Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон

  • Home
  • Tajikistan
  • Dushanbe
  • Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон

Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон (ДДМИТ)
Таджикский государственный финансово-экономический университет (ТГФЭУ)

Таджикский финансово-экономический университет (ТГФЭУ) государственное образовательное учреждение готовит специалистов в области финансов, экономики, бухгалтерии, информационной технологии в экономике, менеджмента и экономического права. Обучение в ТГФЭУ проводится в соответствии с международными стандартами.
Институт в своей структуре имеет 6–факультетов, 26 кафедр, из них 19 специализированных

. Обучение осуществляется в очной и заочной формах по степеням: бакалавр, магистр, доктор PhD и второе высшее образование, также при институте есть отдел аспирантуры и докторантуры.
Обучение в институте проводится в бюджетной и договорной основе. Ежегодно в ТГФЭУ по президентской квоте из отдалённых районов республики поступают одаренные юноши и девушки. Обучение в институте проводится на государственном и русском языках. В этом году в институте планируется открыт группу с английским языком обучения.
В учебном процессе в ТГФЭУ заняты 390 квалифицированных преподавателей, в том числе 23-доктора наук и 106-кандидатов наук.
С целью внедрение современных технологий в учебный процесс для преподавателей и студентов института оснащены 3 учебных корпуса (171 аудитории), 3 библиотеки, 2 электронных библиотек, 3 читальных залов, 10 компьютерных лабораторий, 8 лингафонных кабинетов, 726 компьютеров в том числе 520 компьютера имеют соединение с ИНТЕРНЕТ, 25 электронных досок, и сотни других технических средств которую используют преподаватели во время занятий. ТГФЭУ имеет 2 общежития, которые отвечают всем стандартам и рассчитаны на 800 мест для студентов.


Международная деятельность института в основном связана совместными двусторонними соглашениями о научном сотрудничестве с зарубежными высшими учебными заведениями России, Испании, Нидерландов, Великобритании, Китая, Украины, Грузии, Казахстана, Кыргызстана. С этими вузами достигнута договоренность о сотрудничестве в области обмена студентами и преподавателями, учебными пособиями и разработкой совместных грантовых программ. Благодаря реализуемым проектам в институте за последний год более 100- преподавателя института прошли курсы повышения квалификации и стажировку в зарубежных вузах.
В ТГФЭУ имеется стадион, комплексная спортивно- оздоровительная площадка, 3 спортзала и гимнастический зал с целью воспитания будущего поколения в духе здорового образа жизни и всестороннего развитая личности.
Студенты ТГФЭУ активно участвуют в республиканских, городских и межвузовских олимпиадах, конкурсах КВН и соревнованиях по вольной борьбе, волейболу, футболу, баскетболу и они стали обладателями призовых мест.
В ТГФЭУ функционирует Технопарк, в рамках которого студенты могут посетить курсы английского, русского, китайского и немецкого языков, а также в курсах вождения, шитья, компьютерных технологий.



Финансово - экономический институт Таджикистана имеет хорошую материально-техническую базу и высококвалифицированный кадровый потенциал, и объявляет набор студентов по современным и конкурентоспособным специальностям.
Наряду таджикских групп, ТГФЭУ планирует прием абитуриентов с русским языком обучения по следующим специальностям – налоги и налогообложение, банковское дело, таможенное дело, правовое обеспечение таможенного дело, правовое регулирование финансов и кредита, финансы, финансы и кредит во внешнеэкономической деятельности, бухгалтерский учёт, анализ и аудит в банках, бухгалтерский учёт, анализ и аудит в бюджетных и научных учреждениях, технология и информационная система в экономике, и для специальности мировая экономика на английском языке.
Абитуриенты могут выбирать свою будущую специализацию по приведенной таблице. Выпускники института после получения диплома могут работать в структурах Министерств финансов, экономического развития и торговли, транспорта, налогового комитета, таможенной службы, государственных и коммерческих банков Республики Таджикистан, и в других государственных и коммерческих организациях.

РУШДИ УСТУВОРИ ИҚТИСОДИ МИЛЛӢ ДАР МАСИРИ ИСТИҚЛОЛИстиқлоли давлатӣ барои ҳар як мамлакат арзиши олӣ ва боэътибор ба ҳисо...
22/08/2026

РУШДИ УСТУВОРИ ИҚТИСОДИ МИЛЛӢ ДАР МАСИРИ ИСТИҚЛОЛ

Истиқлоли давлатӣ барои ҳар як мамлакат арзиши олӣ ва боэътибор ба ҳисоб меравад, зеро он рамзи озодӣ, соҳибихтиёрӣ ва комилҳуқуқӣ барои муайян намудани ояндаи рушди сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоии давлат мебошад. Ҷумҳурии Тоҷикистон пас аз ба даст овардани истиқлоли давлатӣ дар соли 1991 ба марҳилаи нави таърихӣ ворид гардид.

Дар давоми қариб 35 соли соҳибистиқлолӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон роҳи пурифтихор, вале дар айни замон пурмасъулияти давлатсозии миллиро паси сар намуда истодааст. Дар ин замон, бо талошҳои пайвастаю ҳамешагии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пояҳои давлатдории миллӣ мустаҳкам гардида, сулҳу субот барқарор ва барои рушди минбаъдаи кишвар заминаи устувор гузошта шуд. Дар натиҷа, ҷумҳурӣ ба дастовардҳои назаррас дар соҳаҳои гуногун ноил гардида, мавқеи худро дар арсаи байналмилалӣ тақвият дода истодааст.

Солҳои аввали истиқлолияти давлатӣ барои Ҷумҳурии Тоҷикистон давраи бисёр ҳассос ва пурмашаққат ба ҳисоб мерафтанд. Кишвар баъди ба даст овардани соҳибистиқлолӣ бо як қатор мушкилоти сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ рӯ ба рӯ гардид, ки ба рушди устувори давлатдории миллӣ таъсири ҷиддӣ расониданд. Бӯҳрони сиёсӣ, фалаҷ гардидани баъзе аз идораҳои давлатӣ, коҳиш ёфтани вазъи иқтисодӣ, бекорӣ ва норасоии шароити зиндагӣ ҷомеаро ба мушкилоти зиёд гирифтор сохтанд. Ҳамзамон, ҷанги шаҳрвандӣ ба ҳаёти осоиштаи мардум халал ворид намуда, ба иқтисодиёти миллӣ ва суботи ҷомеа зарари калон расонд.

Бо назардошти вазъи ногувори зиндагӣ дар кишвар халқи тоҷик бо роҳбарии сарвари тавоно ва хирадманди хеш - Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон тавонист бо иродаи қавӣ, сабру таҳаммул ва ҳисси баланди ватандӯстӣ, худогоҳиву худшиносии миллӣ роҳи сулҳу ваҳдатро интихоб намояд.
Мардуми кишвар хуб дарк карданд, ки танҳо тавассути муттаҳидӣ ва ҳамдигарфаҳмӣ метавонанд давлатро аз ин мушкилотҳо раҳо бахшанд ва барои ояндаи беҳтар замина гузоранд. Маҳз ваҳдати миллӣ ва сулҳи пойдор имкон доданд, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон марҳила ба марҳила ба раванди нави рушди давлатдорӣ ворид гардад.

