แต่ BMI ยังดูดี
บางรายกินได้น้อยแต่ดูแข็งแรง
บางรายมีโรคมาก แต่ไม่มีใครเคยถามเรื่องโภชนาการเลย

📌 การวินิจฉัย malnutrition ใช้เกณฑ์ GLIM
——————————————————————
กลุ่ม GLIM (Global Leadership Initiative on Malnutrition)
เสนอแนวทางวินิจฉัยภาวะทุพโภชนาการแบบ จำแนกตามกลุ่มอาการ (syndromic diagnosis)
ซึ่งประกอบด้วย 2 ส่วนหลัก

🔹 กลุ่มอาการที่เป็น “ผล” (Phenotypic criteria)
1. น้ำหนักลด
2. BMI ต่ำ
3. มวลกล้ามเนื้อลดลง

🔹 ปัจจัยที่เป็น “เหตุ” (Etiologic criteria)
1. การรับอาหารลดลง หรือดูดซึมผิดปกติ
2. การอักเสบเฉียบพลันหรือเรื้อรัง

📌 ต้องมี อย่างน้อย 1 ข้อจากแต่ละกลุ่ม จึงจะวินิจฉัยได้ว่าเป็น malnutrition

⚖️ BMI เท่าไหร่จึงเรียกว่า “ต่ำ”?
—————————————————
ในผู้สูงอายุไม่สามารถใช้เกณฑ์ BMI แบบเดียวกับคนทั่วไปได้
GLIM แนะนำว่า:
• หากอายุ ≥70 ปี
➡️ BMI < 22 → เข้าข่าย malnutrition
➡️ BMI < 20 → malnutrition ขั้นรุนแรง

🔎 จะเริ่มต้นจากตรงไหน?
——————————————
💡 เริ่มจาก การคัดกรอง (Screening)

เครื่องมือที่แนะนำมากที่สุดคือ
🔸 Mini Nutritional Assessment – Short Form (MNA-SF)

ประกอบด้วย 6 คำถามสั้น ๆ เช่น
• กินได้น้อยลงไหม?
• น้ำหนักลดหรือไม่?
• เคลื่อนไหวได้แค่ไหน?
• มีความเครียด / เจ็บป่วยไหม?
• สมองและประสาทยังปกติไหม?
• BMI เท่าไหร่?

คะแนนเต็ม 14
➡️ ถ้าได้

08/10/2025

03/10/2025

🌿 รู้จริงเรื่องสิ่งแวดล้อม! เจาะลึก EPI Thailand 2568
ผ่านรายงานสถานการณ์ดัชนีสมรรถนะสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย ปี 2568 ทั้งฉบับเต็ม และฉบับ Infographic ที่ช่วยให้หน่วยงาน นักวิชาการ และผู้สนใจ ใช้เป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจในการดำเนินโครงการ/กิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อม เพื่อร่วมกันยกระดับค่าคะแนน EPI Thailand ของประเทศ โดยรายงานฯ จะเจาะลึกข้อมูลผลการประเมินรายตัวชี้วัด พร้อมแนวทางขับเคลื่อนสู่ระดับพื้นที่

📥 ดาวน์โหลดเอกสารทั้ง 2 ฉบับได้ที่:
👉 https://www.onep.go.th/publications/ -epi

ร่วมเรียนรู้ ร่วมเป็นส่วนหนึ่ง เพื่ออนาคตสิ่งแวดล้อม ผ่านการขับเคลื่อนประเทศด้วยข้อมูล

#ดัชนีสมรรถนะสิ่งแวดล้อมในบริบทของประเทศไทย

03/10/2025

01/10/2025

23/09/2025

ปี 2024 Food Waste ไทยพุ่ง !! อันดับ 2 ในอาเซียน…

แอดเห็นรายงานที่น่าสนใจชิ้นหนึ่ง ซึ่งออกมาสักพักแล้วแต่ไม่อยากให้เพื่อน ๆ ในเพจเราพลาดข้อมูลสำคัญ เพราะเป็นเรื่องเกี่ยวกับ Food Waste โดยตรง กล่าวคือมีการรายงานจาก Food Waste Index 2024 ของโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ UNEP (UN Environment Programme)

พบว่าประเทศไทยมีปริมาณขยะอาหารเฉลี่ยสูงกว่าค่าเฉลี่ยโลก โดยอยู่ที่ 86 กิโลกรัมต่อคนต่อปี เพิ่มขึ้นจากเดิมที่ 79 กิโลกรัมต่อคนต่อปี เป็นอันดับ 2 ในภูมิภาคอาเซียน รองจาก สปป.ลาว ที่มีค่าเฉลี่ยอยู่ที่ 89 กิโลกรัมต่อคนต่อปี และเป็นอันดับที่ 77 ของโลก
โดยค่าเฉลี่ยของโลกอยู่ที่ 79 กิโลกรัมต่อคนต่อปี เพิ่มขึ้นจาก 74 กิโลกรัมต่อคนต่อปี

ทั้งนี้ขยะอาหาร เป็นสิ่งที่ทั่วโลกเร่งสร้างความร่วมมือ เพื่อลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากขยะอาหาร ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนประมาณ 8-10% ของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั้งหมดของโลก
ในขณะที่ขยะอาหารในไทยคิดเป็นสัดส่วนถึงร้อยละ 38 ของขยะมูลฝอยทั้งหมด หรือประมาณ 10.24 ล้านตัน !! โดยส่วนใหญ่เกิดจากครัวเรือน เช่น เศษอาหาร เปลือกผลไม้ และอาหารที่หมดอายุ

ข้อมูลนี้สะท้อนถึงความท้าทายที่ประเทศไทยต้องเผชิญ ในการลดปริมาณขยะอาหารให้ได้ตามเป้าหมายของการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยต้องการลดปริมาณขยะอาหารลงให้ได้ครึ่งหนึ่งภายในปี 2030 ดังนั้นประเทศไทยจึงมีเป้าหมายที่ต้องลดปริมาณขยะอาหารประมาณ 3 ล้านตันต่อปี หรือเฉลี่ยคนละ 43 กิโลกรัมต่อปี

ข้อมูลจาก : ศูนย์วิจัยกสิกรไทย : คนไทยสร้างขยะอาหาร (Food Waste) เฉลี่ย 86 กิโลกรัม/คน/ปี

#คนรุ่นใหม่ไร้foodwaste #ขยะอาหาร

18/09/2025