Международный университет туризма и предпринимательства Таджикистана

  • Home
  • Tajikistan
  • Dushanbe
  • Международный университет туризма и предпринимательства Таджикистана
Call Directions Website Contact the university

Международный университет туризма и предпринимательства Таджикистана ДОНИШГОҲИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ САЙЁҲӢ ВА СОҲИБКОРИИ ТОҶИКИСТОН

ЗЕҲНИ СУНЪӢ ҲАМЧУН ОМИЛИ ТАҲРИКДИҲАНДАИ ФАЪОЛИЯТИ ТЕРРОРИСТӢ(Дар асоси таҳлили мақолаи Cook J., Klein G., Molas B. Terro...
06/10/2026

ЗЕҲНИ СУНЪӢ ҲАМЧУН ОМИЛИ ТАҲРИКДИҲАНДАИ ФАЪОЛИЯТИ ТЕРРОРИСТӢ

(Дар асоси таҳлили мақолаи Cook J., Klein G., Molas B. Terrorist Exploitation of Artificial Intelligence. Perspectives on Terrorism. Vol. XX, Issue 3. September 2026. рр. 82-95)

Яке аз самтҳои нисбатан нави таҳқиқоти терроризм дар замони муосир омӯзиши таъсири зеҳни сунъӣ ба тағйирёбии имкониятҳои гурӯҳҳо ва субъектҳои террористӣ мебошад. Таҳлили мақолаи Ҷоана Кук, Грейг Клейн ва Барбара Молас, ки дар маҷаллаи Perspectives on Terrorism нашр шудааст, ба натиҷаҳои семинари байнисоҳавии солҳои 2024-2025 такя мекунанд, ки дар он 26 мутахассис аз 11 кишвари ҷаҳон, ки ба масъалаҳои таҳқиқи терроризм, зеҳни сунъӣ, амнияти киберӣ, мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, хадамоти иктишофӣ, саноат ва идоракунии давлатӣ машғул мебошанд, иштирок намудаанд. Ҳадафи асосӣ на пешгӯии саҳнаҳои тахайюлӣ, балки муайян намудани роҳҳои воқеӣ ва эҳтимолии истифодаи технологияҳои зеҳни сунъӣ аз ҷониби террористон дар ояндаи наздик ва миёна мебошад.
Натиҷаи муҳими таҳқиқот аз он иборат аст, ки зеҳни сунъӣ на ҳамчун қобилияти мустақили фаъолияти террористӣ, балки ҳамчун «force multiplier» - омили афзоишдиҳанда ё тақвиятдиҳандаи имкониятҳои мавҷудаи он арзёбӣ мегардад. Ба андешаи муаллифон, зеҳни сунъӣ худ аз худ ангеза ва ҳадафҳои терроризмро тағйир намедиҳад ва омили инсониро аз раванди фаъолияти террористӣ берун намесозад. Баръакс, аҳаммияти он дар коҳиш додани монеаҳои техникӣ, ташкилӣ ва маърифатӣ, баланд бардоштани суръати коркард ва таҳлили иттилоот ва васеъ намудани миқёси истифодаи воситаҳои мавҷуда ифода меёбад.
Аз ин нуқтаи назар, зеҳни сунъӣ метавонад ба марҳилаҳои гуногуни фаъолияти террористӣ таъсир расонад. Аз ҷумла, муаллифон ҷамъоварии иттилоот ва иктишоф, муайян намудани ҳадафҳо, банақшагирӣ ва қабули қарор, идоракунии захираҳо ва логистика, фаъолияти киберӣ, инчунин таблиғот ва иртиботи стратегиро ҳамчун самтҳои эҳтимолии истифодаи он муайян мекунанд. Дар ин замина, имконияти коркарди босуръати ҳаҷми зиёди иттилооти манбаъҳои кушода, тарҷума ва ҷамъбасти маълумот ва таҳлили тасвирҳо метавонад сарбории маърифатии истифодабарандаро коҳиш диҳад. Яъне, технология метавонад иҷрои вазифаҳоеро, ки қаблан дониш, вақт ва захираҳои бештар талаб мекарданд, осонтар намояд.
Самти дигари муҳим, ин муҳити иттилоотӣ мебошад. Таҳқиқот нишон медиҳад, ки технологияҳои тавлидкунандаи зеҳни сунъӣ имкониятҳои истеҳсол ва мутобиқсозии муҳтаворо васеъ мекунанд. Дар натиҷа, маводи таблиғотӣ метавонад бо суръат ва миқёси бештар таҳия гардида, аз рӯйи забон, фарҳанг, муҳити иҷтимоӣ ва хусусиятҳои аудитория мутобиқ карда шавад. Аз ҳамин сабаб, хавф на танҳо дар зиёд шудани ҳаҷми муҳтавои ифротӣ, балки дар баланд шудани дараҷаи фардикунонӣ ва ҳадафмандии таъсири иттилоотӣ ифода меёбад.
Барои низомнок намудани чунин таъсир муаллифон Force Multiplier Framework-ро пешниҳод намуда, имкониятҳои зеҳни сунъиро дар чор самти ба ҳам алоқаманд - маърифатӣ, амалиётӣ, коммуникатсионӣ ва ташкилӣ гуруҳбандӣ менамоянд. Аҳаммияти ин модел дар он аст, ки таъсири зеҳни сунъӣ на ҳамчун маҷмӯи имкониятҳои ҷудогона, балки ҳамчун низоми ба ҳам вобаста арзёбӣ карда мешавад, яъне тақвияти як самт метавонад имкониятҳои самтҳои дигарро низ зиёд намояд.
Аз нигоҳи ҳуқуқи ҷиноятӣ ва криминология чунин муносибат аҳаммияти махсус дорад. Агар технология танҳо ҳамчун воситаи техникӣ баррасӣ карда шавад, нақши воқеии он дар механизми содир намудани ҷиноят пурра муайян намегардад. Аз ин рӯ, ҳангоми арзёбии истифодаи зеҳни сунъӣ дар фаъолияти террористӣ бояд муайян карда шавад, ки технология дар кадом давраи фаъолияти ҷиноятӣ, бо кадом мақсад ва бо чӣ гуна натиҷа истифода шудааст. Ин масъала барои тафриқагузории истифодаи қонунии технология аз ҳолатҳое, ки он ҳамчун воситаи мусоидаткунанда ба фаъолияти ҷиноятӣ истифода мешавад, муҳим мебошад.
Ҳамзамон, аз маводи таҳқиқшуда бармеояд, ки истифодаи зеҳни сунъӣ набояд ба таври худкор ҳамчун пайдоиши «терроризм» арзёбӣ карда шавад. Муаллифон бештар ба тақвияти шаклу усулҳои мавҷуда ишора мекунанд. Аз ин рӯ, муносибати илмӣ бояд аз муболиғаи хавфҳо канорагирӣ намуда, ба арзёбии воқеии он равона гардад, ки технология то кадом андоза арзиши амал, талабот ба дониш ва захираҳоро коҳиш дода, суръат, миқёс ва самаранокии фаъолияти террористиро тағйир медиҳад.
Дар маҷмӯъ, зеҳни сунъӣ метавонад ҳамчун омили таҳавулли фаъолияти террористӣ баррасӣ шавад, зеро он сабаби мустақили терроризм нест, вале метавонад имкониятҳои субъектҳои фаъолияти террористиро дар муҳити рақамӣ тақвият диҳад. Аз ҳамин лиҳоз, самти афзалиятноки муқовимат бояд на танҳо ба оқибатҳои истифодаи технология, балки ба пешгӯии хавфҳо, мониторинги шаклҳои нави истифода, арзёбии осебпазирии муҳити рақамӣ ва таҳияи механизмҳои ҳуқуқии пешгирикунанда равона карда шавад. Маҳз гузариш аз модели вокунишӣ ба модели пешгирикунанда ва таҳлилӣ метавонад заминаи мутобиқшавии низоми муқовимат ба терроризм ба рушди босуръати технологияҳои зеҳни сунъиро фароҳам оварад.

