Chuyên Gia Đào Tạo - Can Thiệp Sớm trẻ có rối nhiễu tâm trí

02/10/2022

NGUYÊN TẮC VÀ CÁCH XỬ LÝ KHI TRẺ MẮC LỖI
Tại sao trẻ có những lúc rất bướng bỉnh?Tại sao trẻ chỉ làm theo ý của mình? tại sao bé hay khóc nằm ăn vạ?

GS. Siegel, D.J đã đưa ra 1 khái niệm khá thú vị về 2 trạng thái tôi tạm gọi là kỹ năng não bộ của trẻ trong những giai đoạn phát triển. 2 trạng thái là cách tiếp nhận và xử lý, nhưng với 2 không gian và thời gian khác nhau. Đa phần các bé nhỏ chỉ tiếp nhận hành vi của sự việc xảy ra với các biểu hiện như sợ hãi, cô đơn, giận dữ. Nhưng, chưa biết cách phân tích, suy nghĩ để giải quyết tình huống đúng.

CHA MẸ LÀM GÌ ĐỂ GIÚP TRẺ PHÁT TRIỂN TỐT?
Giúp trẻ vượt qua giai đoạn khó khăn về sự chưa trưởng thành trong xử lý tình huống là được khuyên bởi các chuyên gia tâm lý.

Tôi đã có 1 số bài trước đây về hướng dẫn tạo 1 thời điểm dừng (time-out) khi trẻ bướng bỉnh. Bài viết này sẽ giúp các bạn hiểu tại sao cả chúng ta và trẻ đều cần phải dừng lại. Hơn nữa đôi lúc việc thay đổi cách xử lý theo chiều hướng tích cực sẽ làm trẻ học hỏi nhiều hơn là tìm cách chống đối hay bướng bỉnh với cha mẹ.

Những bằng chứng hiện tại cho thấy: Trẻ có xu hướng cố hữu cảm xúc ở “TẦNG TRỆT” nếu cha mẹ la mắng kiểu hổ báo, đánh và phạt đòn roi. Nhưng trẻ dễ dàng chuyển sang giai đoạn “TẦNG 1” khi cha mẹ bình tĩnh, cho trẻ không gian time-out đúng , giải thích và đưa giải pháp thích hợp.

CÁC BẠN XEM NHỮNG HÌNH ĐÍNH KÈM BÀI VIẾT NÀY ĐỂ HIỂU VỀ QUY TRÌNH DẠY TRẺ ỨNG XỬ TỐT HƠN.

Bottom line
Mọi đứa trẻ đều trải qua 2 tầng này để trưởng thành hơn về tâm lý và nhân cách. Đừng bỏ lỡ cơ hội giúp trẻ hoàn thiện nó càng sớm càng tốt. Quy trình giúp trẻ ứng xử bao gồm: Tình huống "thử thách" diễn ra như trẻ bướng bỉnh, trẻ quăng đồ đạc, trẻ làm bế dĩa, trẻ đánh nhau.

BƯỚC 1: Bạn hãy bình tĩnh, hít thở sâu, đếm từ 1-3 Kế đó, bạn không biểu hiện cảm xúc tức giận hay chán nán gì cả, hãy giữ thái độ nghiêm bình thường và bế bé sang 1 bên. Thiết lập đồng hồ với số phút bé đứng đó = số tuổi của bé.

BƯỚC 2 : Bước này gọi là TIME-OUT. Time-out quan trọng để trẻ có thời gian tái lập và phát triển kỹ năng tầng 1 là phân tích và ghi nhớ.
Time-out cũng quan trọng cho cả bạn vì bạn sẽ có thời gian đặt ra 3 câu hỏi quan trọng:
1. Tại sao bé lại hành xử như vậy?
2.Bài học nào bạn muốn dạy bé trong tình huống này?
3. Bạn sẽ dạy bé như thế nào về bài học này là cách tốt nhất?