Расидан ба сулҳу субот яке аз бузургтарин дастовардҳои даврони соҳибистиқлолӣ ба ҳисоб меравад, ки маҳз бо шарофати Президенти маҳбуби кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба даст омадааст. Сулҳ барои барқарор гардидани ҳаёти осоишта, рушди иқтисодиёти миллӣ ва пешрафти тамоми соҳаҳои мухталифи ҷомеа шароити мусоид ва созанда фароҳам овард. Маҳз бо шарофати сулҳу субот имрӯзҳо Ҷумҳурии Тоҷикистон дар роҳи бунёдкорӣ, созандагиву ташаббускорӣ, пешрафт ва таҳкими давлатдории миллӣ қадамҳои устувор мегузорад.

Давоми солҳои соҳибистиқлолӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти таҳким ва рушди давлатдории миллӣ ба дастовардҳои назаррас ноил гардидааст. Яке аз муҳимтарин рӯйдодҳои таърихии ин давра қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад, ки ҳамчун санади асосии ҳуқуқии давлат пояҳои давлатдории миллӣ, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, инчунин, принсипҳои идоракунии давлатро муайян намуд. Қабули Конститутсия барои ташаккули низоми ягонаи ҳуқуқии миллӣ ва таҳкими волоияти қонун ва муқаддасоти миллӣ аҳамияти зиёду арзишманд дорад.

Дар баробари ин, дар кишвар сохторҳои гуногуни давлатӣ ташаккул ёфта, фаъолияти онҳо тадриҷан такмил ёфтанд. Мақомоти қонунгузор, иҷроия ва судӣ дар асоси талаботи Конститутсия фаъолият намуда, барои таъмини суботи сиёсӣ ва ҳифзи манфиатҳои милливу давлатдорӣ ҳисса гузоштанд. Ислоҳоти давлатӣ ва такмили низоми идоракунӣ имкон доданд, ки фаъолияти мақомоти давлатӣ самаранок гардида, робитаи давлат бо ҷомеа боз ҳам мустаҳкам карда шавад.

Ҳамзамон, Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти таҳкими соҳибихтиёрӣ ва муаррифии худ ҳамчун давлати мустақил дар арсаи байналмилалӣ низ муваффақ гардид. Ҷумҳурии Тоҷикистон бо бисёр кишварҳои ҷаҳон муносибатҳои дипломатӣ, иқтисодию тиҷоратиро барқарор намуда, узви созмонҳои бонуфузи байналмилалӣ ва минтақавӣ, аз ҷумла, СММ, САҲА, СҲШ, ИДМ ва дигар созмону ташкилотҳои байналхалқӣ мебошад. Имрӯз Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун кишвари сулҳпарвар, ташаббускор ва ҷонибдори ҳамкориҳои байналмилалӣ шинохта шуда, ташаббусҳо ва пешниҳодҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар баландтарин созмонҳои ҷаҳонӣ бо қатъномаҳои махсус қабул карда мешаванд.

Мавқеи устувори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҳалли масъалаҳои глобалӣ дар солҳои соҳибистиқлолӣ ба яке аз самтҳои асосии сиёсати хориҷии кишвар табдил ёфтааст. Бояд қайд намуд, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон дар масъалаҳои вобаста ба обу иқлим, рушди зеҳни сунъӣ, маърифати ҳуқуқӣ ва сулҳ барои наслҳои оянда ташаббусҳои муҳими байналмилалиро пешниҳод намуда, таваҷҷуҳи ҷомеаи ҷаҳониро ба мушкилоти экологӣ, ҳифзи захираҳои табиӣ, истифодаи оқилонаи об, нақши зеҳни сунъӣ дар фароҳам овардани имкониятҳои нав барои рушди устувор ва дигар масъалаҳои мубрами глобалӣ ҷалб кардааст. Маҳз бо ташаббусҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон як қатор пешниҳодҳои байналмилалӣ вобаста ба масъалаҳои обу иқлим аз ҷониби Созмони Милали Муттаҳид қабул гардиданд, ки ин иқдомҳо аҳамияти бузурги масъалаҳои экологӣ ва нақши Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар ҳалли мушкилоти глобалии марбут ба тағйирёбии иқлим нишон медиҳанд.

Ҳифзу нигоҳдошти пиряхҳо дар замони муосир ба яке аз масъалаҳои муҳими глабалӣ табдил ёфтааст, зеро бо тараққӣ додани соҳаҳои гуногуни саноат дар сатҳи ҷаҳонӣ обшавии босуръати пиряхҳо метавонад ба захираҳои обӣ ва вазъи экологии ҷаҳон таъсири манфӣ расонад. Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун мамлакати дорои захираҳои бузурги пирях ба ин масъала таваҷҷуҳи махсус зоҳир менамояд ва ҷомеаи ҷаҳониро ба ҳамкории муштарак ҷиҳати ҳифзу нигоҳдошти ин неъмати бебаҳо ва пешгирии ҳамаҷонибаи тағйирёбии иқлим даъват менамояд.

Илова бар ин, сиёсати сулҳҷӯёна ва ташаббусҳои созандаи Ҷумҳурии Тоҷикистон боис гардиданд, ки обрӯ ва нуфузи кишвари мо дар ҷомеаи ҷаҳонӣ сол то сол боло равад. Имрӯз Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун давлати ҷонибдори сулҳу субот, ҳамкорӣ ва рушди устувор муаррифӣ гардидааст. Иштироки фаъолонаи кишвари мо дар баррасии масъалаҳои гуногуни глобалӣ нишон медиҳад, ки мо на танҳо манфиатҳои миллии худро ҳимоя менамоем, балки дар ҳаллу фасли мушкилоти муҳими сатҳи ҷаҳонӣ низ дар канор нестем.

Дигар масъалаи муҳими рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон дар замони соҳибистиқлолӣ ин пешрафти иқтисодиёти миллӣ ва бунёди инфрасохтори муосири ҷавобгӯ ба талаботи имрӯзи ҷомеаи ҷаҳонӣ ба ҳисоб меравад. Дар 35 соли соҳибистиқлолӣ дар кишвар чандин лоиҳаҳои калони стратегӣ ва ҳадафнок амалӣ гардиданд, ки барои рушди иқтисодиёт, беҳтар гардидани сатҳи зиндагии аҳолии кишвар ва таҳкими робитаҳои дохиливу байналмилалӣ заминаи асосӣ фароҳам оварданд.

Аз ҷумла, дар соҳаи роҳу нақлиёт як қатор роҳҳои байналмилалӣ, нақбҳо ва пулҳои муҳими стратегӣ сохта ба истифода дода шуданд. Аз ҷумла, нақби «Истиқлол», нақбҳои «Шаҳристон», «Шаршар» ва «Хатлон» барои рушди низоми нақлиётии кишвар ва рафтуомади шаҳрвандон аҳамияти бузург доранд. Бунёди роҳҳои мошингарди Душанбе-Хуҷанд-Чанок, Душанбе-Кӯлоб-Қалъаихумб-Хоруғ, Душанбе-Нуробод-Рашт-Лахш ва дигар шоҳроҳҳои байналмилалӣ имкон доданд, ки робитаҳои иқтисодию тиҷоратии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо кишварҳои ҳамсоя ва минтақа боз ҳам густариш ёбанд. Барои беҳтар намудани вазъи роҳу шоҳроҳҳои мошингард ва ба кишвари транзитӣ табдил додани Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳоло татбиқи 16 лоиҳаи сармоягузории давлатӣ ба маблағи умумии 11,3 миллиард сомонӣ идома дорад. Танҳо дар соли 2025-ум дар доираи лоиҳаҳои зикршуда ба маблағи умумии зиёда аз 5,4 миллиард сомонӣ 236 километр роҳҳои мошингард ва дигар иншооти роҳу нақлиёти мутобиқ ба талаботи байналмилалӣ бунёдгардида ба истифода дода шуданд.