Қудратов Н.А. – сардори раёсати илм ва инноватсияи ДБССТ

БАЛАНД БАРДОШТАНИ САВОДНОКИИ МОЛИЯВӢ ДАР ШАРОИТИ РАҚАМИКУНОНИИ ИҚТИСОДИЁТСанаи 6 октябри соли 2026 дар Донишгоҳи байналм...
06/10/2026

БАЛАНД БАРДОШТАНИ САВОДНОКИИ МОЛИЯВӢ ДАР ШАРОИТИ РАҚАМИКУНОНИИ ИҚТИСОДИЁТ

Санаи 6 октябри соли 2026 дар Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон бо ташаббуси кафедраи менеҷменти молиявӣ ва андозбандӣ семинари илмӣ-назариявӣ дар мавзӯи «Баланд бардоштани саводнокии молиявии аҳолӣ дар шароити рақамикунонии иқтисодиёт» баргузор гардид.
Семинар бо мақсади баланд бардоштани сатҳи дониш ва саводнокии молиявии донишҷӯён, ташаккули малакаҳои истифодаи оқилонаи воситаҳои молиявӣ ва шиносоии онҳо бо имкониятҳои хизматрасониҳои муосири рақамии бонкӣ ташкил карда шуд.
Дар кори семинар мутахассисони ҶСП «Спитамен Бонк» иштирок намуда, доир ба масъалаҳои мубрами идоракунии маблағҳои шахсӣ, банақшагирии буҷет, истифодаи самараноки хизматрасониҳои бонкӣ, пардохтҳои ғайринақдӣ, технологияҳои рақамии молиявӣ ва риояи қоидаҳои амнияти молиявӣ маълумоти муфид пешниҳод намуданд.
Зимни чорабинӣ таъкид гардид, ки дар шароити рушди босуръати иқтисодиёти рақамӣ баланд бардоштани саводнокии молиявии аҳолӣ аҳаммияти махсус дошта, ба қабули қарорҳои дурусти молиявӣ, истифодаи самараноки хизматрасониҳои рақамӣ ва коҳиш додани хавфҳои молиявӣ мусоидат менамояд.
Дар қисмати мубоҳиса донишҷӯён доир ба масъалаҳои истифодаи хизматрасониҳои бонкии рақамӣ ва дигар паҳлуҳои саводнокии молиявӣ саволҳо пешниҳод намуда, аз мутахассисони соҳа посухҳои мушаххас гирифтанд.
Баргузории чунин семинарҳо барои тақвияти робитаи илм, таълим ва амалия, рушди ҳамкории донишгоҳ бо муассисаҳои молиявию қарзӣ ва омода намудани мутахассисони дорои донишҳои муосири касбӣ заминаи мусоид фароҳам меорад.

СЕМИНАРИ ИЛМИИ ПРОФЕССОР БАҲОДУР КАРИМОВ: АЗ БАҲИСОБГИРИИ ХАРОҶОТ ТО ИДОРАКУНИИ САМАРАНОКИ ОНДар Донишгоҳи байналмилалии...
06/10/2026

