Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон

  • Home
  • Tajikistan
  • Dushanbe
  • Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон
Call Directions Website

Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон (ДДМИТ)
Таджикский государственный финансово-экономический университет (ТГФЭУ)

Таджикский финансово-экономический университет (ТГФЭУ) государственное образовательное учреждение готовит специалистов в области финансов, экономики, бухгалтерии, информационной технологии в экономике, менеджмента и экономического права. Обучение в ТГФЭУ проводится в соответствии с международными стандартами.
Институт в своей структуре имеет 6–факультетов, 26 кафедр, из них 19 специализированных. Обучение осуществляется в очной и заочной формах по степеням: бакалавр, магистр, доктор PhD и второе высшее образование, также при институте есть отдел аспирантуры и докторантуры.
Обучение в институте проводится в бюджетной и договорной основе. Ежегодно в ТГФЭУ по президентской квоте из отдалённых районов республики поступают одаренные юноши и девушки. Обучение в институте проводится на государственном и русском языках. В этом году в институте планируется открыт группу с английским языком обучения.
В учебном процессе в ТГФЭУ заняты 390 квалифицированных преподавателей, в том числе 23-доктора наук и 106-кандидатов наук.
С целью внедрение современных технологий в учебный процесс для преподавателей и студентов института оснащены 3 учебных корпуса (171 аудитории), 3 библиотеки, 2 электронных библиотек, 3 читальных залов, 10 компьютерных лабораторий, 8 лингафонных кабинетов, 726 компьютеров в том числе 520 компьютера имеют соединение с ИНТЕРНЕТ, 25 электронных досок, и сотни других технических средств которую используют преподаватели во время занятий. ТГФЭУ имеет 2 общежития, которые отвечают всем стандартам и рассчитаны на 800 мест для студентов.


Международная деятельность института в основном связана совместными двусторонними соглашениями о научном сотрудничестве с зарубежными высшими учебными заведениями России, Испании, Нидерландов, Великобритании, Китая, Украины, Грузии, Казахстана, Кыргызстана. С этими вузами достигнута договоренность о сотрудничестве в области обмена студентами и преподавателями, учебными пособиями и разработкой совместных грантовых программ. Благодаря реализуемым проектам в институте за последний год более 100- преподавателя института прошли курсы повышения квалификации и стажировку в зарубежных вузах.
В ТГФЭУ имеется стадион, комплексная спортивно- оздоровительная площадка, 3 спортзала и гимнастический зал с целью воспитания будущего поколения в духе здорового образа жизни и всестороннего развитая личности.
Студенты ТГФЭУ активно участвуют в республиканских, городских и межвузовских олимпиадах, конкурсах КВН и соревнованиях по вольной борьбе, волейболу, футболу, баскетболу и они стали обладателями призовых мест.
В ТГФЭУ функционирует Технопарк, в рамках которого студенты могут посетить курсы английского, русского, китайского и немецкого языков, а также в курсах вождения, шитья, компьютерных технологий.



Финансово - экономический институт Таджикистана имеет хорошую материально-техническую базу и высококвалифицированный кадровый потенциал, и объявляет набор студентов по современным и конкурентоспособным специальностям.
Наряду таджикских групп, ТГФЭУ планирует прием абитуриентов с русским языком обучения по следующим специальностям – налоги и налогообложение, банковское дело, таможенное дело, правовое обеспечение таможенного дело, правовое регулирование финансов и кредита, финансы, финансы и кредит во внешнеэкономической деятельности, бухгалтерский учёт, анализ и аудит в банках, бухгалтерский учёт, анализ и аудит в бюджетных и научных учреждениях, технология и информационная система в экономике, и для специальности мировая экономика на английском языке.
Абитуриенты могут выбирать свою будущую специализацию по приведенной таблице. Выпускники института после получения диплома могут работать в структурах Министерств финансов, экономического развития и торговли, транспорта, налогового комитета, таможенной службы, государственных и коммерческих банков Республики Таджикистан, и в других государственных и коммерческих организациях.

27/10/2026

СУҲБАТИ РӮЗ

КОНСТИТУТСИЯ - ПОЯИ ДАВЛАТДОРИИ МИЛЛӢСанаи 27 октябри соли равон бо иштироки доираи васеи устодону донишҷӯёни факултети ...
27/10/2026

КОНСТИТУТСИЯ - ПОЯИ ДАВЛАТДОРИИ МИЛЛӢ

Санаи 27 октябри соли равон бо иштироки доираи васеи устодону донишҷӯёни факултети фаъолияти гумрукӣ ва амнияти иқтисодии донишгоҳ бахшида ба 32-юмин солгарди қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дарси кушоди тарбиявӣ дар мавзуи «Конститутсия - пояи давлатдории миллӣ» доир гардид.

Нахуст декани факултет Мастура Бӯризода иброз намуд, ки Конститутсия муҳимтарин ва тақдирсозтарин ҳуҷҷат дар таърихи навини Тоҷикистон буда, заминаи ҳуқуқии ташаккул ва рушди давлати соҳибистиқлоли демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягонаро фароҳам овардааст. Маҳз Конститутсия асосҳои сохтори давлатӣ, фаъолияти шохаҳои ҳокимияти давлатиро муайян намуда, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро кафолат медиҳад.

Сипас, муовини декан оид ба илм ва робитаҳои байналмилалӣ Давлатҷон Ҳукматов дар мавзуи «Конститутсия - кафили ҳуқуқу озодиҳо ва пояи давлатдории миллӣ» баромад намуда, таъкид кард, ки пас аз ба даст овардани Истиқлоли давлатӣ зарурати муайян намудани асосҳои сохтори давлатӣ, низоми идоракунӣ ва заминаҳои ҳуқуқии фаъолияти давлат ба миён омад. Дар ин замина, қабули санади олии ҳуқуқие зарур буд, ки ҳадафҳои давлат, принсипҳои асосии давлатдорӣ ва ҳуқуқу уҳдадориҳои шаҳрвандонро муайян намояд. Чунин санад Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон гардид.

Дар идомаи чорабинӣ мудири кафедраи фаъолияти гумрукӣ Хуршед Давлатов иброз дошт, ки Конститутсия шоҳсутун ва шиносномаи миллат, санади тақдирсоз ва кафили пойдории давлатдорӣ ба шумор меравад. Он барои татбиқи ҳадафҳои созандагию бунёдкорӣ ва пешрафти устувори кишвар заминаи мусоид фароҳам оварда, дар роҳи бунёди давлати демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва иҷтимоӣ нақши калидӣ мебозад.

Дар фарҷоми дарси кушоди тарбиявӣ зарурати эҳтиром ва риояи Конститутсия, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии ҷавонон ва тарбияи онҳо дар рӯҳияи ватандӯстӣ, худшиносии миллӣ ва эҳтиром ба арзишҳои давлатдории миллӣ таъкид гардид.