Дар самти энергетика низ Ҷумҳурии Тоҷикистон ба дастовардҳои назаррас ноил гардидааст. Аз ҷумла, НБО-и «Сангтӯда-1», «Сангтӯда-2», таҷдиду навсозии НБО-и «Қайроққум» барои зиёд гардидани истеҳсоли неруи барқ мусоидат намуданд. Сохтмони неругоҳи азими барқи обии «Роғун», ки яке аз бузургтарин иншооти энергетикии кишвар ва минтақа ба ҳисоб меравад, ҳамчун қадами муҳим дар роҳи расидан ба истиқлолияти энергетикӣ арзёбӣ мегардад. Ҳоло корҳои лоиҳавии сохтмони ду неругоҳи офтобӣ бо иқтидори умумии 500 мегаватт, 250 мегаватт дар вилояти Суғд ва 250 мегаватт дар вилояти Хатлон оғоз гардида, ҷараён доранд.
Илова бар ин, дар давраи соҳибистиқлолӣ соҳаи саноат низ сол ба сол рушд ёфта, корхонаҳои нави истеҳсолии саноатӣ таъсис дода шуданд. Бо мақсади ноил гардидан ба яке аз ҳадафҳои стратегии миллӣ, яъне саноатикунонии босуръати кишвар дар давраи татбиқи он (солҳои 2019-2025), яъне дар 7 соли охир беш аз 2600 корхонаи саноатӣ бо ташкили зиёда аз 87 ҳазор ҷойи корӣ сохта, ба истифода дода шудааст. Аз ҷумла, дар соли 2025-ум 400 корхонаи истеҳсолӣ ба фаъолият оғоз намудааст.
Суръати рушди соҳаи саноат дар соли 2025-ум 22 фоизро ташкил додааст. Сиёсати саноатикунонии босуръати кишвар барои таъсиси ҷойҳои нави корӣ, афзоиши истеҳсоли маҳсулоти ватанӣ ва таҳкими иқтидори иқтисодии мамлакат заминаи мусоид мегузорад.

Бояд қайд намуд, ки танҳо тайи даҳ соли охир (2015-2025), яъне дар давраи татбиқи ду барномаи миёнамуҳлати рушди кишвар, ки марҳалаҳои фосилавии иҷрои Стратегияи миллии рушд то соли 2030-ро дар бар мегиранд, ба хотири расидан ба ҳадафҳои стратегӣ ва баланд бардоштани сатҳу сифати зиндагии аҳолӣ давлату ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бисёр иқдомоти муҳимму самарабахшро амалӣ намудааст, ки дар натиҷа ҳаҷми маҷмуи маҳсулоти дохилӣ 3,4 баробар зиёд гардида, иқтисоди миллии мо ҳар сол ба ҳисоби миёна 7,6 фоиз афзоиш ёфтааст. Барои таъмин намудани рушди иҷтимоиву иқтисодии мамлакат дар ин муддат аз ҳисоби ҳамаи сарчашмаҳои маблағгузорӣ беш аз 670 миллиард сомонӣ, аз ҷумла 159 миллиард сомонӣ сармояи хориҷӣ равона гардидааст. Дар ин давра маҷмуи маҳсулоти дохилӣ ба ҳар сари аҳолӣ 2,7 баробар афзоиш ёфта, аз 6 ҳазор сомонии соли 2015 ба 16,4 ҳазор сомонӣ дар соли 2025 расонида шуд. Сатҳи камбизоатӣ бошад, то 19 фоиз дар соли 2025 коҳиш ёфтааст. Даромади пулии аҳолӣ аз 26 миллиард сомонии соли 2015 то 165 миллиард сомонӣ дар соли 2025, яъне беш аз шаш баробар афзоиш ёфтааст. Соли 2025 маҷмуи маҳсулоти дохилии кишвар ба 173 миллиард сомонӣ расида, суръати рушди воқеии он 8,4 фоизро ташкил додааст.

Ҳамаи ин дастовардҳо нишон медиҳанд, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон бо вуҷуди мушкилоти гуногун тавонистааст заминаҳои устувори рушди иқтисодӣ ва иҷтимоиро фароҳам оварад ва дар роҳи пешрафту ободонӣ ва созандагиву бунёдкорӣ қадамҳои устувор гузорад.

Ин ҳама 35-соли истиқлоли давлатӣ роҳи пурифтихору сарнавиштсози давлатдории миллӣ ба ҳисоб меравад. Ин давра собит намуд, ки халқи тоҷик бо иродаи қавӣ, хирадмандӣ, худогоҳӣ, худшиносӣ ва ваҳдати миллӣ тавонист душвортарин марҳилаҳои таърихиро паси сар намуда, барои бунёди як давлати мустақил ва ҷомеаи осоишта заминаи устувор гузорад.
Дар ин муддат, бо кӯшишҳои пайвастаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пояҳои давлатдории миллӣ таҳким ёфта, сулҳу субот барқарор гардида, рушди соҳаҳои гуногуни ҳаёти иҷтимоию иқтисодии ҷомеа таъмин шуда истодааст. Ин дастовардҳо гувоҳӣ онанд, ки истиқлолият рамзи худшиносӣ, худогоҳӣ, ваҳдати миллӣ ва пешрафти давлат дар ҳамаи соҳаҳои ҷомеа мебошад.

Ҳар як шаҳрванди бонангу номуси кишвар вазифадор аст, ки ин неъмати муқаддас, яъне истиқлолиятро ҳамчун арзиши бузурги давлатдории миллӣ эҳтиром намуда, барои ҳифз, таҳким ва рушди минбаъдаи он саҳми назарраси хешро гузорад. Маҳз дар ҳамин сурат Ҷумҳурии Тоҷикистон метавонад дар оянда низ ба дастовардҳои боз ҳам сазовор ноил гардида, мавқеи худро ҳамчун давлати мустақил, сулҳпарвар ва рушдёбанда устувор дар ҷаҳони мутамаддин нигоҳ дорад.

МУҚИМЗОДА Қутбиддин, муовини ректор оид
ба илм ва инноватсияи ДДМИТ

ТАНТАНАҲОИ ФАРҲАНГӢ БАХШИДА БА ИСТИҚЛОЛИ ДАВЛАТӢШоми 21-уми августи соли равон бо иштироки бевоситаи ректори Донишгоҳи д...
22/08/2026

ТАНТАНАҲОИ ФАРҲАНГӢ БАХШИДА БА ИСТИҚЛОЛИ ДАВЛАТӢ

Шоми 21-уми августи соли равон бо иштироки бевоситаи ректори Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон Сатторзода Бобоҷон Абдуҷаббор дар доираи нақшаи чорабиниҳои Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон дар арафаи таҷлили ҷашни умумимилии 35-солагии истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон устодону кормандон ва донишҷӯёни донишгоҳ дар фазои идонаи Боғи фарҳангу фароғатии “Кули ҷавонон”-и пойтахт барои сайру гашт ва тамошои оммавӣ ҷамъ омада, базми фарҳангӣ доир намуданд.