СЕМИНАРИ ИЛМИИ ПРОФЕССОР БАҲОДУР КАРИМОВ: АЗ БАҲИСОБГИРИИ ХАРОҶОТ ТО ИДОРАКУНИИ САМАРАНОКИ ОН

Дар Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон семинари илмии профессори кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит Каримов Баҳодур Ҳасанович баргузор гардид.
Мавзуи маърӯзаи илмӣ - «Такмили баҳисобгирии хароҷот ва ҳисобкунии арзиши аслии маҳсулот дар хоҷагиҳои пахтакорӣ: равишҳои методӣ ва имконияти татбиқи онҳо» - ба яке аз масъалаҳои муҳими баҳисобгирии идоракунӣ дар соҳаи кишоварзӣ бахшида шуд.
Дар маърӯза масъалаи баҳисобгирии хароҷот аз дидгоҳи нисбатан васеъ баррасӣ гардид. Таъкид шуд, ки маълумоти муҳосибӣ бояд барои муайян намудани на танҳо маблағи хароҷот, балки марҳилаи пайдошавии онҳо, фаъолияти боиси хароҷотгардида ва сабабҳои ба вуҷуд омадани инҳироф низ имконият фароҳам оварад. Чунин тарзи ташкили баҳисобгирӣ аҳамияти иттилооти муҳосибиро барои идоракунии хоҷагии кишоварзӣ бештар мегардонад.
Профессор Баҳодур Каримов зимни таҳлили қиёсӣ имкониятҳои истифодаи усулҳои меъёрӣ, direct-costing, усули равандӣ ва ABC-ро дар хоҷагиҳои пахтакорӣ мавриди баррасӣ қарор дод. Бо назардошти мавсимӣ будани истеҳсолот, бисёрмарҳилагии раванди парвариши пахта, меҳнатталабии соҳа ва мавҷудияти хароҷоти ғайримустақим нишон дода шуд, ки истифодаи ҷудогонаи ҳар яке аз ин усулҳо на ҳамеша талаботи иттилоотии идоракуниро пурра қонеъ карда метавонад.
Дар ин замина, яке аз нуктаҳои асосии маърӯза пешниҳоди амсилаи ҳамгирои «равандӣ + ABC + меъёрӣ» буд. Моҳияти усули мазкур дар он ифода меёбад, ки хароҷот пайдарпай аз рӯйи марҳилаҳои технологӣ, намуди фаъолият ва сабаби инҳироф таҳлил карда мешавад. Ба ин васила низоми баҳисобгирӣ имкон медиҳад, то муайян карда шавад, ки хароҷот дар куҷо ба вуҷуд омадааст, ба кадом фаъолият вобаста аст ва бо кадом сабаб аз нишондиҳандаи пешбинишуда фарқ кардааст.
Дар семинар ба ҷанбаҳои амалии масъала низ таваҷҷуҳи махсус зоҳир гардид. Тартиби ташкили баҳисобгирии таҳлилӣ аз ҳуҷҷатҳои аввалӣ то муайян намудани арзиши аслӣ, тақсимоти хароҷот бо истифода аз тарзҳои мувофиқ ва имконияти истифодаи маълумоти бадастомада барои назорати хароҷот ва қабули қарорҳои идоракунӣ шарҳ дода шуд. Аз ҷумла, таъкид гардид, ки такмили низом метавонад бе тағйир додани ҳисобҳои таркибии амалкунанда, асосан аз ҳисоби амиқтар намудани баҳисобгирии таҳлилӣ амалӣ карда шавад.
Баргузории чунин семинарҳо дар Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муаррифии натиҷаи як таҳқиқоти алоҳида набуда, балки ҷузъи муҳими муҳити илмии ташаккулёфтаи донишгоҳ мебошад. Дар ин муҳит масъалаҳои мубрами баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит мавриди баҳсу баррасии олимон қарор гирифта, таҷрибаи устодони соҳибмактаб ба муҳаққиқони ҷавон интиқол меёбад.
Имрӯз кафедраи баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудити донишгоҳ аз неруи назарраси илмӣ бархӯрдор буда, дар ҳайати он докторон ва номзадҳои илм аз рӯйи ихтисоси баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит фаъолияти илмӣ ва омӯзгорӣ мебаранд. Маҳз чунин неруи илмӣ имкон медиҳад, ки омода намудани мутахассисон бо таҳқиқоти илмӣ пайванди устувор дошта, донишҷӯён, магистрантон ва унвонҷӯён дар муҳити воқеии илмӣ тарбия ёбанд.
Мавқеи донишгоҳ дар омода намудани кормандони илмӣ ва илмию омӯзгорӣ аз он ҷиҳат низ муҳим аст, ки дар назди он шурои диссертатсионӣ аз рӯйи ихтисоси баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит фаъолият менамояд. Фаъолияти шуро барои омода намудани муҳаққиқони соҳибтахассус, густариши таҳқиқоти бунёдӣ ва амалӣ, инчунин таҳкими мактаби илмии баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит дар кишвар заминаи мусоид фароҳам меорад.
Семинари илмии профессор Баҳодур Ҳасанович Каримов бори дигар нишон дод, ки рушди илми баҳисобгирӣ пеш аз ҳама ба пайванди назария бо амалия ниёз дорад. Вақте масъалаи воқеии фаъолияти хоҷагӣ ба мавзуи таҳқиқоти илмӣ табдил меёбад ва натиҷаи таҳқиқот барои такмили фаъолияти ҳамон хоҷагӣ роҳ пешниҳод мекунад, илм аҳамияти воқеии амалии худро пайдо менамояд.
Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон ин равандро тавассути таҳкими неруи илмии кафедраҳо, баргузории семинарҳои илмӣ ва омода намудани кормандони баландихтисоси илмӣ пайгирона идома медиҳад.

ОМЎЗГОР – САРЧАШМАИ ИЛМУ ДОНИШ!“Маҳз омӯзгор аст, ки наврасону ҷавононро ба интихоби касбу ҳунар ва роҳи дурусти зиндагӣ...
06/10/2026

ОМЎЗГОР – САРЧАШМАИ ИЛМУ ДОНИШ!

“Маҳз омӯзгор аст, ки наврасону ҷавононро ба интихоби касбу ҳунар ва роҳи дурусти зиндагӣ ҳидоят мекунад.Дар шароити пуртазоди ҷаҳони муосир рисолат ва масъулияти касбии омӯзгор бамаротиб зиёд шудааст”
Эмомалӣ Раҳмон

Сарчашмаи ҳамаи хушиҳо, ободии ҳамаи маҳфилҳо, бузург гардидани ҳамаи шогирдони баркамол, маҳз меҳнати устодон-омӯзгорон мебошад.Омӯзгорон вазифаи ниҳоят душворроо ба зимма гирифта, дар зиндагии пур аз розу ниёз тифли инсониятро тарбия менамоянд, илм меомӯзанд, ки чандон кори осон нест.Муаллим ҳамеша кӯшиш менамояд, ки шогирди хуберо барои ҷомеа ба воя расонад. Барои ин ӯ чӣ қадар нури чашмонашро аз даст медиҳад, мӯйи сарашро сафед мекунад, вале боре шикоят накарда, ба кори худ содиқ мемонад.Муаллим бо ақл, бо хирад, бо таҳаммул муносибат мекунад. Бурдбор аст, сабур аст ва заҳмат ба харҷ медиҳад, то наслро ба камол расонад.Насли оддӣ не, насли созанда, бунёдкор, худшинос, худогоҳ, ҷомеасоз.
Муаллим рўшанибахши тирарӯзиҳои зиндагист. Ӯ ба ақлҳо нур ва ба дилҳо сурур эҳдо мекунад. Омўзгори њақиқӣ онест, ки дар пеши худ мақсад гузошта, он донише, ки дар донишгоҳи олӣ аз бар кардааст, ба насли наврас ва ҷавон омӯзонданист ва ў ягона шахсест, ки фикри ояндаи миллатро дар назар дораду поягузории хишти аввал бар дўши ўст.
Муаллим равшангари дилҳо ва ҳидоятгари роҳи рост дар зиндагӣ мебошад. Агар он заҳматҳои устод намебуд, ҳама аз илму дониш дур мемонанду дунё тираву тор мегардад.Чуноне, ки гуфтаанд:

Расад ҷон бар лаби бечора устод,
Ки ҳарферо ба шогирде диҳад ёд.