Тағоймурод ЭШЗОДА

ИСТИФОДАИ МАҚСАДНОКИ КОРТҲОИ БОНКӢ27 октябри соли 2026 дар толори таълимии факултети фаъолияти гумрукӣ ва амнияти иқтисо...
27/10/2026

ИСТИФОДАИ МАҚСАДНОКИ КОРТҲОИ БОНКӢ

27 октябри соли 2026 дар толори таълимии факултети фаъолияти гумрукӣ ва амнияти иқтисодӣ дар мавзуи «Истифодаи мақсадноки кортҳои бонкӣ» чорабинии маърифатӣ доир гардид. Ҳадафи асосии чорабинӣ баланд бардоштани маърифати молиявии донишҷӯён, шарҳи роҳҳои истифодаи дурусти кортҳои бонкӣ ва пешгирии қаллобии молиявӣ муаррифӣ гардид.

Дар чорабинӣ декани факултет Мастура Бӯризода бо истифода аз тахтаи электронӣ баромад карда, чорабинии мазкурро дар самти баланд бардоштани маърифати молиявӣ, ташаккули фарҳанги истифодаи мақсадноки воситаҳои пардохтии электронӣ ва таҳкими масъулияти шаҳрвандӣ миёни донишҷӯён иқдоми муҳим арзёбӣ кард.

Дар шароити муосир кортҳои бонкӣ яке аз унсурҳои муҳими низоми молиявӣ ва иқтисодиёти рақамӣ ба ҳисоб мераванд. Истифодаи мақсадноки онҳо ба шаҳрвандон имкон медиҳад, ки амалиёти молиявии худро осонтар, зудтар ва бехатартар анҷом диҳанд.

Таъкид шуд, ки нигоҳ доштани маблағ дар суратҳисоби бонкӣ зарурати ҳамроҳ доштани пули нақдро коҳиш медиҳад. Дорандагони корт метавонанд тавассути банкоматҳо маблағ гиранд, бо истифода аз низоми мобилӣ хизматрасониҳои гуногунро пардохт намоянд ва амалиёти молиявии худро назорат кунанд. Дар сурати гум шудани корт низ имкони фавран бастани он мавҷуд аст, ки барои пешгирии истифодаи ғайриқонунӣ ва ҳифзи маблағҳо мусоидат мекунад.

Зикр гардид, ки пардохтҳои ғайринақдӣ ба шаффофияти амалиёти молиявӣ мусоидат намуда, барои коҳиш додани ҳаҷми иқтисодиёти пинҳонӣ замина фароҳам меоранд, зеро амалиётҳои тавассути низоми бонкӣ анҷомдодашуда ба қайд гирифта мешаванд.

Сипас, сармутахассиси раёсати корҳои ташкилию тарбиявӣ Исматулло Ҷумаев аҳамияти истифодаи кортҳои бонкиро дар рушди иқтисодиёт шарҳ дод. Ӯ таъкид намуд, ки истеҳсоли пулҳои коғазӣ, интиқол, инкассатсия ва ҳифзи онҳо хароҷоти зиёдро талаб мекунад. Густариши пардохтҳои ғайринақдӣ метавонад ин хароҷотро коҳиш дода, ба баланд бардоштани самаранокии низоми молиявӣ мусоидат намояд.

Таъкид гардид, ки ба иҷора додан ё ба ихтиёри дигарон гузоштани кортҳои бонкӣ метавонад соҳиби онҳоро ба мушкилоти ҷиддии молиявӣ ва ҳуқуқӣ рӯ ба рӯ созад. Аз ин рӯ, шаҳрвандон бояд маълумоти махфии корт, рамзҳои тасдиқ ва дастрасӣ ба суратҳисобҳои худро ҳифз намуда, аз пешниҳоди онҳо ба шахсони бегона худдорӣ кунанд.

Иштирокчиён оид ба истифодаи дурусти кортҳои бонкӣ, роҳҳои пешгирии қаллобӣ ва масъулияти ҳуқуқии дорандагони кортҳо саволҳо дода, ҷавобҳои мушаххас гирифтанд.

Тағоймурод ЭШЗОДА

МЕҲРГОН - ҶАШНИ МЕҲРУ МОҲИ МЕҲРҶашни Меҳргон яке аз ҷашнҳои бостонии мардуми тоҷик ба шумор рафта, рамзи ҳосилғундорӣ, ф...
27/10/2026

МЕҲРГОН - ҶАШНИ МЕҲРУ МОҲИ МЕҲР

Ҷашни Меҳргон яке аз ҷашнҳои бостонии мардуми тоҷик ба шумор рафта, рамзи ҳосилғундорӣ, фаровонӣ, меҳру муҳаббат, шукргузорӣ ва эҳтиром ба табиат мебошад. Ин ҷашни миллӣ мероси гаронбаҳои фарҳангии ниёгони мо буда, аз замонҳои қадим то ба имрӯз ҳамчун рамзи дӯстӣ, ҳамдигарфаҳмӣ, баракати зиндагӣ ва қадршиносии неъматҳои табиат арҷгузорӣ мешавад. Меҳргон дар баробари Наврӯз, Сада ва Тиргон аз ҷашнҳои суннатии мардумони ориёитабор ба ҳисоб меравад.

Меҳргон бештар бо фасли тирамоҳ, ҷамъоварии ҳосили боғу киштзорҳо ва қадршиносии заҳмати деҳқонон алоқаманд аст. Агар Наврӯз рамзи эҳёи табиат, оғози баҳор ва саршавии корҳои кишоварзӣ бошад, пас Меҳргон самараи меҳнат, фаровонии ҳосил ва шукргузорӣ аз неъматҳои зиндагиро таҷассум мекунад. Ин ҷашн мазмуни амиқи ахлоқӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ низ дорад. Он инсонҳоро ба меҳнатдӯстӣ, инсондӯстӣ, саховатмандӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва қадршиносии неъматҳои табиат ҳидоят менамояд.

Меҳргон рамзи сулҳу дӯстӣ, ваҳдат, меҳнати ҳалол ва эҳтиром ба заҳмати кишоварзон мебошад. Ин ҷашни пурғановат имрӯз низ аҳаммияти бузурги фарҳангиву тарбиявӣ дошта, дар ҳифзи анъанаҳои миллӣ, таҳкими худшиносии миллӣ ва тарбияи насли ҷавон дар рӯҳияи эҳтиром ба арзишҳои фарҳангӣ саҳми муҳим мегузорад.