Kết thúc TIME-OUT, hãy thông cảm và đến bên bé, nói cho bé biết tại sao và đưa giải pháp cho bài học. Trẻ đã có thời gian time-out để sẵn sàng lên tầng 1, do đó việc làm của bạn lúc này sẽ rất dễ dàng, chỉ cần kiên nhẫn với tình yêu lớn.

Đừng dừng lại ở đây, hãy tạo cho bé cơ hội sửa sai bất cứ khi nào có thể. Ví dụ, 2 bé đánh nhau, không chỉ dừng lại giải thích cho bé hiểu mà hãy tạo cơ hội cho 2 bé làm việc lại cùng với nhau. Đó là quy trình mà mọi đứa trẻ đều phải rèn luyện để giúp não bộ làm việc theo cách tốt nhất.

31/12/2021

🍀 PHÂN LOẠI CHƠI THEO TÍNH XÃ HỘI TRONG TRÒ CHƠI 🍀

Chơi là điều rất cần thiết đối với sự phát triển và học tập của trẻ nhỏ. Khi trẻ lớn và phát triển lên thì các cấp độ chơi của trẻ cũng phát triển theo.

Trong bài viết này, An giới thiệu đến các bố mẹ và thầy cô về các giai đoạn và hình thức chơi ở trẻ từ trong giai đoạn từ 0-5 tuổi dựa trên một nghiên cứu năm 1929 của Mildred Parten.

📌 Nhà nghiên cứu Mildred Parten đã định nghĩa rằng vui chơi bao gồm sáu giai đoạn chơi xã hội khác nhau, và nhấn mạnh rằng vui chơi là cách trẻ học cách tương tác với những đứa trẻ khác và song song với sự phát triển xã hội của một đứa trẻ.

❤️ Các giai đoạn chơi phân theo tính xã hội của trò chơi theo nghiên cứu của Parten bao gồm:

❣️ Chơi để khám phá bản thân thông qua cách chuyển động của cơ thể (0 - 3 tháng tuổi): là một hình thức chơi ban đầu của trẻ sơ sinh, bé thực hiện rất nhiều cử động với cánh tay, chân, bàn tay, bàn chân… Ở giai đoạn này, em bé của chúng ta đang tìm hiểu và khám phá bản thân thông qua cách chuyển động của cơ thể.

❣️ Chơi một mình (0 – 2 tuổi) : Là cách mà trẻ chơi mà dường như không để ý đến người khác và chơi một mình. Đồ chơi ở giai đoạn này cũng sẽ không cụ thể mà nó có thể là bất cứ thứ gì trẻ có thể chơi như búp bê, ô tô, thú nhồi bông, …Đây là cách chơi tuyệt vời để trẻ có cơ hội được tự mình trải nghiệm, khám phá sở thích và các đồ chơi xung quanh.

❣️ Chơi quan sát (2 tuổi) : là cách trẻ có sự quan sát các bạn nhỏ khác hoặc người lớn chơi nhưng sẽ không tham gia vào trò chơi đó- vai trò đúng như một người xem. Đây có thể được ví như một giai đoạn chuẩn bị sẵn sàng để trẻ có thể chơi song song hoặc tương tác với những đứa trẻ xung quanh, vì với hình thức này, trẻ có thể học tập, tự đưa ra những ý nghĩa của hoạt động mà trẻ đang quan sát theo cách riêng của chúng.

❣️Chơi song song (+2 tuổi): lúc này trẻ chấp nhận và chơi bên cạnh các bạn nhỏ khác nhưng chưa có sự tương tác. Ví dụ như: 2 bạn nhỏ cùng ở trong 1 phòng, cùng đang chơi đồ chơi nhưng sẽ chưa có sự tương tác rõ ràng cùng nhau, có thể sẽ có những sự quan sát, học hỏi cách chơi giữa 2 đứa nhỏ nhưng sẽ chưa thực sự rõ ràng.