Оре, ҷомеаи инсонӣ дар ҳама давру замон ба омӯзгор ниёз дошту ниёз дорад. Омўзгор рӯшанибахши роҳи зиндагист. Беҳуда омӯзгорро шамъи базми ақлҳо нагуфтаанд.
Омўзгор - ин равшании дилу дида ва зиндагии ҳар як фард мебошад. Маҳз ӯст, ки дари илму маърифатро ба рўи мо боз намуда, беҳтарин ва накӯтарин хислату фазилатҳои хуби инсонӣ ва ахлоқи ҳамидаро меомўзонад. Хизмату заҳмати омӯзгор дар ташаккули ҳар як шахс ҳамчун фарди солимақли ҷомеа хеле калон аст. Беҳуда гузаштагони мо нақши устодро дар тарбияи фарзанд аз падару модар болотар нагузоштаанд. Агар падару модар офаридгори мо бошанд, пас, муаллим омӯзгори ҳаётомӯз мебошад.

Китоби ҳикмату маъно муаллим,
Чароғе дар раҳи фардо муаллим.
Ба нерӯе, ки дорад дар бисоташ,
Ҷаҳонеро кунад эҳё муаллим.

Дар ҳақиқат, кори бе устод бунёд надорад ва мо низ маҳфилҳоро бе омўзгор тасаввур карда наметавонем. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон зери роҳбарии маорифпарваронаи Пешвои миллат ба омўзгорон таваҷҷӯҳи махсус равона гардида, барои фаъолияти судманду мондагори онҳо шароитҳои зарурӣ фароҳам оварда шудааст.
Омӯзгорӣ пешаи шарафманд аст ва омӯзгор касест, ки ҳамеша дар ҷустуҷӯи навоварист. Бузургони олам, мутафаккирон, суханварон, сиёсатмадорон, донишмандон дар осори худ дар хусуси муаллим суханҳои зиёде гуфтаанд. Аз ҷумла, Л.Н. Толстой гуфтааст: «Муаллиме, ки ба шогирди хеш чун падару модар муҳаббат дорад, беҳтар аз муаллимест, ки ҳама китобҳоро хондаасту аммо ба кору ба шогирдон муҳаббат надорад. Муаллиме ки дар хештан муҳаббат ба кор ва шогирдонро омезиш медиҳад, муаллими комил аст». Муаллим ҳидояткунанда, роҳнамо, пешбаранда, некхоҳу ибратомӯз ва ёрирасони фарзанди инсон дар роҳи ростиву росткорӣ ва омӯзиш мебошад. Сарвари маорифпарвари мо, Пешвои муаззами миллат, Президенти кишвар, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон маорифро соҳаи афзалиятнок шуморида, қадру эътибори муаллимро хеле боло бардоштаанд, ки ин баҳои олӣ ба заҳмати муаллим аст: «Маориф соҳаи афзалиятноки сиёсати давлат эълон шудааст.Ҳадафи муҳими низоми маориф тарбияи шахсияти фаъол ва созанда аст».
Маориф, ки бо устод, омўзгор ҳамбастагии калон дорад, пояи бузурги давлат ва наҷоти миллат аст. Бинобар ин, шогирдони азизи моро мебояд ба қадри устодони азизи донишгоҳ бирасанд ва заҳмати онҳоро қадр бикунанд, зеро дар тарбияи онҳо ва баланд бардоштани савияи дониши онҳо хизмати устодон хеле калон аст.
Хулоса, омӯзгор он шахсияти бузург ва нотакрорест, ки бо чароғи ақл олами фикри моро равшан намуда, дунёи пурасрори илмиро муаррифӣ мекунад.Тобиши зиндагӣ бори дигар собит месозад, ки давлати муаллим шогирдонаш мебошанд. Ӯ аз пешрафт комёбии эшон ифтихор мекунад. Эҳтироми муаллим вазифаи муҷаддаси ҳар як фарди бонангу номуси ватан аст.
Ҳамаи устодони олиқадр, омӯзгорони Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо иди касбиашон табрик намуда, ба онҳо сиҳатӣ, умри дароз, хонаободию саодати рўзгор ва дар иҷрои вазифаҳои наҷибу пурмасъулияташон комёбиҳои тозаро таманно дорам.
Ҷашн дорад, ин замон дар мамлакат омӯзгор,
Тирагиро дур созад, нур бахшад, рӯзгор.
Қадриӯ ӯ хеле баландгардидандар ин замон,
Нест мисли ӯ касе болонишин дар ҳар макон.

Зарипова Гулниссо - ассистенти кафедраи назарияи иқтисодии ДБССТ

ҲАМГИРОИИ ТАҲСИЛ ВА ТАҶРИБА: ГУСТАРИШИ ҲАМКОРӢ БО «АМОНАТБОНК»Дар доираи таҳкими ҳамкории Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ...
05/10/2026

ҲАМГИРОИИ ТАҲСИЛ ВА ТАҶРИБА: ГУСТАРИШИ ҲАМКОРӢ БО «АМОНАТБОНК»

Дар доираи таҳкими ҳамкории Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон бо КВД БА ҶТ «Амонатбонк», ҷиҳати рушди ҳамкориҳои дуҷониба дар самти омодасозии мутахассисони ҷавобгӯ ба талаботи бозори меҳнат, ба роҳ мондани низоми таҳсилоти дуалӣ ва фароҳам овардани имкониятҳои таҷрибаомӯзӣ барои донишҷӯён, вохӯрии корӣ бо намояндагони «Амонатбонк» баргузор гардид.
Дар вохӯрӣ Адолати Қурбоналӣ – декани факултети фаъолияти бонкӣ, Шомамадзода Фирдавс – мудири кафедраи фаъолияти бонкӣ, Ризвонзода Фирдавс Зикр – муовини раиси Раёсати КВД БА ҶТ «Амонатбонк», Файзулаева Фируза – сардори Идораи методология ва бозомӯзии кормандон ва Наҷмиддинзода Абдураҳмон Мирзо – муовини директори Департаменти рушди ва омори бонкӣ иштирок намуданд.
Дар рафти вохӯрӣ масъалаҳои марбут ба таҳкими ҳамкории муассисаи таҳсилоти олӣ бо КВД БА ҶТ «Амонатбонк», ба роҳ мондани низоми таҳсилоти дуалӣ ва фароҳам овардани шароит барои гирифтани таҷрибаи амалии донишҷӯён мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.
Ҷонибҳо ҳамчунин масъалаи ҷалби донишҷӯёни болаёқат ба гурӯҳҳои волонтёрӣ-ро баррасӣ намуда, зарурати фароҳам овардани имкониятҳои бештар барои иштироки донишҷӯёни фаъол дар фаъолияти амалии бонкро таъкид намуданд.
Вохӯрии мазкур ҳамчун қадами муҳим дар самти таҳкими ҳамкории муассисаи таҳсилоти олӣ бо низоми бонкӣ, рушди таҳсилоти дуалӣ ва фароҳам овардани имкониятҳои нави касбӣ барои донишҷӯёни болаёқат арзёбӣ гардид.