Мувофиқи маълумоти сарчашмаҳои таърихӣ, Меҳргон яке аз ҷашнҳои муҳими тақвими қадимаи мардумони ориёӣ ба шумор мерафт. Дар осори таърихиву адабӣ аз он ҳамчун маросими шодмонӣ, гиромидошти неъматҳои зиндагӣ ва арҷгузорӣ ба фаровонии табиат ёд шудааст. Дар гузашта мардум ба муносибати ин ҷашн либосҳои идона мепӯшиданд, дастархонҳои ороста меафрохтанд, ба якдигар туҳфа медоданд ва рӯзҳои идро бо шодиву сурур таҷлил мекарданд.

Дар тақвими қадимаи эронӣ Меҳргон ба рӯзи Меҳр аз моҳи Меҳр рост меомад. Дар суннати тақвимии муосири Эрон ин ҷашн бештар ба рӯзи 16-уми моҳи Меҳр, ки одатан ба аввали моҳи октябр рост меояд, алоқаманд дониста мешавад. Дар Тоҷикистон низ Меҳргон дар фасли тирамоҳ таҷлил мегардад. Вақт ва тарзи баргузории маросимҳои он вобаста ба минтақа ва суннатҳои маҳаллӣ метавонанд фарқ кунанд. Аз ин рӯ, санаи таҷлили Меҳргон дар ҳамаи суннатҳо яксон нест. Муҳимтарин хусусияти ин ҷашн робитаи он бо фасли тирамоҳ, ҷамъоварии ҳосил ва изҳори сипос барои неъматҳои зиндагӣ мебошад.

Имрӯз таҷлили Меҳргон бо баргузории чорабиниҳои гуногуни фарҳангиву кишоварзӣ сурат мегирад. Дар ин рӯзҳо намоишгоҳҳои маҳсулоти кишоварзӣ, ярмаркаҳои ҳосил, намоиши ҳунарҳои мардумӣ, барномаҳои мусиқӣ ва чорабиниҳои фарҳангӣ ташкил карда мешаванд. Деҳқонону кишоварзон маҳсулоти боғу киштзорҳои худро ба намоиш гузошта, натиҷаи заҳмат ва дастовардҳои меҳнатии хешро муаррифӣ менамоянд.

Чунин чорабиниҳо барои дастгирии истеҳсолкунандагони маҳаллӣ, рушди соҳаи кишоварзӣ, муаррифии маҳсулоти ватанӣ ва таҳкими робитаи байни истеҳсолкунандагону истеъмолкунандагон аҳаммияти калон доранд. Ҳамзамон, онҳо барои эҳёи ҳунарҳои мардумӣ, густариши фарҳанги миллӣ ва ҷалби таваҷҷуҳи ҷавонон ба анъанаҳои ниёгон замина фароҳам меоранд.

Меҳргон моро ба шукргузорӣ аз неъматҳои зиндагӣ, эҳтиром ба табиат ва қадршиносии заҳмати инсон ҳидоят мекунад. Ин ҷашн ёдрас менамояд, ки баракати зиндагӣ дар сулҳу оромӣ, муҳаббат, дӯстӣ, саломатӣ ва муносибатҳои неки инсонӣ низ таҷассум меёбад. Аз ин рӯ, яке аз паёмҳои муҳими Меҳргон саховатмандӣ, дастгирии ниёзмандон ва тақсими неъматҳои зиндагӣ бо дигарон мебошад.

Ҳифзи Меҳргон ҳифзи арзишҳои ахлоқию фарҳангӣ, эҳтиром ба меҳнати инсон, арҷгузорӣ ба табиат ва нигоҳдории робитаи наслҳои имрӯз бо таъриху фарҳанги миллӣ мебошад. Омӯзишу тарғиби анъанаҳои ин ҷашн метавонад дар ташаккули ҷаҳонбинии миллӣ, баланд бардоштани ҳисси масъулиятшиносӣ ва тарбияи ҷавонон дар рӯҳияи меҳнатдӯстиву ватандӯстӣ нақши муассир гузорад.

Хулоса, Меҳргон дар тӯли асрҳо ҳамчун ҷузъи муҳими фарҳанги ниёгони мо боқӣ монда, имрӯз низ дар Тоҷикистон бо шукӯҳу шаҳомати хосса таҷлил мегардад. Ба Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарияти ЮНЕСКО ворид гардидани Меҳргон дар соли 2024 аҳаммияти фарҳангии ин ҷашнро дар арсаи байналмилалӣ боз ҳам бештар нишон дод. Ин иқдом барои ҳифзу тарғиби суннатҳои миллӣ ва муаррифии арзишҳои фарҳангии тоҷикон дар ҷаҳон аҳаммияти муҳим дорад.

Мо бояд таъриху анъанаҳои Меҳргонро амиқ омӯзем, онро ҳамчун сарвати маънавии миллат ҳифз намоем ва ба наслҳои оянда мерос гузорем. Зеро арҷгузорӣ ба чунин ҷашнҳои миллӣ арҷгузорӣ ба таърих, фарҳанг ва ҳувияти миллии мост.

Акрам МИРЗОЗОДА,
муаллими калони кафедраи фанҳои гуманитарии ДДМИТ

ЗАБОН ВА ХУДШИНОСИИ МИЛЛИИ ҶАВОНОНЗабони миллӣ оинаи пурҷилои таърих, ҷаҳони маънавӣ, хирад ва маърифати ҳар як халқу ми...
27/10/2026

ЗАБОН ВА ХУДШИНОСИИ МИЛЛИИ ҶАВОНОН

Забони миллӣ оинаи пурҷилои таърих, ҷаҳони маънавӣ, хирад ва маърифати ҳар як халқу миллат ба шумор меравад. Он на танҳо воситаи муошират, балки пояи устувори давлатдорӣ, омили муҳими ваҳдати миллӣ ва нишонаи асосии ҳастии миллат мебошад. Забон дар ҳифзи асолати миллӣ, фарҳанг, таърих ва арзишҳои маънавии халқ нақши бузург дорад. Аз ин рӯ, ҳифзу гиромидошти забони модарӣ яке аз вазифаҳои муҳимми ҳар як фарди ҷомеа ба ҳисоб меравад.

Забон яке аз бузургтарин неъматҳои инсонӣ ва муҳимтарин воситаи муоширати одамон мебошад. Инсон тавассути забон фикру андеша, эҳсосот, орзуву ният ва мақсадҳои худро ба дигарон мерасонад. Забон одамонро ба ҳам мепайвандад, дӯстиву рафоқатро тақвият мебахшад, ҳамдигарфаҳмиро густариш медиҳад ва дар пешрафти ҷомеа нақши муҳим мегузорад. Бе забон рушди илму фарҳанг, интиқоли дониш аз насл ба насл ва ҳифзи таъриху тамаддуни инсониятро тасаввур кардан душвор аст.