❣️Chơi tương tác (3-4 tuổi) : trẻ bắt đầu có sự giao lưu với những trẻ khác, sự giao lưu này không nằm trong một hội nhóm hay tổ chức chính thức nào cả và cũng không có quy tắc nào cho sự giao lưu này. Ví dụ: tất cả các bạn nhỏ cùng chơi trong một chiếc nhà bóng/ một sân chơi nhưng các bạn sẽ làm những hành động khác nhau như chơi cầu trượt, bập bênh, xích đu…,

❣️Chơi hợp tác (4 tuổi trở lên) : trẻ chơi với trẻ khác và hứng thú cả về hoạt động chơi lẫn sự có mặt của những đứa trẻ khác trong quá trình chơi; trẻ bắt đầu biết chia sẻ đồ chơi, ý tưởng chơi với các bạn nhỏ khác và tuân theo các quy tắc trong trò chơi đã thiết lập. Ví dụ các bạn nhỏ sẽ cùng nhau xây dựng một ngôi nhà: các bạn nhỏ sẽ tương tác với nhau, chia sẻ với nhau bằng các tình huống khác nhau ví dụ như: chúng ta nên làm gì nhỉ ? Chúng ta sẽ làm ngôi nhà màu gì ? Ngôi nhà có mấy tầng đây nhỉ ?...

🌻 Vui chơi là một phần rất quan trọng trong quá trình phát triển của trẻ cần được khuyến khích và hỗ trợ. ❗️❗️❗️Tuy nhiên, lưu ý rằng trẻ em cần thời gian và không gian riêng để học những kỹ năng này, những kỹ năng này sẽ đến một cách độc lập. Các bố mẹ hãy cố gắng hạn chế nhất việc đặt áp lực phải dạy gì cho con trong trò chơi này . Thay vào đó, điều tích cực hơn là hãy để trẻ em khám phá những điều này này khi chúng chơi trò chơi của chúng thật vui và thoải mái.

Trong cách phân loại này, chúng ta thấy trẻ em có những giai đoạn sẽ thích chơi một mình, ngồi cạnh nhưng chưa chơi với bạn. Vì vậy, chúng ta đừng lo lắng nếu con ở giai đoạn phát triển này và chưa có nhu cầu chơi kết hợp cùng trẻ em hay người khác nha.

Ba mẹ hãy quan sát những bước phát triển của con nhé ah!

Cre: An

03/09/2019

Làm mẹ cũng là một nghề!

01/05/2019

Một bài viết ngắn gọn để tóm tắt về những khác biệt của RLPTK với các dạng tật khác

PHÂN BIỆT RỐI LOẠN PHỔ TỰ KỈ (RLPTK) VỚI CÁC TÌNH TRẠNG KHÁC

🔓RLPTK là gì?

Tình trạng này thường xuất hiện sớm ở trẻ nhỏ, thậm chí là trẻ dưới một tuổi, với đặc điểm là trẻ gặp khó khăn với việc nói, giao tiếp phi ngôn ngữ và hành vi lặp đi lặp lại, theo Hiệp hội Tâm thần Hoa Kì (APA). Các triệu chứng của RLPTK có thể thuộc hai loại:

Các vấn đề về giao tiếp và tương tác xã hội: Theo APA, những vấn đề này có thể bao gồm khó khăn trong giao tiếp qua lại và không thể chia sẻ mối quan tâm hoặc cảm xúc.

Khó khăn liên quan đến con người, sự vật và sự kiện: Có thể bao gồm hiểu sai các dấu hiệu xã hội, gặp khó khăn trong việc kết bạn và khó hiểu biểu cảm trên khuôn mặt hoặc duy trì giao tiếp bằng mắt.

Số người có RLPTK có thể cao hơn con số mà các chuyên gia thừa nhận: Mặc dù số liệu gần đây nhất từ Trung tâm Ngăn ngừa và Kiểm soát Bệnh tật (CDC) chỉ ra rằng cứ 59 trẻ thì có 1 trẻ RLPTK, một nghiên cứu năm 2018 trên tạp chí Nhi khoa Pediatrics cho thấy 1/40 số trẻ em ở Mỹ có tình trạng này.