Ансамбли “Ҷавонӣ”-и назди донишгоҳ таҳти роҳбарии Ҷӯрамуроди Муҳаммадназар бо иҷрои суруду таронаҳои дилнишин, ки саршор аз ғояҳои ватандӯстӣ, хештаншиносии миллӣ, дӯстиву ваҳдат, ҷавонӣ ва муҳаббат ба Ватани биҳистосо ба маҳфил ҳусну таровати тоза бахшид. Барномаи рангини консертӣ ба иштирокчиён руҳияи идона эҳдо намуда, эҳсоси ифтихор аз дастовардҳои даврони соҳибистиқлолиро боз ҳам таҳким бахшид.

Ҳамин буд, ки ҳамагон дар зери тараннуми таронаҳо мерақсиданду мебозиданд ва шукрона аз тинҷиву ободиву созандагии ин давлату миллат менамуданд.

Албатта, баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ дар фазои сулҳу амонӣ аз самараи сиёсати бунёдкорона ва созандаи даврони соҳибистиқлол ва таваҷҷуҳи пайвастаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва иқдомҳои созандаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон гувоҳб медиҳанд.

Шуъбаи иттилоот ва нашрия

РАҚАМИКУНОНӢ - ҚАДАМИ НАВ БА СӮЙИ ДАВЛАТИ ХИЗМАТРАСОНЁ худ, аз «идораи коғазӣ» ба «давлати рақамӣ»: Чаро супориши Пешвои...
21/08/2026

РАҚАМИКУНОНӢ - ҚАДАМИ НАВ
БА СӮЙИ ДАВЛАТИ ХИЗМАТРАСОН
Ё худ, аз «идораи коғазӣ» ба «давлати рақамӣ»: Чаро супориши Пешвои миллат метавонад симои муносибатҳои давлату ҷомеаро тағйир диҳад?

Дар ҷаҳони муосир рақамикунонӣ дигар танҳо масъалаи татбиқи технологияҳои нав ё гузоштани чанд хизматрасонии давлатӣ дар интернет нест. Он ба яке аз нишондиҳандаҳои муҳими самаранокии давлат, рақобатпазирии иқтисоди миллӣ, шаффофияти идоракунӣ ва ҳатто сифати муносибатҳои давлату шаҳрванд табдил ёфтааст.

Давлате, ки шаҳрванд барои гирифтани як маълумотнома маҷбур аст чанд маротиба ба идораҳои гуногун муроҷиат кунад, ҳуҷҷатҳои якхеларо борҳо пешниҳод намояд ва барои як хизматрасонӣ вақти зиёдро дар навбатҳо сипарӣ кунад, дар воқеъ ҳанӯз аз имкониятҳои асри рақамӣ ба таври пурра истифода намекунад.

Аз хизматрасонии электронӣ то тағйири фарҳанги идоракунӣ

19 августи соли 2026 дар Душанбе нахустин ҷаласаи Шӯро оид ба рушди иқтисоди рақамӣ таҳти раёсати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон баргузор гардид. Дар он масъалаҳои марбут ба рақамикунонии хизматрасониҳои давлатӣ, ҳамгироии пойгоҳҳои иттилоотӣ, рушди инфрасохтори рақамӣ, иқтисоди рақамӣ, зеҳни сунъӣ, соҳибкории рақамӣ ва таъмини амнияти киберӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.

Муҳимтар аз ҳама, дар назди мақомоти давлатӣ вазифаи мушаххас гузошта шуд: хизматрасониҳои давлатӣ бояд ба портали ягона гузаронида шуда, имкони пурраи гирифтани онҳо дар шакли электронӣ таъмин гардад.

Аммо дар ин ҷо як нуктаи бисёр муҳим вуҷуд дорад. Ин ҳам бошад, рақамикунонии хизматрасонии номукаммал маънои рақамикунонии бюрократияро дорад. Яъне, агар шаҳрванд имрӯз барои гирифтани як санад панҷ ҳуҷҷат пешниҳод кунад ва фардо ҳамон панҷ ҳуҷҷатро ба шакли электронӣ фиристад, мушкил танҳо аз коғаз ба экран кӯчидааст.

Ин ҳанӯз ислоҳоти воқеии рақамӣ нест. Аз ин рӯ, талаботи Пешвои миллат дар бораи сода кардани хизматрасонӣ пеш аз рақамикунонии он аҳамияти махсус дорад. Бинобар ҳамин, аввал бояд раванди рақамикунонӣ сода карда шавад, талаботи зиёдатӣ бардошта шавад, ҳуҷҷатҳои такроран талабшаванда аз байн раванд ва танҳо баъд ин раванд ба муҳити рақамӣ интиқол дода шавад. Ин равиши дуруст аст, зеро давлати рақамӣ пеш аз ҳама аз тафаккури рақамӣ оғоз мешавад, на аз компютер.

Аз ин рӯ, супориши Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар нахустин ҷаласаи Шӯро оид ба рушди иқтисоди рақамӣ дар бораи ба шакли электронӣ гузаронидани пурраи хизматрасониҳои давлатӣ бояд на ҳамчун як дастури техникии навбатӣ, балки ҳамчун марҳилаи муҳими ислоҳоти низоми идоракунии давлатӣ арзёбӣ шавад.

Ба назари ин ҷониб, моҳияти масъала дар як ҷумла ифода меёбад: давлат бояд ба назди шаҳрванд биёяд, на шаҳрванд барои гирифтани хизмати давлатӣ аз як даргоҳи давлатӣ ба даргоҳи дигар саргардон шавад.

Портали ягона - чеҳраи нави давлат
Шояд яке аз муҳимтарин принсипҳои дар ҷаласа муайяншуда ҳамин бошад: «маълумот танҳо як бор пешниҳод мешавад».

Ин принсип дар зоҳир содда менамояд, аммо дар асл метавонад яке аз тағйироти ҷиддӣ дар муносибатҳои маъмурии давлат бо шаҳрванд бошад.
Имрӯз шаҳрванд метавонад як маълумотро ба як мақомот пешниҳод кунад, вале баъд аз чанд рӯз ё ҳафта ҳамон маълумотро идораи дигар боз талаб намояд. Дар натиҷа, вақти шаҳрванд сарф мешавад, хароҷоти ӯ меафзояд ва эҳтимоли хатои инсонӣ низ бештар мегардад.

Дар низоми муосири рақамӣ бошад, агар маълумоти зарурӣ аллакай дар ихтиёри давлат мавҷуд бошад, мақоми давлатӣ бояд онро тавассути низоми ҳамгирошуда дарёфт кунад, на ин ки шаҳрвандро дубора барои гирифтани ҳамон маълумот фиристад.