Забон неъмати бебаҳоест, ки инсон аз овони кӯдакӣ онро аз модар ва муҳити атроф меомӯзад. Он яке аз муҳимтарин воситаҳои ифодаи тафаккур ва муаррифии шахсияти инсон мебошад. Забон ҳамчун нахустин унсури ваҳдати миллӣ ва сарвати бебаҳои фарҳангӣ шиносномаи миллат ба шумор меравад, зеро ҳар як халқро дар арсаи ҷаҳон пеш аз ҳама бо таърих, фарҳанг ва забони он мешиносанд.

Дар ин маврид метавон чунин гуфт:

Агар сесад забон донӣ, фузун нест,
Ҳама рӯзе ба кор ояд, забун нест.
Надонӣ гар забони миллати худ,
Пушаймонӣ надорад оқибат суд!

Вақте мо бо забони модарӣ сухан мегӯем, пеши назар симои пурмеҳри модар, аллаи ӯ, дуои некаш, гулу гулгаштҳои Ватан ва таъриху фарҳанги ниёгонамон ҷилвагар мешаванд. Забони модарӣ инсонро бо решаҳои таърихӣ, арзишҳои миллӣ ва сарзамини аҷдодӣ мепайвандад. Аз ин рӯ, муҳаббат ба забони модарӣ ҷузъи ҷудонашавандаи муҳаббат ба Ватан ва эҳтиром ба миллат мебошад.

Забони тоҷикӣ яке аз забонҳои куҳанбунёд ва пурғановати ҷаҳон ба шумор меравад. Он таърихи тӯлонӣ дошта, дар ташаккул ва рушди фарҳангу адабиёти халқи тоҷик нақши бузург бозидааст. Забони тоҷикӣ бо шириниву равонӣ, фасоҳату балоғат ва имкониятҳои васеи ифодаи фикр аз забонҳои дорои мероси ғании адабӣ ба ҳисоб меравад.

Дар тӯли асрҳо шоирону нависандагон ва донишмандони бузург бо ин забон осори гаронбаҳои худро офаридаанд. Устод Рӯдакӣ, Абулқосим Фирдавсӣ, Абуалӣ ибни Сино, Носири Хусрав, Саъдии Шерозӣ, Ҳофизи Шерозӣ, Камоли Хуҷандӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ ва дигар бузургони илму адаб бо осори безаволи худ ба рушди забон ва ғановати фарҳанги ҷаҳонӣ саҳми арзанда гузоштаанд. Осори онҳо на танҳо барои мардуми тоҷик, балки барои тамоми инсоният аҳаммияти бузурги маънавӣ, илмӣ ва адабӣ дорад.

Дар замони муосир забон дар рушди илм, техника, технология ва густариши муносибатҳои байналмилалӣ низ нақши муҳим мебозад. Бо пешрафти воситаҳои ахбори омма, интернет ва технологияҳои рақамӣ имкониятҳои омӯзишу истифодаи забонҳо хеле васеъ гардидаанд. Имрӯз ҷавонон метавонанд тавассути шабакаҳои интернетӣ дониш андӯхта, бо намояндагони халқҳои гуногун муошират кунанд ва фарҳангу дастовардҳои миллии худро ба ҷаҳониён муаррифӣ намоянд. Аммо истифодаи технологияҳои муосир набояд боиси коҳиш ёфтани таваҷҷуҳ ба забони модарӣ гардад. Баръакс, ҷавонон бояд аз ин имкониятҳо барои такмили забондонӣ, баланд бардоштани саводи забонӣ ва густариши муҳтавои босифат ба забони тоҷикӣ истифода баранд.

Дар ин замина, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба масъалаи ҳифз, рушди забони давлатӣ ва баланд бардоштани мақоми он таваҷҷуҳи хосса зоҳир менамоянд. Забони давлатӣ ҳамчун яке аз арзишҳои муҳимми миллӣ дар таҳкими давлатдорӣ, ваҳдати ҷомеа ва худшиносии миллӣ нақши муассир дорад. Ҳифзи покизагии забон, риояи меъёрҳои забони адабӣ ва истифодаи дурусти он дар тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷомеа вазифаи ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон мебошад.

Забон бо ҳастии миллат робитаи ногусастанӣ дорад. Миллате, ки забони худро дӯст медорад ва эҳтиром мекунад, таъриху фарҳанг ва арзишҳои миллии худро низ ҳифз менамояд. Забон ҳофизаи таърихии халқ буда, робитаи маънавии наслҳои гузашта, имрӯз ва ояндаро таъмин мекунад. Маҳз тавассути забон анъанаҳо, расму оинҳо, таҷрибаи зиндагӣ, осори адабӣ ва донишҳои ниёгон ба наслҳои минбаъда интиқол меёбанд.

Забони тоҷикӣ дар даврони Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон мақоми хосса касб карда, барои рушди он заминаҳои ҳуқуқӣ ва сиёсӣ фароҳам оварда шуданд. Қабули Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва тадбирҳои пайвастаи давлатӣ дар самти татбиқи он барои густариши истифодаи забони давлатӣ дар соҳаҳои гуногуни ҳаёти ҷомеа аҳаммияти муҳим доранд. Ҳамзамон, таваҷҷуҳи пайвастаи роҳбарияти кишвар ба масъалаҳои забон, фарҳанг ва худшиносии миллӣ барои ҳифзи ин сарвати маънавӣ ва таҳкими мақоми он мусоидат менамояд.

Худшиносии миллӣ пеш аз ҳама аз шинохти таърих, эҳтиром ба фарҳанг ва муҳаббат ба забони модарӣ оғоз меёбад. Ҷавонон ҳамчун неруи пешбарандаи ҷомеа дар ҳифз ва рушди забони тоҷикӣ масъулияти бузург доранд. Онҳо бояд забони модарии худро хуб омӯзанд, китобҳои бадеӣ ва илмиро мутолиа кунанд, аз осори адибони классик ва муосир баҳра гиранд, қоидаҳои имло ва меъёрҳои забони адабиро риоя намоянд. Ҳамчунин, истифодаи дурусти забони тоҷикӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ, омода кардани маводи босифати рақамӣ ва тарғиби арзишҳои миллӣ дар муҳити маҷозӣ метавонад дар таҳкими мавқеи забони давлатӣ саҳми назаррас гузорад.

Ҳар як ҷавон бояд дарк намояд, ки эҳтиром ба забони модарӣ танҳо бо сухан маҳдуд намешавад. Он пеш аз ҳама дар гуфтору навиштори дуруст, муносибати масъулона ба мероси адабӣ, истифодаи оқилонаи вожаҳои тоҷикӣ ва саҳмгузорӣ дар рушди забон зоҳир мегардад. Ҳамзамон, омӯзиши забонҳои хориҷӣ низ барои густариши ҷаҳонбинӣ ва муаррифии фарҳанги миллӣ дар арсаи байналмилалӣ муҳим аст. Донистани забонҳои дигар набояд сабаби камарзиш шуморидани забони модарӣ гардад, балки бояд барои муаррифии шоистаи забону фарҳанги тоҷикӣ имкониятҳои бештар фароҳам оварад.