🔓Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD)

Các triệu chứng của OCD, chẳng hạn như không thể cưỡng lại việc rửa tay, lau chùi hoặc sờ vào các đồ vật như tay nắm cửa, có thể giống với những động tác lặp đi lặp lại trong RLPTK. Những người mắc OCD khó hướng sự tập trung ra khỏi nỗi ám ảnh của họ, một hiện tượng cũng gặp trong RLPTK.

Sự khác biệt chính là những người mắc OCD thường cảm thấy khó chịu, bận tâm hoặc dằn vặt bởi sự cưỡng bách của mình, trong khi những suy nghĩ lặp đi lặp lại hoặc gây phiền hà không phải lúc nào cũng khiến những người RLPTK bận tâm. Không giống như RLPTK, OCD có thể tấn công ở mọi lứa tuổi và xảy ra ở phụ nữ nhiều hơn nam giới, và OCD có thể được quản lý bằng liệu pháp trò chuyện và dùng thuốc.

🔓Rối loạn nhân cách chống đối xã hội

Rối loạn nhân cách chống đối xã hội biểu hiện mô hình coi thường hoặc xâm phạm quyền của người khác, có thể khiến một người hành động bừa bãi và coi thường các quy tắc xã hội.

Điều này nghe có vẻ giống với RLPTK, nhưng điểm khác biệt chính là những người mắc bệnh rối loạn nhân cách chống đối xã hội hành động theo kiểu đeo đuổi mục tiêu, sử dụng bất kỳ phương tiện nào để thực hiện mục tiêu phục vụ cho bản thân họ.

Nói cách khác, hành vi của họ là để tiếp tục một lịch trình; với RLPTK, không có lịch trình hay động cơ thầm kín nào. Một điểm khác biệt nữa là tuổi thơ bị lạm dụng, bỏ bê và bạo hành có thể góp phần hình thành rối loạn nhân cách chống đối xã hội và điều đó chắc chắn không đúng với RLPTK.

🔓Tâm thần phân liệt

Bệnh tâm thần nghiêm trọng này được đặc trưng bởi tư duy rời rạc hoặc phi logic, hành vi và lời nói kỳ quái, hoang tưởng hoặc ảo giác, như nghe thấy tiếng nói. Nó giống với RLPTK ở chỗ cả hai tình trạng đều bao gồm những vấn đề về nhận thức và xử lý cảm giác, cả hai dường như đều có tính gia đình và cả hai đều liên quan đến sự phát triển não không điển hình.

Và cả hai tình trạng đều có thể dẫn đến sự cách ly với xã hội và thiếu nhạy cảm về mặt cảm xúc. Tuy nhiên, tâm thần phân liệt hay được chẩn đoán hơn ở tuổi trưởng thành; Ngoài ra, RLPTK không bao gồm hoang tưởng và ảo giác.

🔓Rối loạn lưỡng cực

Rối loạn lưỡng cực (lưỡng cực I và lưỡng cực II) là những rối loạn ở não gây ra những thay đổi về tâm trạng, năng lượng và khả năng hoạt động của một người, theo APA. Người bị rối loạn lưỡng cực phải chịu các trạng thái cảm xúc cực đoan và dữ dội được gọi là các cơn cảm xúc; có thể là hưng cảm, thờ ơ hoặc trầm cảm.

Trong cơn trầm cảm, người mắc chứng rối loạn lưỡng cực sẽ cách ly khỏi xã hội, dễ bị phân tâm và hành động bột phát - tất cả đều là những đặc điểm có thể gặp trong RLPTK. Sự khác biệt là ở chỗ các cơn này lúc có lúc hết ở những người bị rối loạn lưỡng cực. Ngoài ra, những người bị rối loạn lưỡng cực có thể được điều trị thông qua kết hợp giữa liệu pháp trò chuyện và dùng thuốc.

🔓Rối loạn lo âu

Rối loạn lo âu toàn thể (GAD) bao gồm lo lắng dai dẳng và quá mức cản trở các hoạt động hàng ngày. Theo APA, tình trạng lo lắng và căng thẳng liên tục này có thể đi kèm với các triệu chứng thực thể, như bồn chồn, cảm giác khó chịu hoặc dễ mệt mỏi, khó tập trung, căng cơ và các vấn đề về giấc ngủ. Điểm khác nữa với RLPTK là GAD cực kỳ phổ biến, 18% người Mỹ bị rối loạn lo âu, theo Hiệp hội Lo âu và Trầm cảm Hoa Kì. Và, không giống như RLPTK, GAD dễ tấn công phụ nữ hơn nam giới.