Дар умум, маънии аслии ин принсип чунин аст: Шаҳрванд соҳиби вақт аст ва давлат соҳиби инфрасохтори иттилоотӣ. Пас, агар давлат маълумоти заруриро аллакай дошта бошад, набояд шаҳрвандро маҷбур кунад, ки дубора онро ҷамъоварӣ ва пешниҳод намояд. Ин тағйир на танҳо техникӣ, балки фарҳангист. Биноан, он муносибати давлатро ба вақти шаҳрванд дигар мекунад.

Таъмини фаъолияти портали ягонаи хизматрасониҳои давлатӣ метавонад яке аз муҳимтарин натиҷаҳои ислоҳоти рақамӣ бошад. Шаҳрванд бояд бидонад, ки барои гирифтани хизматрасонии давлатӣ ба куҷо муроҷиат кунад. Ба ҷойи ҷустуҷӯи сомонаҳои гуногун, ворид шудан ба низомҳои алоҳида ва омӯхтани тартиби ҳар як муассиса, бояд як муҳити ягонаи рақамӣ вуҷуд дошта бошад.
Дар чунин муҳит шаҳрванд метавонад аз рӯйи эҳтиёҷоти худ хизматрасониро интихоб намуда, аризаро пешниҳод кунад, вазъи баррасии онро пайгирӣ намояд, ҷавобро ба таври электронӣ гирад ва дар ҳолати зарурӣ пардохтҳои дахлдорро низ онлайн анҷом диҳад. Маҳз ҳамин аст маънои воқеии «давлат - ҳамчун хизматрасон».

Дар чунин низом шаҳрванд дигар танҳо «муроҷиаткунанда» нест. Ӯ истифодабарандаи хизматрасонии давлатӣ мебошад ва сифати он бояд бо меъёрҳои равшан чен карда шавад:
- Чӣ қадар вақт сарф гардид?
- Чӣ миқдор хароҷот дошт?
- Чанд маротиба муроҷиат зарур шуд?
- Чанд ҳуҷҷат талаб гардид?
Ҳамин саволҳо бояд меъёри самаранокии идоракунии давлатӣ гарданд.

Рақамикунонӣ танҳо технология нест, балки иқтисод аст
Рақамикунонии хизматрасониҳои давлатӣ аҳаммияти мустақими иқтисодӣ низ дорад.

Вақте соҳибкор барои бақайдгирӣ, гирифтани иҷозатнома, пешниҳоди ҳисобот, анҷом додани пардохт ё расмиёти гумрукӣ вақти камтар сарф мекунад, хароҷоти маъмурии ӯ коҳиш меёбад.

Коҳиши хароҷоти вақт ва маъмурӣ маънои афзоиши маҳсулнокиро дорад.
Аз ин нуқтаи назар, рақамикунонии давлат бояд ҳамчун яке аз омилҳои беҳтар намудани муҳити соҳибкорӣ арзёбӣ шавад.

Соҳибкор бояд неруи худро барои истеҳсоли маҳсулот, пешниҳоди хизматрасонӣ, ҷалби сармоя ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ истифода барад, на барои давутози маъмурӣ.
Аз ҳамин ҷост, ки рушди иқтисоди рақамӣ бидуни ислоҳи хизматрасониҳои давлатӣ натиҷаи пурра дода наметавонад.

Яке аз мушкилоти асосии имрӯзӣ, ки дар ҷаласа таъкид шудааст, фаъолияти парокандаи низомҳои иттилоотӣ мебошад. Агар ҳар як вазорату идора барои худ пойгоҳи иттилоотӣ дошта бошад, вале ин пойгоҳҳо бо ҳамдигар «суҳбат» карда натавонанд, технология ба ҷои содда кардани кор метавонад мушкилоти нав ба вуҷуд оварад. Аз ин рӯ, масъалаи ҳамгироии реестрҳои давлатӣ аҳаммияти стратегӣ дорад.

Маълумоти аҳолӣ, соҳибкорон, амвол, нақлиёт, андоз, иҷтимоӣ, таҳсилот ва дигар соҳаҳо бояд дар доираи меъёрҳои қонунӣ ва бо риояи талаботи ҳифзи маълумоти шахсӣ тавре ҳамоҳанг карда шаванд, ки такрори иттилоот кам ва сифати маълумот баланд гардад.
Дар ин раванд як масъалаи муҳим вуҷуд дорад: маълумоти нодуруст низоми рақамиро нодуруст мекунад.

Яъне агар маълумоти ибтидоӣ ғалат бошад, ҳатто беҳтарин барномаи компютерӣ натиҷаи дуруст дода наметавонад. Аз ин рӯ, масъулияти роҳбарони вазорату идораҳо барои сифати маълумот яке аз шартҳои муҳими муваффақияти ислоҳоти рақамӣ мебошад.

Таваҷҷуҳи Пешвои миллат дар ин ҷаласа ба комилан сода, зуд ва камхарҷсозии расмиёти гумрукӣ низ тасодуфӣ нест. Чунки дар иқтисоди ҷаҳонии муосир суръати ҳаракати молу хизматрасонӣ аҳамияти бузург дорад. Ҳар як рӯзи таъхир метавонад барои соҳибкор хароҷоти иловагӣ ба вуҷуд оварад.
Аз ин ҷост, ки гумруки рақамӣ метавонад пешниҳоди ҳуҷҷатҳоро содда карда, шаффофияти равандҳоро зиёд намояд ва имконияти дахолати субъективиро коҳиш диҳад. Аммо рақамикунонии гумрук танҳо насби таҷҳизоти муосир нест. Он бояд бо табодули иттилоот, идоракунии хавфҳо, таҳлили маълумоти калон ва ҳамоҳангсозии низомҳои дахлдор пайваст бошад.

Дар дурнамо технологияҳои зеҳни сунъӣ низ метавонанд дар таҳлили ҷараёни мол, муайян кардани хавфҳо ва пешгирии қонуншиканиҳо нақши муҳим дошта бошанд.

Сармояи асосӣ инсон аст
Дохил шудани рушди зеҳни сунъӣ ба қатори самтҳои афзалиятнок нишон медиҳад, ки Тоҷикистон масъалаи рақамикунониро танҳо ба ҳукумати электронӣ маҳдуд намекунад.
Зеҳни сунъӣ метавонад дар таҳлили маълумоти бузург, тандурустӣ, маориф, нақлиёт, кишоварзӣ, идоракунии шаҳрҳо, энергетика ва бисёр соҳаҳои дигар истифода шавад. Аммо истифодаи он бояд бо масъулияти баланд сурат гирад.
Ҳар қадаре ки қарорҳои рақамӣ ба ҳаёти инсон таъсиргузор шаванд, ҳамон қадар масъалаҳои шаффофият, амнияти иттилоотӣ, ҳифзи маълумоти шахсӣ ва назорати инсонӣ муҳимтар мегарданд. Бинобар ин, Тоҷикистон бояд ҳамзамон бо рушди зеҳни сунъӣ, фарҳанги ҳуқуқӣ ва меъёрҳои танзими истифодаи онро низ тақвият бахшад.

