https://www.youtube.com/channel/UCKMjYvw3fwsaAgXg4eZsc6w

𝒟𝓇.𝒯𝑜𝓍𝒾𝒸, Tallahassee, FL (2026)

11/23/2023

Allergy(urticaria)
អាចallergy ជាមួយថ្នាំ អាហារ អាកាសធាតុ សត្វចញ្ចឹម…
👉អ្នកមានAllergyខ្លាំង ត្រូវកត់ចំណាំសារធាតុនោះទុកដើម្បីចៀសវៀង បើAllergyខ្លាំង មុនប្រើប្រាស់ថ្នាំ ឬចង់ដឹងមានallergyជាមួយសារធាតុនោះឬអត់ ត្រូវធ្វើតេស្តលើស្បែកជាមុន! វាជាប្រតិកម្មនៅក្នុងខ្លួនយើង បើខ្លាំងអាចបណ្ដាលឲ្យស្លាប់។ មិនមានការព្យាបាលណាឲ្យជាដាច់នោះទេ ប៉ុន្ដែវាអាចបាត់ដោយខ្លួនឯងតាមរាង្គកាយនីមួយៗ ឬនៅអស់មួយជីវិត វាអាចមកពីដំណពូជ(នៅក្នុងគ្រួសារមានអ្នកallergy)
👉ប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះកុមារក្រោម3ឆ្នាំ ព្រោះភាគរយស្លាប់ដោយសារទឹកដោះគោច្រើន(ប្រតិកម្មរវាងpeptideទឹកដោះគោ ពីក្រពះរុញទៅដល់បំពងក ធ្វើឲ្យស្ទះផ្លូវដង្ហើម)
»បែងចែកជាបីកម្រិត
I.ស្រាល
គ្រាន់តែមានអការៈលើស្បែក: កន្ទួល(កន្ទាលត្រអាក) រមាស់ ហើម
🫱ការព្យាបាល(ប្រើក្រុម Antihistamine នឹងថ្នាំប្រឆាំងការរលាក)
-Diphenhydramine លេបឬចាក់ 1mg/kg
-Methylprednisolon 1-2mg/kg
-បន្តតាមដានសម្ពាធឈាម ចង្កាក់បេះដូង
II.ធ្ងន់
កន្ទួល(កន្ទាលត្រអាក) រមាស់ ហើមលឿន ពិបាកដកដង្ហើម ណែនទ្រូង ដកដង្ហើមវែង ចុកឆ្អល់ពោះចង់ក្អួត សម្ពាធឈាមមិនចុះឬឡើង មិនមានការបាត់បង់ការឆ្លើយតប ឬឆ្លើយតបមិនត្រឹមត្រូវ
🫱ការព្យាបាល
-ចាក់Adrenaline(Epinephrine)អំពូល1mg/1mlភ្លាមៗ
-ចាក់សាច់ដុំ(មនុស្សធំ1/2អំពូល , ក្មេង1/5-1/3អំពូល)
