18/06/2024
Ulus Çınar Gazetesinin 11. sayısı 14 Haziran 2024 Cuma günü yayınlandı.
“ULUS İLÇESİ HASAN DEDE CAMİ-İ ŞERİFİ’NDE HATİPLİK YAPAN ULUSLU SEYYİD EMİN İCÂZETNÂMESİ” adlı köşe yazımız gazetemizde yer aldı.
Müze çalışmamız esnasında elimize ulaşan ve müzemize kazandırdığımız, “Uluslu Seyyid Emin İcâzetnamesi” bizleri haddinden fazla heyecanlandırdı. Sebebi de; Ulus ilçesinin manevi kurucusu kabul edilen ve günümüzde yapılan araştırmalarda 1460 yılı civarında ailesi ile birlikte Ulus’a gelip burayı vatan edindiği veya atalarının daha önceki yıllarda Ulus’a geldiği tahmin edilen Hasan Dede Hazretlerinin ilçemizde camisi ve türbesi bulunması, kendisi ile ilgili çalışmaların artarak devam etmesi idi. Bu zat, Ulus’ta “Hasan Dede Vakfı”nı kurarak mütevellisini oluşturmuş, birçok çalışma gerçekleştirerek Ulus’a hizmet etmiştir. Bu çalışma ile Hasan Dede Camii şerifinde görevli olarak hitabet yapan ve Uluslu olan, Peygamber efendimizin soyundan Uluslu Seyyid Emin’e, Bartın’lı hocası tarafından yazılıp verilen “İcâzetname”nin içinde yer alan çok önemli bilgilerin günümüz verileri ışığında elden geçmesi, yeniden derlenmesi, günümüz Türkçesi ile derlenmesi ve üzerinde akademik çalışmanın yapılması için öne çıkartılması, amaçlanmıştır.
Eser, hakkında bazı bilgiler paylaşmak istiyorum; Uluslu Seyyid Emin’in hocası tarafından Arapça, el yazması hat ile kaleme alınmış olup, eser 1322 (1906) tarihinde yazılmıştır. Eserin, boyu 19.5 cm, eni 12.5 cm ebatlarındadır. Hat türü “Nesih” olup, Uluslu Seyyid Emin ve hocası vasıtasıyla ciltlenmiş, karton kapaklı, sırtı bez şiraze ile kaplanmıştır. Yapraklarının dışı altın suyu fırça ile (sarı altın rengi), cildin dışında ki kaplığın zaman içinde yırtıldığı anlaşılmıştır. Ön kapakta elde yapılmış, dalın üzerinde duran papağan kuşunun resmi ve aynı resim küçültülmüş versiyonu olarak arka kapakta da bulunmaktadır.
Uluslu Seyyid Emin Efendi’nin de görev aldığı caminin banisi Hasan Dede Hazretleri hakkında bazı bilgileri paylaşmak gerekiyor: Hasan Dede Hazretleri hakkında en önemli bilgilere “Uluslu İbrahim Hamdi Efendi”nin 1729-1749 yıllarında yazdığı “Atlas” adlı eserinden ulaşabildik. Prof. Dr. Mahmut Ak ve Zafer Çelebi Beylerin çalışması olan “XVIII. Yüzyıl Osmanlı Coğrafya Yazarı Uluslu İbrahim Hamdi Efendi – Bilinmeyen Yönleriyle Tarihsel Coğrafyamız” adlı kitap çalışması ile bundan üç yüz sene öncesi hakkında günümüze önemli bilgiler aktarılmıştır.
Bununla birlikte, Kastamonu Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümünden Prof. Dr. Cevdet Yakupoğlu’nun 2010 yılında yayınlanan “Bartın Vakıfları 1214 - 1514” adlı eseri, Hasan Dede Hazretleri hakkında birçok bilinmeyeni açıkladığı için bizler için çok önem arz etti.
Ulus ve Köylerine Hizmet Derneği olarak 2014 yılında çalışmalarına başladığımız “Kocagöz Konağı Etnografya Müze” çalışmamız esnasında elimize ulaşan ve Osmanlı Padişahı II. Mahmut’un 1811 yılında “Hasan Dede Vakfına” birinci elden gönderdiği “Padişah Fermanı” ile Vakfın varlığından ve Ulus’a yapılan hizmetlerinden haberdar olduk.
İcâzetname çalışmamızı okuyucularımıza daha iyi anlatabilmek için dört ana bölüme ayırmak istedik. Birinci bölümde, Hasan Dede Cami-i Şerifi’nde hatiplik yapan Ulus’tan hemşehrimiz Uluslu Seyyid Emin Efendi’nin İcâzetnâmesi’nin Arapça metni ile bunun Türkçe çevirisi; İkinci bölümde Prof. Dr. Cevdet Yakupoğlu Bey’in İcâzetnâmede hoca-talebe arasında tahakkuk etmiş icâzet alma-icâzet verme işlemlerini gösteren silsile üzerine yaptığı inceleme ile adları geçen şahısların kimlikleri üzerine çalışması; Üçüncü bölümde araştırmacı – yazar Zafer Çelebi tarafından hazırlanan Demirci Şeyh Hasan Dede Zaviyesi Vakfı çalışması; Dördüncü bölümde ise T.C. Devlet Arşivleri’nden ulaştığımız 15 Ekim 1889 tarihli, Osmanlı padişahı II. Abdülhamid Han imzasıyla Ulus’ta bulunan Hasan Dede Cami-i Şerifine gönderilmiş Berat ve bunun bugünkü Türkçeye çevirisi çalışması yer almıştır. Son olarak ise Kaynakça ile kitabımız sona ermektedir.
Ulus ilçemize ait çok önemli bir belgeyi çevirisini gerçekleştirerek Peygamberimiz Hazreti Muhammet (SAV) den itibaren silsile ile İslamiyet’e hizmet etmiş, emeği geçmiş zatların isimlerinin yer aldığı “İcâzetname”nin en son Hasan Dede camimizde görevli hatip tarafından 1906 (1322) tarihinde kaleme alınmış olduğunu burada belirtmeliyiz. İcâzetname’nin 29 Ocak 2024 tarihinde akademisyen, Dr. Mustafa Sezer tarafından Arapçadan Türkçeye tercümesi yapılmış, devamında ise Prof. Dr. Cevdet Yakupoğlu tarafından üzerinde tashih çalışması tamamlanmış ve son noktada kitap haline konularak, halkımıza ve bizden sonra gelecek olan neslimize ulaşması amaçlanmıştır. Ulus ve Köylerine Hizmet Derneği kültür yayını olarak basılması planlanan eserin, tüm basım çalışması tamamlanmış, ISBN numaraları alınmış olup, Haziran ayı içinde basılması planlanmaktadır.
Bu eserin kitaplaşma çalışmasında emeği geçen, akademisyenlerimiz başta olmak üzere, basım aşamasında desteklerini esirgemeyen hayırseverlere ayrı ayrı teşekkür ederim. Memleketimize, yöremize hizmet eden tüm büyüklerimize Allah’tan rahmet ve mağfiret diliyorum, mekânları cennet olsun.