Рақамикунонии давлат танҳо дар сурате воқеан фарогир мешавад, ки шаҳрвандони минтақаҳои дурдаст низ ба он дастрасӣ дошта бошанд. Зеро агар хизматрасонӣ электронӣ бошад, вале интернет дар баъзе минтақаҳо суст ё дастнорас бошад, рақамикунонӣ метавонад ба ҷойи баробар кардани имкониятҳо фарқиятро бештар кунад. Аз ин рӯ, таъмини дастрасии васеъ ба интернет, махсусан дар минтақаҳои дурдаст, бояд яке аз сутунҳои муҳими сиёсати рақамӣ бошад.

Дар ин замина рақамикунонӣ на танҳо масъалаи иқтисодӣ, балки масъалаи иҷтимоӣ низ мебошад. Чунки ҳар як деҳаву маҳале, ки ба интернети босифат пайваст мешавад, ба иқтисоди рақамӣ пайваст мешавад.

Ҳеҷ як ислоҳоти рақамӣ бе кадрҳои соҳибтахассус муваффақ шуда наметавонад. Барои ин на танҳо барномасозон, муҳандисон ва мутахассисони технологияҳои иттилоотӣ, балки кормандони тамоми соҳаҳо бояд малакаҳои рақамӣ дошта бошанд. Аз ҳамин лиҳоз, омода намудани кадрҳо ва баланд бардоштани саводи рақамии аҳолӣ бояд дар маркази сиёсати рақамии кишвар қарор гирад.

Мактаб, донишгоҳ, муассисаҳои касбӣ ва бозори меҳнат бояд ба талаботи нави иқтисод мутобиқ гарданд. Чунки ҷомеае, ки технологияи навро истифода бурда метавонад, аз ҷомеае, ки танҳо технологияро мехарад, ба куллӣ фарқ мекунад.

Амнияти киберӣ - шарти эътимод
Дар ин росто, бояд моҳияти масъаларо дуруст дарк намуд, ки ҳар қадар хизматрасониҳо электронӣ шаванд, ҳамон андоза масъалаи амнияти киберӣ аҳамият пайдо мекунад. Ба ин маъно, ки маълумоти давлатӣ ва шахсии шаҳрвандон бояд ҳифз карда шавад. Низомҳои давлатӣ бояд ба ҳамлаҳои киберӣ тобовар бошанд. Сатҳи огоҳии шаҳрвандон дар мавриди қаллобии интернетӣ ва ҳифзи маълумоти шахсӣ низ бояд баланд бардошта шавад. Зеро эътимоди ҷомеа ба давлати рақамӣ бевосита ба амнияти он вобаста аст.
Агар шаҳрванд бовар накунад, ки маълумоти ӯ ҳифз мешавад, ӯ аз истифодаи хизматрасониҳои электронӣ худдорӣ хоҳад кард. Пас, амнияти киберӣ танҳо вазифаи мутахассисони технологияҳои иттилоотӣ нест. Он ҷузъи сиёсати давлатии рақамикунонӣ мебошад.

Яке аз нуктаҳои муҳими ҷаласа таъкиди масъулияти шахсии роҳбарони вазорату идораҳо барои натиҷаҳои рақамикунонӣ, сифати маълумот, ҳамгироии низомҳо ва истифодаи самараноки маблағҳо мебошад. Ин талабот метавонад рақамикунониро аз як маъракаи технологӣ ба барномаи воқеии ислоҳоти давлатӣ табдил диҳад.

Дар гузашта баъзан чунин ҳолат ба назар мерасид, ки барои рақамикунонии як раванд низоми нав сохта мешуд, аммо баъд аз он низоми кӯҳна низ нигоҳ дошта мешуд. Дар натиҷа, ба ҷойи сода шудани кор ду низом ба вуҷуд меомад. Аз ин лиҳоз, ҳадафи сиёсати нав бояд баръакс фаҳмида шавад: рақамикунонӣ бояд равандро кӯтоҳ, арзон, шаффоф ва фаҳмо созад.

Эълон гардидани солҳои 2026–2030 ҳамчун «Солҳои рушди иқтисоди рақамӣ ва инноватсия» ба ин раванд заминаи сиёсӣ ва стратегӣ фароҳам меорад. Аммо натиҷаи воқеии ин панҷ солро на шумораи компютерҳо, серверҳо ё барномаҳои сохташуда муайян мекунанд. Инҷо меъёри асосӣ бояд дигар бошад:
*Шаҳрванд чӣ қадар вақт камтар сарф кард;
*Соҳибкор чӣ қадар хароҷотро кам кард;
*Чанд ҳуҷҷати зиёдатӣ аз байн рафт;
*Чанд хизматрасонӣ воқеан бе ҳузури шахсӣ дастрас гардид;
*Чанд низоми давлатӣ бо ҳам пайваст шуд ва то чӣ андоза сифати маълумот беҳтар гардид.

Инҳо нишондиҳандаҳои воқеии давлати рақамӣ хоҳанд буд.

Рақамикунонӣ бояд симои давлатро тағйир диҳад

Рӯшан аст, ки Тоҷикистон дар роҳи сохтани ҷомеаи рақамӣ қадами нав мегузорад. Аммо ин роҳ танҳо бо технология тай намешавад. Барои гузаштан аз давлати маъмурӣ ба давлати хизматрасон тағйири равиш, фарҳанги идоракунӣ, масъулияти роҳбарон ва муносибати куллӣ ба вақти шаҳрванд зарур аст.

Супориши Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар бораи пурра ба шакли электронӣ гузаронидани хизматрасониҳои давлатӣ дар ҳамин замина аҳамияти махсус пайдо мекунад.
Моҳияти ин супоришро метавон дар чанд мафҳум ҷамъбаст кард: соддагӣ, суръат, шаффофият, ҳамгироӣ, дастрасӣ, амният ва масъулият.

Агар ин ҳадафҳо амалӣ шаванд, рақамикунонӣ танҳо тағйири шакли хизматрасонӣ нахоҳад буд, балки он метавонад муносибати давлат ва шаҳрвандро ба сатҳи сифатан нав бардорад.

Дарки дурусти ин масъала муҳиму саривақтист, ки шаҳрванде, ки барои гирифтани маълумотнома соатҳо дар навбат намеистад; соҳибкоре, ки иҷозатномаи заруриро бе чандин маротиба ба идора рафтан мегирад; сокини ноҳияи дурдасте, ки аз хонааш хизмати давлатиро дастрас мекунад; корманди давлатӣ, ки ба ҷойи ҷамъоварии коғазҳо ба таҳлили масъала машғул мешавад, бешакк, ин ҳама чеҳраҳои гуногуни як давлатанд.

Ҳамзамон, яқин аст, ки давлати рақамӣ, дар ниҳояти кор, давлати компютерҳо нест. Давлати рақамӣ давлатест, ки вақти шаҳрвандро эҳтиром мекунад, маълумотро оқилона истифода мебарад, хизматрасониро содда месозад ва барои натиҷа масъулият мепазирад. Ва маҳз аз ҳамин нуқтаи назар, солҳои 2026-2030 метавонанд барои Тоҷикистон на танҳо солҳои рушди иқтисоди рақамӣ, балки солҳои ташаккули фарҳанги нави муносибатҳои давлату ҷомеа низ гарданд. Зеро рақамикунонии воқеӣ он рӯз оғоз намешавад, ки дар идора компютери нав гузошта мешавад, баръакс, ҳамон лаҳзае воқеият ва моҳият пайдо мекунад, ки шаҳрванд дигар маҷбур нашавад, то барои гирифтани маълумоте, ки давлат аллакай дар ихтиёр дорад, аз як даргоҳ ба даргоҳи дигар мисли моку давутоз кунад. Ин аст маънои аслии гузариш аз «давлати коғазӣ» ба давлати рақамӣ ва хизматрасон.