РӮЗИ ЗАБОНИ ДАВЛАТӢ – РАМЗИ ҲАСТИИ МИЛЛАТ, ИФТИХОРИ ТАЪРИХӢ ВА ПОЯИ ДАВЛАТДОРИИ МИЛЛӢ“Забони давлатӣ яке аз рукнҳои асос...
05/10/2026

РӮЗИ ЗАБОНИ ДАВЛАТӢ – РАМЗИ ҲАСТИИ МИЛЛАТ, ИФТИХОРИ ТАЪРИХӢ ВА ПОЯИ ДАВЛАТДОРИИ МИЛЛӢ

“Забони давлатӣ яке аз рукнҳои асосии давлатдории миллист, ки дар пойдорӣ ва суботи давлати миллӣ мақому нақши муҳим дорад ва аз ҳамин хотир аст, ки мо дар Тоҷикистон забони миллатро ҳастии миллат ва бунёду пояи давлат эълон кардаем”.

Эмомалӣ Раҳмон

Забон ҳастии миллат, оинаи таърих, таҷассумгари фарҳанг ва муҳимтарин василаи ифодаи андешаи инсон мебошад. Барои миллати тоҷик забон танҳо воситаи муошират нест, балки ганҷинаи бебаҳои маънавӣ, рукни муҳими худшиносии миллӣ, пайванди ногусастании наслҳо ва яке аз асосҳои давлатдории миллӣ ба ҳисоб меравад. 5-уми октябр дар ҳаёти сиёсӣ, фарҳангӣ ва маънавии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун Рӯзи забони давлатӣ мақоми хосса дорад. Ин сана барои ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон рӯзи арҷгузорӣ ба забони модарӣ, эҳтиром ба таъриху фарҳанги миллӣ ва ифтихор аз мероси бузурги ниёгон мебошад. Рӯзи забони давлатӣ моро водор месозад, ки на танҳо дар бораи забон сухан гӯем, балки ба масъалаи ҳифз, рушди минбаъда, истифодаи дуруст ва баланд бардоштани мақоми забони тоҷикӣ дар ҷомеаи муосир масъулиятшиносона муносибат намоем. Дар таърихи инсоният забон яке аз муҳимтарин омилҳои ташаккули миллатҳо ба ҳисоб меравад. Миллат тавассути забони худ хотираи таърихӣ, арзишҳои фарҳангӣ, расму оин, ҷаҳонбинӣ ва таҷрибаи зиндагии худро аз як насл ба насли дигар интиқол медиҳад. Забон он пайванди муқаддасест, ки гузаштаи миллатро ба имрӯз ва имрӯзро ба оянда мепайвандад. Агар таърих хотираи миллат бошад, забон воситаи зинда нигоҳ доштани ҳамин хотира мебошад. Агар фарҳанг рӯҳи миллат бошад, забон ифодаи зиндаи ин рӯҳ аст. Барои ҳамин, ҳифзи забон маънои ҳифзи хотираи таърихӣ, фарҳанг ва худшиносии миллиро дорад. Маҳз тавассути забони модарӣ инсон аввалин суханро меомӯзад, муҳаббати модарро эҳсос мекунад, мафҳуми Ватанро дарк менамояд ва бо арзишҳои маънавии ҷомеа шинос мешавад. Аз ин ҷиҳат, забони модарӣ барои ҳар инсон арзиши хос ва муқаддас дорад.

Забони тоҷикӣ дорои таърихи бисёр ғанӣ буда, дар тӯли садсолаҳо бо фарҳанг, адабиёт, илм ва маънавиёти мардуми тоҷик робитаи ногусастанӣ доштааст. Таърихи забони мо бо мероси бузурги фарҳангии ниёгон пайванди амиқ дорад. Дар давраҳои гуногуни таърихӣ забони форсии тоҷикӣ ҳамчун забони адабиёт, илм, фарҳанг ва баёни андешаҳои фалсафӣ нақши муҳим бозидааст. Яке аз давраҳои дурахшони рушди фарҳангу адабиёти тоҷик ба давлати Сомониён иртибот дорад. Дар ин давра барои рушди забон ва адабиёт шароити мусоид фароҳам омад ва устод Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ ҳамчун яке аз бузургтарин суханварони адабиёти форсу тоҷик ба арсаи фарҳанг ворид гардид. Пас аз Рӯдакӣ садҳо адиб, донишманд, файласуф ва мутафаккир бо осори худ забони моро ғанӣ гардониданд. Абулқосим Фирдавсӣ, Носири Хусрав, Умари Хайём, Саъдӣ, Ҳофиз, Камоли Хуҷандӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ ва дигар бузургони илму адаб осори гаронбаҳое офариданд, ки то имрӯз аҳамияти бузурги маънавӣ ва фарҳангии худро нигоҳ доштаанд.
Аз ҷумла, «Шоҳнома»-и Абулқосим Фирдавсӣ на танҳо шоҳкории адабиёти форсу тоҷик, балки як сарчашмаи бузурги ҳифзи хотираи таърихӣ, арзишҳои ахлоқӣ, ватандӯстӣ ва ҷаҳонбинии мардум мебошад. Мероси Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Носири Хусрав, Саъдӣ, Ҳофиз, Камол ва Ҷомӣ нишон медиҳад, ки забони тоҷикӣ қобилияти ифодаи нозуктарин эҳсосоти инсонӣ, андешаҳои баланди фалсафӣ, масъалаҳои ахлоқӣ, иҷтимоӣ ва илмиро дорад. Аз ҳамин ҷиҳат, забони тоҷикиро метавон яке аз муҳимтарин ганҷинаҳои маънавии миллати тоҷик номид.