🔓Các rối loạn học tập

Về cơ bản, đây là bất kỳ khuyết tật nào cản trở việc đọc, viết và làm toán, theo APA. Trong khi trẻ RLPTK cũng sẽ gặp nhiều khó khăn với việc học, nhưng trẻ có khả năng tập trung cao độ và hiểu sâu sắc về chủ đề mà trẻ hứng thú. Đối với trẻ RLPTK, cuộc chiến đấu chủ yếu bao gồm hiểu biết xã hội, giao tiếp và các thói quen hoặc hành vi lặp đi lặp lại, bao gồm cả những sở thích hẹp và ám ảnh. Những triệu chứng này là không điển hình ở trẻ có vấn đề về học tập và chú ý.

🔓Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD)

Có thể có sự chồng lấn giữa các triệu chứng tự kỷ và ADHD - khó tập trung, tăng động và hấp tấp bột phát. Nhưng trong khi trẻ ADHD sẽ phản kháng lại trật tự và sự lặp lại, thì những điều như vậy lại có thể dễ chịu đối với một trẻ RLPTK.

Trẻ RLPTK có thể rất miễn cưỡng khi phải nói chuyện hoặc giao tiếp với người khác trừ khi họ nói về chủ đề mà trẻ hứng thú; với ADHD, trẻ sẽ nói chuyện không cưỡng lại được, thường xuyên và ngắt lời người khác. Theo ước tính của APA, có khoảng 8,4% trẻ em và 2,5% người lớn mắc ADHD và giống như RLPTK là nó hay gặp ở nam giới.

🔓Rối loạn stress hậu chấn thương (PTSD)

PTSD có thể bao gồm những hành vi tương tự một số triệu chứng của tự kỷ - ác mộng, bùng nổ cảm xúc, cảm giác tách biệt hoặc lạnh nhạt. Nhưng như APA chỉ ra, PTSD thường là kết quả của một sự kiện gây sang chấn, cộng với việc nó hay tấn công phụ nữ gấp đôi so với nam giới. (RLPTK phổ biến ở trẻ em nam hơn trẻ em nữ.) Ngoài ra, PTSD có thể được điều trị bằng liệu pháp tâm lý và liệu pháp nhận thức-hành vi (CBT) và dùng thuốc.

🔓Hội chứng Tourette

Theo Hiệp hội Bệnh Tourette Hoa Kì, rối loạn này có thể bao gồm máy giật cơ như nháy mắt, nhún vai liên tục, lẩm bẩm hoặc nói một số cụm từ không muốn. Sự thiếu kiểm soát về chuyển động và phát âm cũng xuất hiện trong RLPTK và rối loạn Tic, nhưng sự khác biệt lớn nhất giữa RLPTK và rối loạn Tic là rối loạn Tic có thể giảm hoặc hết khi trẻ lớn lên, theo Hội Tâm lý Trẻ em và vị thành niên Mỹ.

Hoang Thi Le Quyen

25/10/2018

TRẺ CẦN BIẾT ..CHƠI TRƯỚC KHI BIẾT NÓI.

Thông thường, các trẻ đặc biệt mà ta hay gọi là trẻ VIP, thường có những khó khăn về ngôn ngữ, hay đúng hơn là hạn chế về lời nói, vì các em vẫn có thể giao tiếp bằng cử chỉ . Điều này là tâm điểm cho nỗi lo của bố mẹ, và 10 người thì hết 11 người khi đưa con đi khám, tìm trường, tìm lớp, tìm GV là đều đặt ra mục đích, yêu cầu : Làm sao con tôi nói được.
Chính vì quá chú ý đến lời nói, nên chúng ta lại quá tập trung vào các kỹ thuật “ bật âm” để làm sao cho trẻ mau biết nói, và đầu tư thời gian tiền bạc vào các phương pháp tập nói, kết quả thường là trẻ chỉ có thể lập lại, nhại lời hay cùng lắm là hỏi gì đáp nấy bằng những từ đơn hay từ đôi cụt lủn chứ không tự chủ nói ra một câu hoàn chỉnh.