Муҳаммадалӣ ОЧИЛДИЕВ, омӯзгори ДДМИТ

ИСТИҚЛОЛ – САҲИФАИ ТИЛЛОИИ ДАВЛАТДОРИИ НАВИНИ ТОҶИКОНИстиқлоли давлатӣ барои ҳар як миллат бузургтарин дастоварди сиёсӣ ...
21/08/2026

ИСТИҚЛОЛ – САҲИФАИ ТИЛЛОИИ ДАВЛАТДОРИИ НАВИНИ ТОҶИКОН

Истиқлоли давлатӣ барои ҳар як миллат бузургтарин дастоварди сиёсӣ ва таърихӣ ба шумор меравад. Барои миллати тоҷик истиқлол на танҳо соҳибихтиёрии сиёсӣ, балки эҳёи давлатдории миллӣ, таҳкими худшиносӣ, ҳифзи арзишҳои миллӣ ва имконияти мустақилона муайян намудани роҳи рушди кишвар мебошад. 9 сентябри соли 1991 дар таърихи миллати тоҷик ҳамчун рӯзи оғози марҳалаи нави давлатдории мустақил сабт гардид. Соли 2026 Тоҷикистон 35-солагии Истиқлоли давлатии худро таҷлил менамояд. Ин сана фурсати муносибест барои арзёбии роҳи тайкардаи кишвар, дастовардҳои даврони истиқлол ва нақши шахсиятҳое, ки дар таҳкими давлатдории навини тоҷикон саҳми бузург гузоштаанд.

Дар таърихи 35-солаи истиқлол, махсусан дар марҳалаи хеле душвори аввали давлатдорӣ, номи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо раванди барқарорсозии сулҳу субот, таҳкими давлатдорӣ ва оғози корҳои созандагӣ пайванди ногусастанӣ дорад. Хизмати мондагори Пешвои миллат, пеш аз ҳама, дар он зоҳир мегардад, ки дар шароити ниҳоят мураккаби сиёсӣ ва иҷтимоии солҳои аввали истиқлол барои ҳифзи давлатдории миллӣ, нигоҳ доштани ягонагии кишвар ва ба даст овардани сулҳу ваҳдати миллӣ талошҳои пайгирона анҷом дода шуданд. Ин марҳала барои таърихи Тоҷикистон аҳамияти сарнавиштсоз дошт, зеро бе барқарор намудани сулҳу субот рушди минбаъдаи давлат имконнопазир буд.

Яке аз хизматҳои бузург ва мондагори Пешвои миллат ба даст овардан ва таҳкими сулҳу ваҳдати миллӣ мебошад. Пас аз солҳои муқовимати дохилӣ ва музокироти тулонӣ 27 июни соли 1997 Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон ба имзо расид. Бо ба даст омадани сулҳ барои мардуми кишвар имконияти нав барои барқарорсозии иқтисод, бозгашти гурезаҳо, рушди иҷтимоӣ ва корҳои созандагӣ фароҳам омад. Маҳз сулҳу ваҳдат заминаи асосии гузариши Тоҷикистон аз марҳалаи муқовимат ба марҳалаи созандагӣ гардид. Аз ин рӯ, сулҳу ваҳдати миллӣ яке аз муҳимтарин арзишҳои даврони истиқлол ва яке аз хизматҳои таърихии роҳбарияти давлат ба ҳисоб меравад.

Хизмати дигари муҳими Пешвои миллат дар таҳкими асосҳои ҳуқуқии давлатдорӣ ва ташаккули низоми муосири давлатӣ ифода меёбад. 6 ноябри соли 1994 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул гардид. Қонуни асосии кишвар Тоҷикистонро ҳамчун давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ, ягона ва иҷтимоӣ муайян намуд. Конститутсия барои таҳкими ҳокимияти давлатӣ, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд ва рушди қонунгузории миллӣ заминаи устувор гузошт. Ташаккули ниҳодҳои давлатдории миллӣ ва таҳкими сохтори конститутсионӣ аз қадамҳои муҳим дар роҳи устувор намудани истиқлоли давлатӣ буданд.

Дар солҳои истиқлол масъалаи таҳкими истиқлоли иқтисодӣ низ ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати давлатӣ табдил ёфт. Ба муомилот ворид шудани пули миллӣ - сомонӣ, ташаккули низоми молиявию бонкӣ, рушди соҳибкорӣ, ҷалби сармоягузорӣ ва таъсиси корхонаҳои нав аз ҷумлаи равандҳое мебошанд, ки ба ташаккули иқтисоди миллии мустақил мусоидат карданд. Бо барқарор гардидани суботи сиёсӣ дар кишвар корҳои васеи иқтисодию иҷтимоӣ оғоз ёфта, тадриҷан инфрасохтори нави истеҳсолӣ ва иҷтимоӣ ба вуҷуд омад.

Яке аз самтҳои муҳимми сиёсати созандагӣ рушди энергетика мебошад. Тоҷикистон дорои захираҳои бузурги гидроэнергетикӣ буда, истифодаи самараноки онҳо барои рушди иқтисод ва таъмини истиқлоли энергетикии кишвар аҳамияти стратегӣ дорад. Давоми солҳои истиқлол неругоҳҳои барқи обӣ сохта ва таҷдид гардида, шабакаҳои интиқоли барқ рушд дода шуданд. НБО-и «Роғун» дар ин раванд ҷойгоҳи махсус дошта, ҳамчун яке аз лоиҳаҳои бузурги стратегии миллӣ барои рушди энергетика, саноат ва иқтисоди кишвар аҳамияти хос дорад. Амалӣ гардидани чунин лоиҳаҳои бузург натиҷаи сиёсати дарозмуддати рушди инфрасохтори иқтисодии кишвар мебошад.

Роҳсозӣ ва бартараф намудани мушкилоти коммуникатсионӣ низ аз дастовардҳои муҳими даврони истиқлол ба шумор меравад. Дар кишвар роҳҳои автомобилгард, пулҳо ва нақбҳои нав сохта шуда, роҳҳои мавҷуда таҷдид гардиданд. Нақбҳои «Истиқлол», «Шаҳристон» ва «Чормағзак» робитаи минтақаҳои кишварро беҳтар намуда, барои рушди тиҷорат, иқтисод ва сайёҳӣ имкониятҳои бештар фароҳам оварданд. Рушди роҳҳои нақлиётӣ барои пайвастани минтақаҳои кӯҳистон ва водиҳо, инчунин барои таҳкими робитаҳои иқтисодии Тоҷикистон бо кишварҳои минтақа аҳамияти калон дорад.