Яке аз хусусиятҳои барҷастаи забони тоҷикӣ дар он ифода меёбад, ки он дар тӯли асрҳо забони шеъру адаб, хирад, маърифат ва андешаи баланди инсонӣ будааст. Забони Рӯдакӣ моро ба зебоӣ ва умеди зиндагӣ раҳнамун месозад. Забони Фирдавсӣ рӯҳи ватандӯстӣ, далерӣ ва ҳифзи арзишҳои миллиро таҷассум менамояд. Забони Носири Хусрав инсонро ба дониш, хирад ва маърифат даъват мекунад. Забони Саъдӣ инсонгароӣ ва ахлоқи ҳамидаи инсониро васф менамояд.
Забони Ҳофиз бо зебоӣ, ишқ, ирфон ва маънавиёти инсонӣ пайванд дорад. Забони Ҷомӣ бошад, саршор аз маърифату ахлоқ ва андешаҳои фалсафию ирфонӣ мебошад. Ҳамин мероси бузурги адабӣ забони тоҷикӣро ба яке аз сарватҳои муҳими фарҳангии миллати мо табдил додааст. Забон дар ташаккули давлатдорӣ низ нақши бузург дорад. Давлати миллӣ бе арзишҳои миллӣ, аз ҷумла забони миллӣ, наметавонад ҳувияти комили худро нигоҳ дорад. Дар давлати соҳибистиқлол забони давлатӣ яке аз воситаҳои асосии фаъолияти мақомоти давлатӣ, коргузорӣ, таҳияи санадҳои расмӣ, маориф, илм, фарҳанг ва дигар соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ мебошад. Аз ин рӯ, мақоми забони давлатӣ танҳо арзиши фарҳангӣ надорад, балки дорои аҳамияти сиёсӣ, ҳуқуқӣ ва давлатӣ мебошад. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон мақоми забони давлатӣ дар сатҳи олии ҳуқуқӣ Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар шудааст. Моддаи 2-и Конститутсия бевосита муқаррар менамояд «Забони давлатии Тоҷикистон забони тоҷикӣ аст». Ҳамзамон, Конститутсия муқаррар менамояд, ки забони русӣ ҳамчун забони муоширати байни миллатҳо амал мекунад ва ҳамаи миллатҳо ва халқиятҳои дар Тоҷикистон зиндагидошта ҳуқуқ доранд аз забони модариашон озодона истифода намоянд. Ин меъёр аҳамияти муҳим дорад, зеро он аз як тараф мақоми забони тоҷикиро ҳамчун забони давлатӣ мустаҳкам менамояд ва аз тарафи дигар ҳуқуқи истифодаи забонҳои модарии дигар миллату халқиятҳоро эътироф мекунад. Яъне сиёсати забонии давлат ҳамзамон ба таҳкими забони давлатӣ ва эҳтироми гуногунзабонӣ асос меёбад.

Қадами муҳими ҳуқуқӣ дар роҳи ҳифз ва рушди забони давлатӣ қабули Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» аз 5 октябри соли 2009, №553 мебошад. Қонун вазъи ҳуқуқии забони давлатиро муайян намуда, истифодаи онро дар Ҷумҳурии Тоҷикистон танзим мекунад. Тибқи қонун, забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон забони тоҷикӣ мебошад. Қонун инчунин муқаррар менамояд, ки ҳар як шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон вазифадор аст забони давлатиро донад ва давлат истифода, ҳимоя ва рушди онро таъмин менамояд. Қонун доираи истифодаи забони давлатиро васеъ муайян мекунад. Забони давлатӣ дар соҳаҳои сиёсӣ, иҷтимоӣ, иқтисодӣ, илмӣ ва фарҳангӣ истифода мешавад. Риояи қоидаҳои имло ва аломатҳои китобат ҳангоми истифодаи забони давлатӣ низ ҳатмӣ мебошад. Мавқеи забон дар низоми давлатӣ аз он низ бармеояд, ки коргузории мақомоти қонунгузор, иҷроия ва судӣ ба забони давлатӣ сурат мегирад ва санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба забони давлатӣ таҳия ва қабул карда мешаванд. Ҳамин тавр, забони тоҷикӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон на танҳо арзиши маънавию фарҳангӣ, балки мақоми мушаххаси ҳуқуқӣ ва функсияи муҳими давлатӣ дорад.

5-уми октябр дар таърихи ҳуқуқии забони тоҷикӣ санаи махсус мебошад. Маҳз 5 октябри соли 2009 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул гардид. Аз ин рӯ, таҷлили Рӯзи забони давлатӣ бо таҳкими заминаҳои ҳуқуқии забони тоҷикӣ дар даврони истиқлолияти давлатӣ иртиботи амиқ дорад. Ин рӯз барои ҷомеа имконият медиҳад, ки ба таърихи забони миллӣ назар афканда, мақоми ҳуқуқии он, масъалаҳои рушди забон, фарҳанги истифодаи забони адабӣ ва масъулияти шаҳрвандиро дар назди забони давлатӣ боз ҳам бештар дарк намояд. Рӯзи забони давлатӣ, пеш аз ҳама, рӯзи эҳтиром ба забон ва арҷгузорӣ ба мероси ниёгон мебошад. Истиқлолияти давлатӣ барои рушди забони тоҷикӣ имкониятҳои нави сиёсӣ, ҳуқуқӣ ва фарҳангӣ фароҳам овард. Дар давлати соҳибистиқлол масъалаи забони миллӣ дигар танҳо масъалаи фарҳангӣ нест. Он ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати давлатӣ ва давлатсозӣ табдил меёбад. Дар даврони истиқлолият барои рушди забони давлатӣ дар соҳаҳои маориф, илм, фарҳанг, коргузорӣ, фаъолияти мақомоти давлатӣ ва дигар бахшҳои ҳаёти ҷомеа заминаҳои ҳуқуқӣ ва ташкилӣ фароҳам оварда шуданд. Дар ин раванд таваҷҷуҳи пайваста ба забон, фарҳанг ва худшиносии миллӣ дар сиёсати давлатӣ аҳамияти махсус дорад. Пешвои маҳбуби миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар масъалаҳои ҳифзи арзишҳои миллӣ, рушди забони давлатӣ ва баланд бардоштани худшиносии миллӣ пайваста таъкид менамоянд. Забон дар шароити истиқлолият ба яке аз рамзҳои муҳими соҳибдавлатӣ ва худшиносии миллӣ табдил ёфтааст.

Худшиносии миллӣ бе эҳтиром ба забони модарӣ комил буда наметавонад. Вақте инсон забони модарии худро меомӯзад, ӯ танҳо калимаҳо ва қоидаҳои грамматикиро аз худ намекунад. Ӯ бо таърих, адабиёт, фарҳанг, ҷаҳонбинӣ ва арзишҳои маънавии халқи худ шинос мешавад. Аз ин рӯ, омӯзиши забони тоҷикӣ ҳамзамон омӯзиши таърихи миллат аст. Забон моро ба гузашта мепайвандад, дар имрӯз муттаҳид месозад ва ба оянда роҳнамоӣ мекунад. Ҳар як калимаи забони модарӣ метавонад хотираи як давраи таърихӣ, таҷрибаи як насл ва андешаи як фарҳангро дар худ нигоҳ дорад. Дар асри XXI забон бо равандҳои ҷаҳонишавӣ, рушди технология ва рақамикунонӣ рӯ ба рӯ мебошад. Имрӯз забон танҳо дар китобу рӯзнома истифода намешавад. Он бояд дар компютер, интернет, шабакаҳои иҷтимоӣ, барномаҳои мобилӣ, зеҳни сунъӣ, илм, технология ва иқтисоди рақамӣ низ мавқеи устувор дошта бошад. Аз ин рӯ, ҳадафи мо набояд танҳо нигоҳ доштани забони тоҷикӣ бошад. Мо бояд онро ба талаботи замони муосир мутобиқ намуда, барои рушди истилоҳоти илмӣ, ҳуқуқӣ, иқтисодӣ ва технологӣ заминаи мусоид фароҳам оварем. Забони тоҷикӣ бояд забони илм ва технология, дониш ва инноватсия, ҳуқуқ ва иқтисоди муосир бошад. Дар баробари ин, омӯхтани забонҳои хориҷӣ низ барои ҷавонон зарур аст. Донистани забонҳои дигар набояд рақиби забони модарӣ бошад. Баръакс, донистани забонҳои хориҷӣ метавонад ба муаррифии таърих, фарҳанг ва забони тоҷикӣ дар арсаи байналмилалӣ мусоидат намояд.

