22/09/2025
พระอัจฉริยภาพในการศึกษาที่มหาวิทยาลัยศิลปากร
สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
พระองค์ทรงมีพระอัจริยภาพอันโดดเด่นด้านจารึกภาษาตะวันออกโบราณ เป็นที่ประจักษ์ชัดมาก่อนที่จะเสด็จเข้าศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยศิลปากร
ในระหว่างที่ทรงศึกษาระดับปริญญาตรี คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ทรงเรียนภาษาเขมรกับศาสตราจารย์ ดร. กาญจนา นาคสกุล และทรงสนพระราชหฤทัยในภาษาตะวันออกโบราณ จึงได้ทรงเรียนพิเศษเป็นการส่วนพระองค์ในวิชาภาษาเขมรปัจจุบัน ภาษาเขมรโบราณและภาษาสันสกฤตในจารึกเขมร กับศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.อุไรศรี วรตะรินด้วย
ในการเรียนพิเศษนั้น พระอาจารย์ผู้ถวายพระอักษรได้ถวายสำเนาจารึกภาษาเขมรโบราณพบที่ปราสาทหินพนมวัน จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งเป็นจารึกที่พบใหม่ในเวลานั้นและยังไม่มีใครอ่านและแปลมาก่อนเลย ให้ทรงทดลองอ่านและแปลข้อความ ทั้งๆ ที่เป็นการอ่านและแปลจารึกภาษาตะวันออกโบราณครั้งแรก ก็ทรงอ่านและแปลข้อความได้ความหมายถูกต้อง เป็นที่ชื่นชมของพระอาจารย์และนักวิชาการด้านจารึกภาษาตะวันออก
จากนั้นพระองค์ท่านได้ทรงพระราชนิพนธ์ผลการอ่านและแปลจารึกดังกล่าวเป็นบทความภาษาไทยเรื่อง จารึกปราสาทหินพนมวัน และบทความภาษาฝรั่งเศสเรื่อง Une nouvelle inscription de Prasad Bnam Van (Pra:sart Phnom Wan) ซึ่งกรมศิลปากรได้ขอพระราชทานพระราชานุญาตนำบทความทั้งสองภาษานี้พิมพ์เผยแพร่ในภาคผนวกของหนังสือ เรื่อง แบบศิลปะในประเทศไทย ที่จัดพิมพ์ขึ้นเนื่องในโอกาสเปิดนิทรรศการพิเศษ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2520
ต่อมา ธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด ยังได้เชิญมาพิมพ์ไว้ในหนังสือเรื่อง ‘สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทูลกระหม่อมน้อย’ ซึ่งจัดพิมพ์ขึ้นเนื่องในวันคล้ายวันพระราชสมภพ ปี พ.ศ. 2521 ด้วยนอกจากนี้ ยังได้ทรงศึกษา ทรงอ่านและแปลจารึกที่พบใหม่จากการบูรณะปราสาทพนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์ไว้อีกหลายหลักด้วย
ในการทำวิทยานิพนธ์นั้นสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเสนอวิทยานิพนธ์เรื่อง “จารึกพบที่ปราสาทพนมรุ้ง” จุดมุ่งหมายสำคัญอยู่ที่การอ่านและแปลจารึกเป็นภาษาเขมรโบราณ นับเป็นโครงการวิจัยที่ยาก ซึ่งนอกจากจะต้องทรงใช้พระปรีชาสามารถทางด้านภาษาเขมรโบราณและภาษาสันสกฤตในการอ่านและแปลแล้ว ยังต้องทรงใช้ความรอบรู้ในศาสตร์ด้านโบราณคดี ประวัติศาสตร์ศิลปะ ศาสนาและวัฒนธรรม ผนวกกับการวิเคราะห์แปลความจารึกด้วย
อ้างอิง หนังสือนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีกับงานศิลปะและวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ : หอศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร วังท่าพระ, 2552.
ภาพ มหาวิทยาลัยศิลปากร. สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี กับมหาวิทยาลัยศิลปากร. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2558.
#สำนักศิลปวัฒนธรรมและการสร้างสรรค์
