02/10/2026
Laboratuvarımız doktora mezunlarından Emir Akbuğa’nın direktörümüz Tilbe Göksun ile birlikte yürüttüğü araştırma, Quarterly Journal of Experimental Psychology dergisinde yayımlandı! Çalışmanın bulgularına postun devamından ulaşabilirsiniz.
İnsanların mecazi dili nasıl işlediği, uzun zamandır metaforik ifadeler bağlamında incelenmektedir. Gelenekselleşmiş metaforların, yeni metaforlardan farklı biçimde işlendiği görülmektedir. Bu çalışmada öncelikle Türkçede zamana ilişkin yeni uzamsal metaforlar oluşturuldu. Ardından katılımcılardan bu metaforları açıklamaları ve açıklama görevinin ardından metaforları değerlendirmeleri istendi. Katılımcıların jestleri kodlandı.
Sonuçlar, katılımcıların yeni metaforları gelenekselleşmiş metaforlara kıyasla metaforiklik ve olası yorum sayısı (karmaşıklığa işaret eden boyutlar) açısından daha yüksek, diğer anlam ölçütleri (basitliğe işaret eden boyutlar) açısından ise daha düşük puanladıklarını gösterdi. Koşula bağlı olarak, yeni metaforlar için daha fazla sayıda jest üretildi. Bu sonuçlar, zamana ilişkin yeni uzamsal metaforlar oluşturmanın mümkün olduğunu ve bu metaforların çeşitli anlam boyutları açısından gelenekselleşmiş metaforlardan farklılaştığını göstermektedir. Ayrıca gelenekselleşmişlik, metaforların işlenmesi sırasında ortaya çıkan taleplerle ilişkili bir faktör olabilir. Bu talepler, insanların zamanı anlamlandırmak için uzamsal bilgiden yararlanırken zamana ilişkin uzamsal metaforları işleme süreçlerinde jestler kullanmalarını beraberinde getirmektedir.