Ҳифзи забон танҳо вазифаи давлат нест. Қонун заминаи ҳуқуқиро фароҳам меорад, давлат барои рушди он шароит муҳайё мекунад, аммо истифодаи дурусти забон масъулияти ҳар як шаҳрванд низ мебошад.
Ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон бояд забони давлатиро донад ва ба он эҳтиром гузорад, қоидаҳои забони адабиро риоя намояд, дар ҳуҷҷатҳои расмӣ забони давлатиро дуруст истифода барад, дар муҳити илмӣ ва таълимӣ ба рушди забони тоҷикӣ мусоидат намояд, фарҳанги сухан ва навиштори дурустро риоя кунад, осори адабӣ ва мероси хаттии ниёгонро омӯзад, барои рушди истилоҳоти илмӣ ва касбӣ саҳм гузорад, дар фазои интернет ва шабакаҳои иҷтимоӣ низ ба забони тоҷикӣ эҳтиромона ва босаводона муносибат намояд. Ин масъулият махсусан барои ҷавонон муҳим мебошад, зеро маҳз онҳо соҳибони фардои забонанд. Мо забонро аз гузаштагон ба мерос гирифтаем. Онҳо онро дар давоми садсолаҳо нигоҳ дошта, бо осори адабӣ, илмӣ ва фарҳангии худ ғанӣ гардониданд. Имрӯз навбати мост, ки ин мероси бузургро ба наслҳои оянда бо ҳолати боз ҳам ғанитар супорем. Мо бояд чунин муҳите фароҳам оварем, ки кӯдак аз хурдӣ ба забони тоҷикӣ меҳр варзад, донишҷӯ бо он илм омӯзад, олим бо он тадқиқот анҷом диҳад, ҳуқуқшинос бо он қонун таҳия намояд, рӯзноманигор бо он андешаи ҷомеаро баён кунад ва мутахассиси муосир бо он дар ҷаҳони технология фаъолият намояд. Забони зинда забонест, ки дар тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷомеа истифода мешавад ва ҳамқадами замон пеш меравад.

Рӯзи забони давлатӣ барои миллати тоҷик танҳо як ҷашни тақвимӣ нест. Ин рӯз рӯзи таърих, фарҳанг, худшиносӣ, давлатдорӣ ва масъулияти миллӣ мебошад. Забони тоҷикӣ дар тӯли таърихи дароз роҳи пурпечутобро тай намуда, бо осори бузурги Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Носири Хусрав, Саъдӣ, Ҳофиз, Камоли Хуҷандӣ, Ҷомӣ ва дигар бузургони илму адаб ғанӣ гардидааст. Имрӯз ин забон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон мақоми олии ҳуқуқӣ дорад. Конститутсия онро забони давлатии Тоҷикистон эътироф кардааст ва Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» мақоми ҳуқуқӣ ва тартиби истифодаи онро дар соҳаҳои гуногуни ҳаёти давлат ва ҷомеа муайян менамояд. Аз ин рӯ, эҳтиром ба забони давлатӣ танҳо эҳтиром ба калимаҳо нест. Ин эҳтиром ба таърих, фарҳанг, давлат, миллат ва ояндаи кишвар мебошад. Мо бояд забони тоҷикиро ҳамчун яке аз бузургтарин сарватҳои миллӣ ҳифз намоем, онро дуруст истифода барем, ба талаботи илму технологияи муосир мутобиқ созем ва барои рушди минбаъдаи он саҳми арзанда гузорем. Забон моро ба гузаштагони бузургамон мепайвандад, моро ҳамчун миллат муттаҳид месозад ва барои сохтани ояндаи шоиста замина фароҳам меорад. Забони тоҷикӣ забони таърихи пурифтихор, фарҳанги безавол, адабиёти бузург ва давлатдории соҳибистиқлол аст.

Ҳифзи забон ҳифзи миллат аст.
Рушди забон рушди фарҳанг аст.
Эҳтироми забон эҳтироми таърих ва Ватан аст. Рӯзи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон муборак бод!

Самандарзода Фаридун — муовини декан оид ба корҳои тарбиявии факултети фаъолияти бонкии ДБССТ

ЛИТЕРАТУРНЫЙ ТУРИЗМ КАК ФАКТОР РАЗВИТИЯ КУЛЬТУРНОГО ВОСПИТАНИЯ (НА ПРИМЕРЕ ТВОРЧЕСТВА Ф.М.ДОСТОЕВСКОГО И Л.Н.МАРТЫНОВА)Г...
05/10/2026

ЛИТЕРАТУРНЫЙ ТУРИЗМ КАК ФАКТОР РАЗВИТИЯ КУЛЬТУРНОГО ВОСПИТАНИЯ (НА ПРИМЕРЕ ТВОРЧЕСТВА Ф.М.ДОСТОЕВСКОГО И Л.Н.МАРТЫНОВА)

Гургулиева О.Х – к.п.н., и.о.доцент кафедры русского языка и литературы, Международного университете туризма и предпринимательства Таджикистана