Hãy thử nghe một mẩu đối thoại :
- Con nhìn đây, cái gì đây ? …cái nhà ! Yeah, giỏi lắm, con gì đây ? Con vịt… Yeah giỏi lắm …..Con muốn ăn gì ? …con muốn ăn gì ? … Không, cô hỏi : Con muốn ăn gì ? con phải nói : ...Con ăn bánh . lập lại ..con muốn ăn gì – con ăn bánh … Không, con chỉ trả lời, không nhắc lại câu hoi của cô , lập lại …. Nghe có quen không ?

Thực ra, trước khi tập nói, các em cần được phát triển những kỹ năng không lời hay còn gọi là kỹ năng “tiền lời nói”. Những kỹ năng không lời này bao gồm :
• Biết sử dụng đồ vật, Hình thành khả năng bắt chước, Kỹ năng nhìn vào đồ vật người khác chỉ, sau đó chỉ vào đồ vật để làm người khác chú ý.
• Quan trọng nhất là kỹ năng luân phiên ( chơi và hoạt động lần lượt với mẹ, giáo viên và sau đó là trẻ khác.)

Chúng ta biết rằng, để khám phá môi trường, trẻ cần phải biết cách sử dụng đồ vật. điều đầu tiên là trẻ cần biết đồ vật vẫn tồn tại tuy không còn nhìn thấy nữa. ( chính vì không biết điều này nên nhiều trẻ VIP không thích thay đổi vị trí các đồ dùng, còn đồ chơi thì xếp theo đúng 1 trình tự, hay 1 hàng thẳng và tỏ ra hoảng sợ khi thấy mọi thứ biến mất trong bóng tối ! ) Để xác định trẻ có kỹ năng này hay không, cha mẹ/GV có thể đặt đồ chơi trước mặt trẻ và khi trẻ tỏ ra chú ý đến đồ chơi đó, ta trải miếng vải phủ lên trên đồ chơi và đợi phản ứng của trẻ.
Nếu trẻ ý thức rằng đồ chơi vẫn còn ở đó thì sẽ có phản ứng như lấy ra miếng vải để tìm lại đồ chơi phía bên dưới. Nhưng nếu trẻ không nhận ra điều đó, sẽ quay đi tìm món đồ chơi khác. Trong trường hợp trẻ đã trên 3 tuổi mà vẫn còn không biết cách chơi với đồ vật và thường cho vào miệng cắn, cha mẹ có thể giúp trẻ phát triển bước kế tiếp, đó là chơi với đồ vật theo hình dáng/chức năng hoặc làm mẫu cách chơi với đồ chơi một cách thích hợp :
Ví dụ : như đẩy cho xe chạy, chải tóc cho búp bê, ném banh). Bước này quan trọng để giúp trẻ bắt đầu khám phá đồ vật một cách thích hợp hơn.

Sau khi trẻ biết chơi với từng món đồ chơi một, trẻ cần chơi với hai đồ vật cùng một lúc như quậy muỗng trong ly, cho búp bê bú bình sữa v.v… Kế tiếp, trẻ sẽ được tập chơi theo trình tự, nghĩa là chơi theo thứ tự như cho búp bê bú, lau miệng cho búp bê, đặt búp bê lên giường ngủ…Tất cả hoạt động này, trẻ sẽ học bằng cách bắt chước người chơi với mình. Chúng ta nên biết rằng, mỗi một hoạt động sẽ phải trải qua 3 giai đoạn :
• Giai đoạn người dạy làm mẫu và khuyến khích trẻ nhìn và làm theo.
• Giai đoạn trẻ và người dạy cùng làm ( đây là giai đoạn dài nhất )
• Giai đoạn trẻ có thể tự làm, người dạy khuyến khích.