-ចាក់បន្តទៀតក្រោយ3-5នាទីរហូតដល់បាត់អការៈផ្លូវដង្ហើម រំលាយអាហារ សម្ពាធឈាមកំណត់(មនុស្សធំ>=90mmHg ក្មេង>=70mmHg)
-ដាក់សេរ៉ូម Nacl 0.9%(មនុស្សធំ 1-2Lអាចថែមទៀតបើចាំបាច់ ក្មេង:10-20ml/kgក្នុង10-20នាទីដំបូង អាចដាក់ថែមទៀតប្រសិនបើសម្ពាធឈាមមិនទាន់ឡើង)
-ដាក់oxygen
-Diphenhydramine 10-50mg
-Methylprednisolon 1-2mg/kg
-ថ្នាំបាញ់ក្នុងបំពង់ក Salbutamol
-បន្តតាមដានសម្ពាធឈាម 5-10នាទីម្ដង SpO2
-នៅពេលសម្ពាធឈាមត្រូវបានកំណត់ បន្តតាមដាន1-2h/ដង តិចបំផុត24h/ម្ដង ដើម្បីការពារ allergyលើកទី2
-ក្ដៅខ្លួនជូតទឹកធម្មតា កុំជូតទឹកក្ដៅ ឬ
ទឹកកក
III. កម្រិតគ្រោះថ្នាក់
និយាយស្អកៗ ឬគ្រលរ ដង្ហើមលឿន ដង្ហើមដូចអ្នកជម្ងឺហឺត ពិបាកដកដង្ហើម ស្បែកស្លេក ក្ដៅរងារ សម្ពាធឈាមថយ បាត់បង់ការឆ្លើយតប បញ្ហាសាច់ដុំរលីង
🫱ការព្យាបាល
-ចាក់សាច់ដុំAdrenaline(Epinephrine)អំពូល1mg/1mlភ្លាមៗ
-បើចាក់ Adrenaline 2ដងហើយសម្ពាធឈាមមិនឡើង កាន់តែពិបាកដកដង្ហើម នឹងឈឺពោះកាន់តែខ្លាំង ត្រូវ:
-ប្រសិនបើមិនទាន់បានចាក់សសៃvien: ចាក់Adrenalineពង្រាវយឺតៗ1/10(0.1mg-1ml) ចាក់បន្តទៀតពេលត្រូវការ[មនុស្សធំ05-1ml(500-100microgram) កុមារមិនត្រូវបានចាក់សសៃvien]
-ដាក់សេរ៉ូម Nacl 0.9%+ Adrenaline 0.1 microgram/kg/mn រហូតដល់សម្ពាធឈាមត្រូវបានកំណត់
-ដាក់oxygen
-Diphenhydramine 10-50mg
-Methylprednisolon 1-2mg/kg
-ថ្នាំបាញ់ក្នុងបំពង់ក Salbutamol
-បន្តតាមដានសម្ពាធឈាម 5-10នាទីម្ដង SpO2
-នៅពេលសម្ពាធឈាមត្រូវបានកំណត់ បន្តតាមដាន1-2h/ដង តិចបំផុត24h/ម្ដង ដើម្បីការពារ allergyលើកទី2