Хулоса, забон яке аз рукнҳои асосии ҳастии миллат ва омили муҳимми ташаккули худшиносии миллӣ мебошад. Забони тоҷикӣ ҳамчун мероси гаронбаҳои ниёгон моро бо таъриху фарҳанги гузашта мепайвандад ва барои сохтани ояндаи дурахшон замина мегузорад. Аз ин рӯ, ҳар як шаҳрванди кишвар, бахусус ҷавонон, бояд дар ҳифз, покизагӣ ва рушди забони давлатӣ саҳм гузорад. Зеро арҷгузорӣ ба забони модарӣ нишонаи эҳтиром ба миллат, Ватан ва таърихи пурифтихори он аст.

Акрам МИРЗОЗОДА,
муаллими калони кафедраи фанҳои гуманитарии ДДМИТ

ТАЪСИРИ ТЕРРОРИЗМ ВА ЭКСТРЕМИЗМ БА СУБОТИ ҶОМЕАДар ҷаҳони муосир терроризм ва экстремизм аз ҷумлаи ҷиддитарин таҳдидҳо б...
27/10/2026

ТАЪСИРИ ТЕРРОРИЗМ ВА ЭКСТРЕМИЗМ БА СУБОТИ ҶОМЕА

Дар ҷаҳони муосир терроризм ва экстремизм аз ҷумлаи ҷиддитарин таҳдидҳо ба амнияти миллӣ ва суботи ҷомеа ба ҳисоб мераванд. Дар асри XXI, бо рушди босуръати технологияҳои иттилоотию коммуникатсионӣ ва васеъ гардидани имкониятҳои шабакаҳои иҷтимоӣ, ин зуҳуроти хатарнок шаклҳои нав касб намуда, роҳҳои таъсиррасонии онҳо ба афкори ҷамъиятӣ, бахусус дар байни ҷавонон, бештар гардидаанд. Терроризм ва экстремизм ба шуури ҷамъиятӣ, фарҳанг, низоми таълиму тарбия ва сиёсати давлатӣ низ таъсири манфӣ мерасонанд. Ин амалҳо метавонанд боиси нооромии сиёсӣ, иҷтимоӣ ва маънавии ҷомеа гардида, амнияти давлатҳо ва суботи кишварҳоро халалдор созанд. Аз ин рӯ, ҷалби ҷавонон ба гурӯҳҳои ифротӣ ва таъсири идеологияҳои тундгаро ба онҳо боиси нигаронии ҷиддӣ мебошад.

Терроризм ва экстремизм дар минтақаҳои гуногуни ҷаҳон, аз ҷумла Афғонистон, Сурия, Ироқ ва дигар кишварҳои гирифтори низоъ, ҳамчун мушкилоти ҷиддии байналмилалӣ боқӣ мондаанд. Дар ин замина, масъалаи таъмини амнияти миллӣ ва пешгирии зуҳуроти ифротгароӣ дар сиёсати давлатҳои ҷаҳон, аз ҷумла Ҷумҳурии Тоҷикистон, мавқеи муҳим дорад.

Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми худ ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 декабри соли 2023 ба зарурати андешидани чораҳои мушаххас ҷиҳати муқовимат ба таҳдидҳои замони муосир, аз ҷумла терроризму экстремизм, қочоқи силоҳ, гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир, киберҷиноятҳо ва дигар ҷиноятҳои фаромиллӣ таваҷҷуҳ зоҳир намудаанд. Вазъи тағйирёбандаи ҷаҳон ва афзоиши таҳдидҳои фаромиллӣ моро водор месозад, ки ба масъалаҳои таъмини амнияти миллӣ диққати аввалиндараҷа диҳем [5].

Пайравони созмонҳои террористию экстремистӣ бо мақсади ноором сохтани вазъи ҷомеа, барангехтани низоъҳои динӣ ва мазҳабӣ, инчунин тафриқаандозӣ миёни аҳолӣ фаъолият мекунанд. Онҳо барои гумроҳ намудани шаҳрвандон, бахусус ҷавонон, ва ҷалби онҳо ба созмонҳои манъшуда аз имкониятҳои интернет ва шабакаҳои иҷтимоӣ васеъ истифода мебаранд. Аз ин рӯ, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ, сиёсӣ ва иттилоотии аҳолӣ, пеш аз ҳама, ҷавонон, яке аз роҳҳои муҳими пешгирии ин падидаҳо ба шумор меравад.

Терроризм ва экстремизм аз зуҳуроти хатарноки ҷаҳони муосир буда, оқибатҳои вазнини сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ ба бор меоранд. Дар кишварҳое, ки аз фаъолияти гурӯҳҳои террористӣ осеб дидаанд, низоъҳои мусаллаҳона, вайроншавии инфрасохтор, муҳоҷирати маҷбурӣ, бекорӣ, камбизоатӣ ва маҳдуд гардидани дастрасӣ ба хизматрасониҳои асосӣ мушоҳида мешаванд. Чунин вазъ метавонад ба буҳронҳои башардӯстона ва паҳншавии бемориҳои сироятӣ низ мусоидат намояд.

Ҳадафи гурӯҳҳои террористӣ тавассути истифодаи зӯроварӣ ва тарсу ҳарос ба даст овардани мақсадҳои сиёсӣ ё идеологӣ мебошад. Фаъолияти онҳо ба ҳаёти осоиштаи шаҳрвандон таҳдид намуда, арзишҳои миллӣ, фарҳангӣ ва умумибашариро халалдор месозад. Аз ин рӯ, мубориза бо терроризм ва экстремизм бояд на танҳо бо чораҳои қудратӣ, балки тавассути пешгирии сабабҳои иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва идеологии ҷалби одамон ба чунин гурӯҳҳо амалӣ карда шавад.

Тоҷикистони соҳибистиқлол низ дар таърихи навини худ рӯзҳои сангинро аз сар гузаронидааст. Ҳодисаҳои фоҷиабори солҳои навадуми асри XX ва ҷанги шаҳрвандӣ ба ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоии мамлакат таъсири манфии амиқ расонида, хотираи талхи худро дар зеҳни мардум боқӣ гузоштанд.

Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун давлати соҳибистиқлол, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона ҷонибдори сулҳу ваҳдати миллӣ ва ҳамдигарфаҳмии байни шаҳрвандон мебошад. Дар ин замина, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид намудаанд, ки Тоҷикистон, ки ҳанӯз солҳои навадуми асри гузашта давраи фоҷиабори муқовимат ба экстремизм ва терроризмро аз сар гузаронидааст, ҳамеша дар сафи пеши мубориза бо ин зуҳуроти хатарнок қарор дорад [5].

Таҷрибаи таърихии Тоҷикистон нишон медиҳад, ки сулҳу субот ва ваҳдати миллӣ барои рушди устувори давлат аҳаммияти ҳаётан муҳим доранд. Аз ин рӯ, ҳифзи истиқлолияти давлатӣ, таҳкими ягонагии миллӣ ва пешгирии ҳар гуна кӯшишҳои барангехтани низоъ вазифаи муҳимми давлат ва ҷомеа мебошад.

Барои дарки амиқи оқибатҳои терроризм, экстремизм ва нооромии сиёсӣ зарур аст, ки ба таҷрибаи таърихии кишвар назар андозем. Гузариши Тоҷикистон ба муносибатҳои иқтисодии бозорӣ дар шароити ниҳоят душвор сурат гирифт. Дар натиҷаи қатъ ё заиф гардидани робитаҳои иқтисодӣ бо ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ фаъолияти бисёр корхонаҳо коҳиш ёфта, сатҳи бекорӣ ва таваррум афзуд. Ин омилҳо ба паст шудани сатҳи зиндагии аҳолӣ ва зиёд гардидани камбизоатӣ таъсир расониданд.

Дар баробари ин, ноустувории вазъи сиёсӣ ва ҷанги шаҳрвандӣ барои гузаронидани ислоҳоти иқтисодӣ монеаҳои ҷиддӣ ба вуҷуд оварда, ба фазои сармоягузории кишвар таъсири манфӣ расониданд. Тибқи маълумоти дар адабиёти мавриди истифода овардашуда, хисороти иқтисодии ҷанги шаҳрвандӣ беш аз 10 миллиард доллари ИМА арзёбӣ гардидааст. Ин нишондиҳанда аз ҳаҷми буҷети давлатӣ дар соли 1995, ки тақрибан 95 миллион доллари ИМА-ро ташкил медод, хеле зиёд буд [1].

Пастравии иқтисодиёт ва шиддат гирифтани буҳрони иҷтимоӣ дар солҳои 1991-1996 ба таври назаррас мушоҳида мешуд. Гузариш аз иқтисодиёти фармонфармоӣ-маъмурӣ ба иқтисодиёти бозорӣ, дар якҷоягӣ бо оқибатҳои ҷанги шаҳрвандӣ ва қатъ гардидани робитаҳои истеҳсолӣ, боиси коҳиши назарраси маҷмуи маҳсулоти дохилии ҷумҳурӣ гардид. Тибқи маълумоти манбаи истифодашуда, маҷмуи маҳсулоти дохилӣ дар ин давра то 67,4 фоиз коҳиш ёфта, беш аз 40 фоизи ин коҳиш ба оқибатҳои ҷанги шаҳрвандӣ вобаста буд. Агар сатҳи миёнаи коҳиши солонаи маҷмуи маҳсулоти дохилӣ дар кишварҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил тақрибан 9 фоизро ташкил дода бошад, дар Тоҷикистон ин нишондиҳанда ба 25 фоиз баробар арзёбӣ шудааст [1].

Бахши воқеии иқтисодиёт, аз ҷумла кишоварзӣ ва саноат, ки дар таъмини аҳолӣ бо маҳсулоти зарурӣ ва фароҳам овардани ҷойҳои корӣ нақши муҳим доштанд, ба мушкилоти ҷиддӣ рӯ ба рӯ гардиданд. Дар ин давра истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ 52,8 фоиз ва истеҳсолоти саноатӣ 65,8 фоиз коҳиш ёфт. Ин раванд боиси кам шудани ҳаҷми истеҳсолоти дохилӣ ва афзоиши вобастагӣ аз воридоти молу маҳсулот гардид.

Ҳамзамон, беқурбшавии пул даромадҳои воқеии аҳолиро коҳиш дода, нобаробарии иқтисодию иҷтимоиро шиддат бахшид. Фазои сармоягузорӣ низ осеб дида, мушкилоти қарздорӣ афзоиш ёфтанд [1].

Ин таҷриба собит менамояд, ки низоъҳои мусаллаҳона ва нооромии сиёсӣ на танҳо ба амнияти шаҳрвандон таҳдид мекунанд, балки метавонанд рушди иқтисодии кишварро барои солҳои зиёд боздоранд. Бинобар ин, таъмини сулҳу субот, фароҳам овардани ҷойҳои корӣ, коҳиш додани камбизоатӣ ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ аз омилҳои муҳимми пешгирии зуҳуроти ифротгароӣ ба ҳисоб мераванд.

Дар шароити ҷаҳонишавӣ ва рушди технологияҳои иттилоотӣ ҳар як шаҳрванди ватандӯст бояд дорои зиракии сиёсӣ, худшиносии миллӣ ва маърифати баланди ҳуқуқӣ бошад. Ҷавонон, ки неруи асосии пешбарандаи ҷомеа ва ояндаи давлат мебошанд, бояд арзишҳои миллӣ, фарҳангӣ ва умумибашариро хуб дарк намуда, аз таъсири ақидаҳои ифротӣ эмин бошанд.

Гурӯҳҳои экстремистӣ барои ҷалби ҷавонон аз роҳу усулҳои гуногуни таблиғотӣ истифода мебаранд. Онҳо метавонанд аз мушкилоти иҷтимоӣ, бекорӣ, эҳсоси ноумедӣ, камбуди донишҳои ҳуқуқӣ ва сатҳи пасти саводи иттилоотӣ суиистифода намуда, ба ҷавонон ваъдаҳои ҷолиб диҳанд. Дар натиҷа, баъзе ҷавонон бе дарки оқибатҳои воқеии чунин қарорҳо ба гурӯҳҳои хатарнок ҷалб мешаванд ва ояндаи худро зери хатар мегузоранд.

Аз ин рӯ, баланд бардоштани сатҳи дониш, ташаккули тафаккури интиқодӣ, омӯзиши арзишҳои миллӣ ва тарбияи ҳисси масъулиятшиносӣ дар байни ҷавонон аҳаммияти махсус дорад. Оила, муассисаҳои таълимӣ, ҷомеаи шаҳрвандӣ ва воситаҳои ахбори омма бояд дар ин самт ҳамкории муассир дошта бошанд.