Являясь достоянием прошлых поколений, культурное наследие поддерживается, разделяется современным обществом и сохраняется для будущих поколений. Культурное наследие помогает нам понять, как развивалось общество, и вносит свой вклад в формирование нашего будущего.
Литературу наравне с музыкой и танцем относят к формам нематериального наследия.
Литература воспитывает человека, прежде всего юное поколение, рассказывая о жизни людей во всем многообразии ее проявлений. Читатель познает различные жизненные пути, которыми следуют персонажи произведений, характеры героев, их нравственные и волевые качества. Также как и книги, источником духовного развития личности выступает литературный туризм, который открывает широкие возможности для самопознания.
Совмещение отдыха с погружением в мир любимого автора дает не только знания о культуре и традициях страны, но и пробуждает мысли и чувства, стимулирует воображение, заряжает волей к действию. Благодаря всему этому литературный туризм способствуют формированию многих сторон личности: интеллектуальной, морально-волевой, эстетической.
Таким образом, литературный туризм является глубоким и информационно насыщенным видом деятельности, что позволяет ему выступать инструментом нравственного воспитания личности.
Литературные туры связаны с феноменом почитания авторов, их произведений, а также с традицией изучения региональной литературы. Как уже отмечалось выше, литературные туры является тематической разновидностью культурно-познавательных туристических маршрутов и обладают всеми присущими им характерными чертами.
В первую очередь здесь стоит отметить широкий охват аудитории. В культурном, а значит и литературном, туризме возраст туристов не имеет определяющего значения, т.к. главным фактором формирования аудитории является схожесть круга интересов. Конечно, привлечь внимание потенциального клиента может многое, но скорее это будет что-то непривычное и ранее не виденное. Поэтому при разработке и рекламе такого тура нужно уделять пристальное внимание освещению именно этих сторон туристского маршрута.
Другой важной особенностью литературных маршрутов является то, что центральное место в таких программах занимают экскурсионно-познавательные и культурные мероприятия, призванные удовлетворить любопытство туристов. Т.е. времяпрепровождение на таких турах носит культурно-познавательный характер. Возможно посещение ресторанов с программой варьете, дегустацией национальных кухонь. Как правило, проведение спортивных и курортных мероприятий не планируется. Также в туристические программы целесообразно включать литературные вечера, тем более что некоторые гостиницы располагают прекрасно оборудованными библиотеками и организовывать литературные туры по местам, связанным с именами авторов и героями известных литературных .На туроператоре лежит обязанность не только обеспечить людей проживанием и трансфертом, но и организовать эти литературные встречи.
Цель литературных туров - лучше познакомиться с литературными и культурными традициями той или иной страны. Для этого разрабатываются специальные программы, которые могут включать в себя мастер-классы. Можно подобрать экономичный тур, в котором в перерывах между экскурсионной программой проходят интересные встречи и тренинги или составить свою собственную карту путешествия, определив, что и где смотреть и чему учиться (например, увидеть, как отец У. Шекспира шил перчатки, научиться танцевать кадриль, как это делали герои романов Л.Н. Толстого и т.п.).
Совершить литературное путешествие достаточно просто. Понятие «литературный тур», легко расшифровывается; основная задача туриста -исследовать города, в которых жили великие писатели или разворачивались события в их произведениях.
Почти каждый горожанин может в свой выходной отправиться в короткий литературный тур местного значения. При этом можно быть уверенным: виденные и не раз города предстанут в новом, необычном ракурсе стоит лишь повернуть со стандартной туристской тропы в сторону дорог, ведущих к совсем иным достопримечательностям.
Лучшие места для литературного туризма. Литературный тур - приятный отдых для любителей книг, во время которого они могут не только приобщиться к мировому литературному наследию, но и увидеть культуру других стран или регионов
Следует сказать, что практически любая страна имеет потенциал для развития у себя литературного туризма, ведь в каждой стране есть своя неповторимая литература, поэтому вопрос о лучших местах для литературного туризма остается весьма дискуссионным. Как это часто бывает в туризме, все зависит от личных предпочтений будущего туриста.
Федор Михайлович Достоевский находился в остроге с 1850 по 1854 год. Он был осужден на каторжные работы за участие в кружке М. В. Петрашевского и чтение запрещенной в России литературы. Достоевскому пришлось переосмыслить всю свою жизнь, отношения с людьми и обществом, содержание и направление творчества.
Именно после каторги Россия узнала Достоевского - автора «Записок из Мертвого дома», романов «Преступление и наказание», «Идиот», «Подросток», «Бесы» и «Братья Карамазовы». Писатель с благодарностью вспоминал омичей, помогавших ему выжить на каторге - коменданта крепости Помнит об авторе «Записок из Мертвого дома»: установлен памятник писателю, его именем названы Литературный музей, библиотека и одна из улиц города.
Леонид Николаевич Мартынов все свои детские годы провёл в многочисленных переездах. Это объяснялось характером работы его отца - техника железнодорожных путей. Но ещё в детстве обозначились склонности Леонида Мартынова к поэзии. Но по признанию самого поэта, поначалу поэзия являлась для него мечтой, сказкой. Мать будущего поэта - Мария Григорьевна Збарская - была дочерью военного инженера.
Именно в юном возрасте он напишет стихотворение о происхождении своей фамилии, в котором поведает, что мартыны - это птицы из породы чаек.
Творчество Леонида Мартынова многогранно. Живой интерес к геологии и путешествиям отразился в очерках о Прииртышье, Алтае и Казахстане, в поэмах с исторической сибирской тематикой. Литературные труды писателя служат источником этнографических знаний, позволяют воссоздать обычаи и традиции прошлого.
Туризм является социально значимым феноменом современности. В мировой статистике одним из популярных видов туризма является культурно-познавательный туризм, способствующий сохранению культурного наследия и познанию духовных ценностей.
Подводя итог, в современном мире активно развивается культурно-познавательный туризм, одно из направлений которого - туризм литературный. Понятие «литературный туризм» связано с феноменом почитания произведений мировой классики, а также с традицией изучения региональной литературы.
Как правило, турист, отправляющийся по литературному маршруту, посещает места связанные с жизнью и творческой деятельностью писателя, «адреса» его литературных героев, воспринимает окружающее пространство сквозь призму сложившегося у него литературного образа.
В настоящее время литературный туризм переживает определенный подъем, в различных городах появляются новые литературные маршруты.
Разработка тематических литературных маршрутов выступает одним из направлений перехода к инновационному социально ориентированному типу экономического развития страны и позволяет реализовать стратегическую роль культуры как духовно-нравственного основания развития личности и государства.
Литературные маршруты можно рассматривать как средство более доступного объяснения, конкретизации и иллюстрации жизни и творчества писателя, а также как способ непосредственного знакомства с культурным наследием края, тем самым укрепляя единое культурное пространство страны.

Address

Хиёбони Борбад 48/5
Dushanbe
734055

Opening Hours

Monday 08:00 - 18:00
Tuesday 08:00 - 18:00
Wednesday 08:00 - 18:00
Thursday 08:00 - 18:00
Friday 08:00 - 18:00
Saturday 08:00 - 16:00

Telephone

+992372348824

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Международный университет туризма и предпринимательства Таджикистана posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The University

Send a message to Международный университет туризма и предпринимательства Таджикистана:

Shortcuts

Share

Category