By Medical student: Thang

07/15/2023

👉I.Filaria spp
ព្រូន Filaria spp ជ្រាតចូលក្នុងខ្លួនប្រាណតាមរយ:មូសផ្ទុកពងព្រូនខាំ វាអាចរស់នៅក្នុងខ្លួនយើងពី5-10ឆ្នាំ។ 1-2ឆ្នាំព្រូននេះមិនងាយលេចចេញរោគសញ្ញាទេ។ ពពួកព្រូន Filaria spp មានច្រើនប្រភេទ តែ90%ដែលគេរកឃើញលើអ្នកជម្ងឺជាព្រូន Wuchereia bancrofti ក្រៅពីនេះកម្រមាន មានដូចជា Brugia malayi, Brugia timori
-Loa Loa បង្ករជម្ងឺ Loa loa filariasis
-Mansonella Streptocerca : បង្ករឱ្យរមាស់ស្បែក ធ្វើឱ្យខូចស្បែកស្រដៀងជម្ងឺឃ្លង់
-Onchocerca volvuslus : ឱ្យខូចស្បែក និងកើតជម្ងឺ Mù sông(Onchocerciasis)
1. រោគសញ្ញា
- ស្រាល : ពេលព្រូននេះនៅក្នុងឈាម1ឆ្នាំ ឬយូរជាងនេះអាចមិនមានរោគសញ្ញា ឬមានអការ:ហត់ ឡើងកន្ទួលរមាស់ bạch cầu ái toan (eosinophil)កើនឡើង
- មធ្យម : ក្ដៅខ្លួន ហត់ ឈឺក្បាលខ្លាំង ឡើងកូនកណ្ដុរ Viêm mạch bạch huyết, រលាកឬហើមប្រដាប់ភេទ(រលាកពងស្វាស រលាកប្លោក viêm thừng tinh)
- ខ្លាំង : ស្រកទម្ងន់លឿន ហើយជើងដំរី(ហើមរឹង ស្បែកក្រាស់) អាចហើមពីបាតជើងដល់ភ្លៅ ទឹកនោមពណ៌សដូចទឹកអង្ករ ពេលខ្លះមានឈាមមកជាមួយ
- ពេលព្រូនងាប់អាចធ្វើឱ្យស្ទះសសៃឈាម
- W. bancrofti បង្ករឱ្យហើមប្រដាប់ភេទ
- B. malayi បង្ករហើមជើងដំរី
2. ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ
- ពេលមានរោគសញ្ញា ហើមជើងដំរី+ទឹកនោមពណ៌ស
- ពិនិត្យមើលថាតើមានការរាតត្បាតនៅតំបន់នោះដែរឬទេ
2.1 ការពិសោធន៍រកពងព្រូន Filaria spp
- ពិនិត្យឈាម : យកពេលយប់ម៉ោង 20-4ព្រឹក ដោយ soi tươi ឬជ្រលក់ Giemsa
- ពិនិត្យទឹកនោម : យកទឹកនោម ឬសារធាតុភ្នាសពងស្វាសជ្រកល់ Giemsa
2.2 ប្រើបច្ចេកទេស PCR ទទួលបានលទ្ធផលច្បាស់
3. ការព្យាបាល
3.1 ប្រើថ្នាំកំចាត់ព្រូន
- DEC (Dietyl Cacbamazin)(Banocides, Hetrazan…) 6mg/kg/ថ្ងៃ x 12ថ្ងៃ
ថ្នាំមានឥទ្ធិពលកំចាត់ពងព្រូន ប៉ុន្តែមានឥទ្ធិពលតិចទៅលើព្រូនពេញវ័យ។ ថ្នាំនេះក៏អាចធ្វើឱ្យក្ដៅខ្លួនខ្លាំង ឈឺក្បាលខ្លាំង ហត់ ចង់ក្អួត។
3.2 ការព្យាបាលតាមរោគសញ្ញា
- ប្រើថ្នាំបន្ថយការឈឺចាប់ ថ្នាំបន្ថយកម្ដៅ ថ្នាំប្រឆាំងAllergy ថ្នាំantibiotic
- ហើមជើងដំរី : ប្រើ Corticoit ហើយខ្លាំងត្រូវវះកាត់
4. ការបង្ការ
- ការពារកុំឱ្យមូសខាំ ពិសេសនៅតំបន់ដែលមានអ្នកជម្ងឺព្រូននេះ
- ថ្នាំ DEC ក៏អាចប្រើដើម្បីការពារជម្ងឺនេះផងដែរ
6mg/kg/ថ្ងៃ x 3ថ្ងៃ