Дар ин раванд, иҷрои талаботи санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз ҷумла Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи тарбияи ватандӯстии шаҳрвандон» ва санадҳои қонунгузории марбут ба масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд, аҳаммияти муҳим дорад [2]. Тарбияи дурусти насли наврас, эҳтиром ба қонун, таҳкими худшиносии миллӣ ва ташаккули мавқеи мустақили шаҳрвандӣ метавонанд ҷавононро аз таъсири таблиғоти ифротӣ ҳифз намоянд.

Ҳамзамон, зарур аст, ки ҷавонон тарзи дурусти истифодаи интернет ва шабакаҳои иҷтимоиро омӯзанд, иттилоотро аз сарчашмаҳои боэътимод санҷанд ва ба маводи барангезандаи кинаю адоват, таассуб ва зӯроварӣ дода нашаванд. Баланд бардоштани саводи рақамӣ ва иттилоотӣ яке аз самтҳои муҳимми муқовимат ба таблиғоти террористию экстремистӣ мебошад.

Дар шароити ноустувории ҷаҳони муосир ҳар як шаҳрванди Тоҷикистонро зарур аст, ки қадри озодӣ, сулҳу оромӣ ва истиқлолияти давлатиро донад ва дар пешрафту шукуфоии Ватани азиз саҳм гузорад. Ҳифзи истиқлолият, тамомияти арзӣ ва амнияти миллӣ танҳо вазифаи сохторҳои давлатӣ нест, балки масъулияти муштараки тамоми ҷомеа мебошад.

Ватандӯстӣ бояд дар эҳтиром ба қонун, меҳнати ҳалол, ҳифзи манфиатҳои миллӣ, эҳтироми ҳуқуқу озодиҳои дигарон ва саҳмгузорӣ дар рушди кишвар ифода ёбад. Ҳамзамон, эҳтироми гуногунандешӣ, таҳаммулпазирӣ ва пешгирии ҳар гуна табъизу тафриқаандозӣ барои таҳкими ваҳдати миллӣ заминаи мусоид фароҳам меорад.

Дар тарбияи ҷавонон бояд ба арзишҳои ахлоқӣ, инсондӯстӣ, эҳтироми калонсолон, ғамхорӣ нисбат ба ятимону маъюбон ва дастгирии оилаҳои ниёзманд диққати махсус дода шавад. Ҷомеае, ки дар он ҳамдигарфаҳмӣ, адолат, ҳамкорӣ ва масъулияти иҷтимоӣ ҳукмфармост, барои паҳн гардидани ақидаҳои ифротӣ муҳити камтар мусоид фароҳам меорад.

Ҳамзамон, мубориза бо терроризм ва экстремизм бояд дар доираи қонун, бо риояи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва принсипҳои адолат амалӣ карда шавад. Пешгирии ифротгароӣ танҳо дар сурати ҳамоҳангии чораҳои ҳуқуқӣ, таълимӣ, фарҳангӣ, иҷтимоӣ ва иттилоотӣ метавонад самаранок бошад.

Ҳамин тариқ, терроризм ва экстремизм аз таҳдидҳои ҷиддии асри XXI буда, ба амнияти миллӣ, суботи сиёсӣ, рушди иқтисодӣ ва ҳамбастагии иҷтимоии ҷомеа таъсири манфӣ мерасонанд. Таҷрибаи таърихии Тоҷикистон нишон медиҳад, ки нооромии сиёсӣ ва низоъҳои мусаллаҳона метавонанд ба иқтисодиёт, сатҳи зиндагии аҳолӣ ва рушди минбаъдаи давлат зарари бузург расонанд.

Муқовимат ба ин зуҳурот кори танҳо як мақомоти давлатӣ нест, балки масъулияти муштараки давлат, ҷомеаи шаҳрвандӣ, муассисаҳои таълимӣ, оила ва ҳар як шаҳрванди огоҳ мебошад. Баланд бардоштани маърифати ҳуқуқию сиёсӣ, рушди тафаккури интиқодӣ, тарбияи ватандӯстӣ, таҳкими ваҳдати миллӣ, беҳтар намудани шароити иҷтимоию иқтисодӣ ва истифодаи дурусти технологияҳои иттилоотӣ аз ҷумлаи роҳҳои муҳимми пешгирии терроризм ва экстремизм ба ҳисоб мераванд.

Аз ин рӯ, ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон бояд сулҳу субот, истиқлолияти давлатӣ ва ваҳдати миллиро қадр намуда, барои ҳифзи онҳо саҳми худро гузорад. Тарбияи насли наврас дар рӯҳияи ватандӯстӣ, инсондӯстӣ, эҳтиром ба қонун ва таҳаммулпазирӣ барои ташаккули ҷомеаи солим, амн ва пешрафта заминаи устувор фароҳам меорад. Танҳо бо ҳамдигарфаҳмӣ, ҳамбастагӣ ва масъулияти баланди шаҳрвандӣ метавон ҷомеаи осоишта, инсонпарвар ва устуворро бунёд намуд.

Адабиёт
1. Абдулхайров Ф. М. Хатари терроризм ва экстремизм ба ҷаҳони муосир // «Молия ва иқтисод». - 28 феврали соли 2022. - №14.
2. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи тарбияи ватандӯстии шаҳрвандон» аз 23 феврали соли 2023, №1920.
3. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мубориза бо экстремизм» аз 2 январи соли 2020, №1655.
4. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат бо терроризм» аз 23 декабри соли 2021, №1808.
5. Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ». - Душанбе, 28 декабри соли 2023. - URL:

Фахриддин АБДУЛХАЙРОВ,
доктори фалсафа (PhD), муаллими калони кафедраи аудит ва назорати молиявӣ

КОНСТИТУТСИЯ - КАФИЛИ СУЛҲУ АМНИЯТИ КИШВАРКонститутсия аз калимаи лотинии constitutio гирифта шуда, маънои «муқаррар кар...
27/10/2026

КОНСТИТУТСИЯ - КАФИЛИ СУЛҲУ АМНИЯТИ КИШВАР

Конститутсия аз калимаи лотинии constitutio гирифта шуда, маънои «муқаррар кардан», «сохтан» ё «тасдиқ кардан»-ро дорад. Конститутсия қонуни асосии давлат буда, дорои қувваи олии ҳуқуқӣ мебошад. Он асосҳои сохтори сиёсӣ, ҳуқуқӣ ва иқтисодии давлат, инчунин принсипҳои асосии ҳаёти ҷомеаро муайян мекунад.

Дар моддаи 1-уми Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон омадааст: «Ҷумҳурии Тоҷикистон давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона мебошад. Тоҷикистон давлати иҷтимоӣ буда, барои ҳар як инсон шароити зиндагии арзанда ва инкишофи озодонаро фароҳам меорад. Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Тоҷикистон ҳаммаъноянд».

Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон 6 ноябри соли 1994 тавассути раъйпурсии умумихалқӣ қабул гардида, минбаъд 26 сентябри соли 1999, 22 июни соли 2003 ва 22 майи соли 2016 ба он тавассути раъйпурсии умумихалқӣ тағйиру иловаҳо ворид карда шуданд.

Қабул ва татбиқи Конститутсия барои таҳкими дастовардҳои давлат, мустаҳкам намудани рукнҳои давлатдорӣ, таъмини ваҳдату осоиштагӣ, бунёди ҷомеаи шаҳрвандӣ, рушди иқтисодиёт ва баланд бардоштани нуфузи Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ заминаи устувор фароҳам овард.

Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон Қонуни асосии кишвар буда, асосҳои сохтори конститутсионӣ, ҳуқуқу озодиҳо ва вазифаҳои асосии инсон ва шаҳрвандро муайян мекунад. Ҳамчун санади дорои қувваи олии ҳуқуқӣ он принсипҳои муҳимтарини ҳаёти ҷомеаро муқаррар намуда, муносибатҳои вобаста ба татбиқи ҳокимияти давлатӣ ва таъмини ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро ба танзим медарорад.

Яке аз хусусиятҳои муҳими Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар он ифода меёбад, ки Тоҷикистон давлати иҷтимоӣ эътироф гардидааст. Ин меъёр уҳдадории давлатро ҷиҳати фароҳам овардани шароити зиндагии арзанда ва имкониятҳои рушди озодонаи инсон таъкид мекунад. Ҳамзамон, соҳибихтиёрӣ, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона будани давлат аз ҷумлаи принсипҳои асосии сохтори конститутсионии Тоҷикистон ба шумор мераванд.

Талаботи муҳимтарини Конститутсия риояи ҳатмии меъёрҳои он аз ҷониби тамоми шаҳрвандон, мақомоти давлатӣ ва дигар субъектҳои муносибатҳои ҷамъиятӣ мебошад. Барои амалӣ намудани ин мақсад ҳар яки мо бояд меъёрҳои Конститутсия ва қонунҳоро хуб донем, эҳтиром намоем ва дар фаъолияти ҳаррӯзаи худ ба онҳо такя кунем.

Конститутсия ҳуқуқу озодиҳои асосии инсон ва шаҳрванд, аз ҷумла озодии сухан ва озодии виҷдонро кафолат медиҳад. Ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон, таъмини баробарӣ дар назди қонун ва фароҳам овардани шароити муносиб барои зиндагии шоиста аз вазифаҳои муҳими давлати ҳуқуқбунёд ба ҳисоб мераванд.

Ҳар як шаҳрванди Тоҷикистонро зарур аст, ки ба Конститутсия эҳтиром гузошта, ҳуқуқу уҳдадориҳои худро дарк намояд ва кору фаъолияти хешро дар доираи талаботи он ва қонунгузории амалкунанда ба роҳ монад.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон нақши Конститутсияро дар бунёди давлати демократӣ ва ҳуқуқбунёд муҳим арзёбӣ намуда, таъкид кардаанд: «Ҳадафи сиёсии мо барпо кардани давлати демократӣ ва ҳуқуқбунёд аст. Дар ин ҷода, Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун санади воломақоми миллат ва шоҳсутуни устувори сулҳу ваҳдат раҳнамои ҳамешагии мо хоҳад буд».

Яке аз дастовардҳои муҳимтарини даврони истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон қабули Конститутсия мебошад. Ин санади таърихӣ заминаи ҳуқуқии ташаккул ва рушди давлатдории миллӣ, таҳкими истиқлолият ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро фароҳам овард. Конститутсия ҳамчун кафили ҳуқуқу озодиҳо, шаъну шараф ва манфиатҳои қонунии инсон дар ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоии кишвар нақши калидӣ дорад.

Дар муқаддимаи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон чунин омадааст: «Мо, халқи Тоҷикистон, қисми ҷудонопазири ҷомеаи ҷаҳон буда, худро дар назди насли гузашта, ҳозира ва оянда масъул ва вазифадор дониста, таъмини соҳибихтиёрии давлати худ ва рушду камоли онро дарк намуда, озодӣ ва ҳуқуқи шахсро муқаддас дониста, баробарҳуқуқӣ ва дӯстии тамоми миллату халқиятҳоро эътироф карда, бунёди ҷомеаи адолатпарварро вазифаи худ қарор дода, ҳамин Конститутсияро қабул ва эълон менамоем».

Ин суханон ифодагари иродаи халқ, масъулияти наслҳои имрӯзу оянда дар назди Ватан ва азми устувори мардуми Тоҷикистон барои бунёди ҷомеаи адолатпарвар мебошанд. Онҳо ҳар як шаҳрвандро ба ҳифзи истиқлолият, таҳкими ваҳдати миллӣ, эҳтироми ҳуқуқу озодиҳои инсон ва саҳмгузорӣ дар рушди давлату ҷомеа ҳидоят мекунанд.

Дар ҳақиқат, ҳар яки мо бояд барои сарбаландӣ, ободӣ ва пешрафти Ватани азизамон - Тоҷикистон саҳми арзанда гузорем. Эҳтиром ба Конститутсия ва риояи меъёрҳои он нишонаи масъулияти шаҳрвандӣ, худшиносии миллӣ ва садоқат ба давлату миллат мебошад.

Конститутсияро аксаран шиносномаи давлату миллат меноманд, зеро дар он номи давлат, шакли давлатдорӣ, асосҳои сохтори давлатӣ ва принсипҳои ташкили ҳокимият инъикос ёфтаанд. Он пояи низоми ҳуқуқии кишвар буда, барои таҳия ва қабули қонунҳо заминаи асосӣ фароҳам меорад. Ин санади тақдирсоз ҳамчун роҳнамои рушди давлати соҳибистиқлоли тоҷикон хизмат намуда, самти пешрафти сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоии ҷомеаро муайян мекунад.

Шоҳкитоби даврони истиқлол - Сарқонуни мо,
Достони қавми хушбахт аст Сарқонуни мо.

Пас, ҳар як шаҳрванди кишварро зарур аст, ки бо эҳтиром ба Конститутсия, риояи қонунҳо ва иҷрои масъулиятҳои шаҳрвандӣ дар пешрафту ободии Ватан саҳм гузорад. Зеро Конститутсия яке аз пояҳои асосии сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва амнияти кишвар мебошад.

А. ХУШВАХТОВ,
ассистенти кафедраи таҳлили иқтисодӣ ва омор

Address

Улица Нахимова 64/14
Dushanbe
734067

Opening Hours

Monday 08:00 - 17:00
Tuesday 08:00 - 17:00
Wednesday 08:00 - 17:00
Thursday 08:00 - 17:00
Friday 08:00 - 17:00
Saturday 08:00 - 14:00

Telephone

9922310201

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share