Дар сиёсати давлат соҳаи маориф ҳамчун яке аз самтҳои афзалиятнок мавқеи махсус дорад. Дар давоми солҳои истиқлол муассисаҳои нави таълимӣ сохта ва мактабҳои мавҷуда таҷдид шуданд. Ба тайёр намудани кадрҳои баландихтисос, рушди таҳсилоти олӣ, омӯзиши илмҳои дақиқу табиӣ ва технологияҳои иттилоотӣ таваҷҷуҳи бештар дода шуд. Рушди илм ва технологияҳои рақамӣ низ ба яке аз талаботи муҳими замони муосир табдил ёфт. Ин ҳама барои ташаккули насли дорои дониш ва малакаҳои муосир замина мегузорад.

Дар соҳаи тандурустӣ низ дар давраи истиқлол корҳои назаррас анҷом дода шуданд. Беморхонаҳо, марказҳои саломатӣ ва дигар муассисаҳои тиббӣ сохта ва таҷдид гардида, барои баланд бардоштани сифати хизматрасонии тиббӣ таҷҳизоти муосир ворид карда шуданд. Ҳамзамон, сиёсати иҷтимоии давлат ба баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ, дастгирии қишрҳои ниёзманд ва фароҳам овардани шароити мусоиди иҷтимоӣ равона гардид.

Хизмати мондагори Пешвои миллатро дар эҳёи худшиносии миллӣ ва таҳкими фарҳанги миллӣ дидан мумкин аст. Дар даврони истиқлол таваҷҷуҳ ба таърих, забони давлатӣ, фарҳанг, адабиёт ва мероси маънавии тоҷикон ба таври назаррас афзуд. Ҷашнҳои бузурги таърихию фарҳангӣ баргузор гардида, осори бузургони илму адаб бештар омӯхта ва муаррифӣ шуданд. Бузургдошти шахсиятҳои таърихӣ ва фарҳангӣ, ҳифзи ёдгориҳои таърихӣ ва эҳёи суннатҳои миллӣ дар таҳкими худшиносии шаҳрвандон нақши муҳим гузоштанд.

Яке аз паҳлуҳои муҳими фаъолияти Роҳбари давлат дар даврони истиқлол баланд бардоштани мақоми Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ мебошад. Тоҷикистон муносибатҳои дипломатии худро бо кишварҳои гуногуни ҷаҳон густариш дода, дар фаъолияти созмонҳои байналмилалӣ иштироки фаъол намуд. Ташаббусҳои байналмилалии Тоҷикистон вобаста ба масъалаҳои об, пиряхҳо ва тағйирёбии иқлим дар сатҳи ҷаҳонӣ мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифтанд. Ин ташаббусҳо нишон медиҳанд, ки Тоҷикистон дар баробари ҳалли масъалаҳои дохилӣ барои ҳалли масъалаҳои муҳимми глобалӣ низ саҳм мегузорад.

Дар солҳои истиқлол ба рушди ҷавонон, варзиш ва сайёҳӣ низ таваҷҷуҳи зиёд дода шуд. Бунёди иншооти варзишӣ, иштироки варзишгарони тоҷик дар мусобиқаҳои байналмилалӣ ва муаррифии дастовардҳои онҳо ба баланд гардидани нуфузи кишвар мусоидат намуд. Тоҷикистон бо табиати нодир, кӯҳҳои баланд, пиряхҳо, кӯлҳо ва ёдгориҳои таърихию фарҳангӣ имкониятҳои бузурги сайёҳӣ дорад. Рушди ин соҳа метавонад ба таъсиси ҷойҳои нави корӣ, рушди иқтисоди минтақаҳо ва муаррифии Тоҷикистон дар ҷаҳон мусоидат намояд.

Корҳои созандагӣ дар тамоми минтақаҳои кишвар симои Тоҷикистонро низ тағйир доданд. Дар шаҳру ноҳияҳо мактабҳо, беморхонаҳо, корхонаҳо, роҳҳо, пулҳо, марказҳои фарҳангӣ ва иншооти варзишӣ бунёд шуданд. Душанбе ҳамчун пойтахти кишвар ба яке аз марказҳои муосири минтақа табдил ёфта, дар он солҳои охир иншооти зиёди иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва фарҳангӣ сохта шудаанд. Дар доираи омодагӣ ба 35-солагии Истиқлоли давлатӣ низ дар саросари кишвар корҳои васеи ободонию созандагӣ идома доранд.

Дар маҷмуъ, 35 соли Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон давраи муҳимми таҳкими давлатдорӣ, барқарорсозии сулҳу ваҳдат, рушди иқтисодӣ, сохтмони инфрасохтор, пешрафти соҳаҳои иҷтимоӣ ва эҳёи фарҳанги миллӣ мебошад. Агар солҳои аввали истиқлол бо мушкилоти сиёсӣ ва зарурати барқарор намудани сулҳ алоқаманд бошанд, солҳои минбаъда ба марҳалаи созандагӣ ва рушди устувори кишвар табдил ёфтанд. Имрӯз Тоҷикистон барои рушди саноат, энергетика, иқтисоди рақамӣ, илм, маориф ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии мардум барномаҳои гуногунро амалӣ менамояд.

Хизматҳои мондагори Пешвои миллатро, пеш аз ҳама, бояд дар заминаи шароити таърихии солҳои аввали истиқлол арзёбӣ намуд. Дар он давра, нигоҳ доштани давлат, барқарор кардани сулҳ ва эҷоди заминаҳои давлатдории муосир зарур буд. Баъд аз расидан ба сулҳ масъалаи барқарорсозии иқтисод, сохтмони роҳҳо, рушди энергетика, маориф, тандурустӣ ва дигар соҳаҳо ба марҳалаи нав ворид гардид. Аз ин рӯ, дар тасвири роҳи 35-солаи истиқлол сулҳу ваҳдат, таҳкими давлатдорӣ ва корҳои созандагӣ ҳамчун равандҳои бо ҳам пайваста баромад мекунанд.

Имрӯз дар арафаи 35-солагии Истиқлоли давлатӣ муҳим аст, ки дастоварди истиқлолро ҳамчун арзиши муқаддаси миллӣ ҳифз намоем.

Истиқлол саҳифаи тиллоии давлатдории навини тоҷикон аст. Ин саҳифа бо ормони чандинсолаи миллат, бо талошҳои давлатсозӣ, бо сулҳу ваҳдат ва бо меҳнати созандаи мардум навишта мешавад. Хизматҳои мондагори Пешвои миллат дар ин саҳифаи таърихӣ, пеш аз ҳама, бо раванди сулҳсозӣ, таҳкими давлатдории миллӣ, бунёди инфрасохтори муосир, рушди иқтисодию иҷтимоӣ ва муаррифии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ пайваст мебошанд. Ҳифз ва идомаи ин дастовардҳо вазифаи насли имрӯза ва оянда буда, ояндаи Тоҷикистони соҳибистиқлол аз дониш, меҳнати созанда, худшиносӣ, ватандӯстӣ ва масъулиятшиносии шаҳрвандон вобаста мебошад.

А. ШОЙИМҚУЛОВ, омӯзгори ДДМИТ

Address

Улица Нахимова 64/14
Dushanbe
734067

Opening Hours

Monday 08:00 - 17:00
Tuesday 08:00 - 17:00
Wednesday 08:00 - 17:00
Thursday 08:00 - 17:00
Friday 08:00 - 17:00
Saturday 08:00 - 14:00

Telephone

9922310201

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share