👉II. Giun móc(Ancylostoma duodenale), Giun mỏ(Necator americanus)
1.ការជ្រាតចូលក្នុងខ្លួនមនុស្ស
ព្រូនទាំងពីរនេះឆ្លងចូលក្នុងខ្លួនយើងតាមរយ:ស្បែក តែGiun móc(Ancylostoma duodenale)ក៏អាចចូលតាមការញ៉ាំអាហារដែរ។
- Giun móc(Ancylostoma duodenale)អាចរស់5-7ឆ្នាំ
- Giun mỏ(Necator americanus)អាចរស់10-15ឆ្នាំ
ពងព្រូនដង្កូវនេះជ្រាតចូលតាមស្បែក ជាធម្មតាតាមមម្រាមជើង ស្មងជើង ត្រគៀក។ ពងព្រូនចូលទៅបេះដូងថតខាងស្ដាំ បន្ទាប់មកឡើងទៅសួត ឡើងទៅដល់បំពង់ខ្យល់ បំពង់ក hầu ចុះតាមបំពង់ក ដល់ក្រពះ tá tràng ព្រូនបានធំពេញវ័យ។
2. បង្ករជម្ងឺ
2.1 ពេលព្រូននៅជាដង្កូវ
- រលាកស្បែក : ពេលវាយលុកតាមស្បែកធ្វើឱ្យកន្លែងនោះរមាស់ កន្ទួលក្រហម ពងបែកដូចមុនខ្ទុះ(មកពីរការកើនឡើងនៃការបញ្ចេញenzym lyalusonidaseនៅកន្លែងនោះ) មេរោគបាក់តេរីច្រើន អាចដំបៅស្បែក។
- រលាកសួត : ចេញរោគសញ្ញា Loeffler ប៉ុន្តែស្រាសជាងបើប្រៀបធៀបនិងព្រូនចង្កឹះ
2.2 ពេលព្រូនធំពេញវ័យ
- បង្ករឱ្យខ្វះឈាម : ចំនួនកោសិការឈាមក្រហមថយចុះ & វិមាឌកោសិការឈាមក្រហមតូចជាងធម្មតា ស្បែកស្លេក niêm mạc nhợt ក្រចកដៃបាត់ពណ៌ក្រហម និងបាត់កម្រិតរលោង ពិសោធន៍កោសិកាឈាមក្រហមថយ សារធាតុដែកថយ ខ្វះឈាមមកពីព្រូននេះគឺឈាមខ្វះពណ៌ bạch cầu ái toan(eosinophil) កើន5-12% មូលហេតុមកពីព្រូននេះបឺតឈាមលឿនពេក ព្រូននេះបញ្ចេញសារធាតុប្រឆាំងនឹងកំណកឈាម បញ្ចេញសារធាតុធ្វើឱ្យសរីរាង្គផលិតឈាមអន់ថយ។
- ធ្វើឱ្យចុះខ្សោយប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ : រោគសញ្ញានេះលេចឡើងមុនគេ ជួនកាលលេចឡើងមុនពេលមានពងព្រូន Giun móc(Ancylostoma duodenale)ក្នុងលាមក ជាធម្មតាអ្នកជម្ងឺ Necator americanus។ អ្នកជម្ងឺឈឹទ្រូង មិនសូវចង់ញ៉ាំ ចង់ក្អួត រាគ និងទល់លាមក លាមកអាចមកជាមួយឈាមពណ៌ខ្មៅ ថត X-ray ឃើញមានរលាកដំបៅtá tràng(Peptic Ulcer)។ ព្រូន Ancylostoma duodenaleក៏បំផ្លាញ Lipit, gluxit, protit របស់ចំណីអាហារនៅពោះវៀនផងដែរ។
- ខ្សោយបេះដូង : ខ្វះឈាមរ៉ាំរ៉ៃមិនបំពេញបន្ថែម ធ្វើឱ្យបុកពោះ ញ័រទ្រូង ជីពចរលឿន ស្ដាប់បេះដូងមានសម្លេងthổi tâm thu(Systolic murmur) X-ray ឃើញស្រមោលបេះដូងធំ។ រោគសញ្ញាបេះដូងប្រែទៅធម្មតាពេលណាការខ្វះឈាមត្រូវបានបំពេញ។
3. ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ
- ផ្អែកលើរោគសញ្ញាអ្នកជម្ងឺជាមួយការចម្លងរោគក្នុងតំបន់ដើម្បីវិនិច្ឆ័យ
- ក្នុងករណីអ្នកជម្ងឺខ្វះឈាម ជាមួយស្ថានភាពរលាកដំបៅក្រពះ tá tràng(Peptic Ulcer)នៅតំបន់អ្នកជម្ងឺរស់នៅមានអត្រាចម្លងព្រូនខ្ពស់ ត្រូវគិតដល់ជម្ងឺរបស់ព្រូន Giun móc(Ancylostoma duodenale)មុនពេលគិតទៅដល់ជម្ងឺក្រពះ tá tràng ការខ្វះឈាមផ្សេងៗ។
- វិភាគលាមករកពងព្រូន : ជាមធ្យោបាយធម្មតា និងច្បាស់លាស់
- មធ្យោបាយរោគវិទ្យា
4. ការព្យាបាល
- Mebendazol (Vermox , Fugacar, Vesmox…) : 500mg
200mg/ថ្ងៃ x 3ថ្ងៃ ឬ 500mg/ថ្ងៃ x 1ថ្ងៃ
❌ហាមប្រើចំពោះស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