Đối với trẻ chưa biết bắt chước, Người dạy : ND( Giáo viên/ cha mẹ ) có thể tập khả năng bắt chước qua những hành động tay chân trước, như nhảy lên nhảy xuống hoặc vỗ tay; khi trẻ thích bắt chước hành động, ND có thể giúp trẻ bắt chước lè lưỡi ra, đưa đầu lưỡi lên, cười, phồng hai má ra, v.v… Đây là một cách tập phối hợp bắp cơ miệng để sau này tập nói. Đồng thời có thể khuyến khích trẻ tập bắt chước tiếng nói đơn giản như là “a a, ba ba”.

Một cách khác giúp trẻ bắt chước là ND bắt chước các hành động của trẻ trước. Nếu trẻ nói a a, thì ND nói theo a a. Nếu trẻ lên xuống giọng nói, cha mẹ lặp lại y chang như vậy. Có thể soi gương cùng với trẻ để giúp trẻ chú ý và thích thú bắt chước. Sau khi đã bắt chước trẻ và tạo sự chú ý cho bé, ta có thể chủ động lặp lại những hành động đó để trẻ làm theo.
Chỉ đến khi trẻ đã làm theo một cách vui vẻ, chúng ta mới bắt đầu đưa vào những hoạt động can thiệp tiếp theo mà chúng ta muốn trẻ làm một cách đơn giản và phải nhắc lại nhiều lần để trở thành một thói quen.

Như vậy thông qua món đồ chơi làm vật trung gian, chúng ta giúp cho trẻ tạo mối quan hệ tương tác giữa con và bố mẹ. Đó gọi là “tam giác giao tiếp” cần thiết cho chương trình can thiệp sớm cho trẻ. TRẺ - ĐỒ CHƠI – NGƯỜI DẠY.

Để tập nhận biết, lưu hình ảnh của vật vào trí nhớ, dùng làm vốn từ để cho giai đoạn nói ra sau này , Trẻ cần tập kỷ năng nhìn vào đồ vật mà người dạy chỉ vào và biết chỉ tay vào đồ vật để phát triển ngôn ngữ. Thông thường, khi trẻ có nhu cầu muốn lấy một vật gì, thường là nắm lấy cánh tay của bố mẹ, kéo đến gần vật muốn lấy và bố mẹ phải đoán được nhu cầu của trẻ.
Vì vậy, khi trẻ tỏ ra có nhu cầu và phụ huynh hay giáo viên “đoán được” thì thay vì đợi trẻ kéo tay đến gần vật muốn lấy, ta sẽ dùng tay để chỉ vào vật đó và hỏi trẻ bằng một từ ngắn gọn: Bánh? Sữa? ly? chén? ( nói ra tên vật mà trẻ chỉ vào) Khi trẻ chấp nhận và nhìn vào vật muốn lấy, ta sẽ lấy cho bé và nhắc lại : con uống sữa, sữa nè… để trẻ dần dần nhớ được từ mà mình muốn dạy cho trẻ nhớ.
Trong trường hợp trẻ nắm tay ND để kéo đến vật muốn lấy ( mà trẻ không tự lấy được) thì ND sẽ khéo léo chuyển cánh tay để dùng bàn tay nắm lấy cánh tay của trẻ và kéo tay trẻ chỉ vào vật mà trẻ muốn lấy, đồng thời nói to tên của vật đó ( lập lại nhiều lần ) để sau vài lần chỉ như vậy thì trẻ sẽ nhận ra tên của vật đó. Khi đã biết tên, và biết chỉ tay thì lúc đó mới yêu cầu trẻ nói lên tên của vật ( sau khi đã nghe ND nói nhiều lần )

Như vậy kỹ năng nhìn vào đồ vật mà người khác đang chỉ và chỉ vào đồ vật để làm người khác chú ý. Sẽ là cơ sở để trẻ hình thành nhu cầu giao tiếp và sau đó là kỹ năng ngôn ngữ.
Những trẻ hiểu được ý nghĩ của người khác sẽ giao tiếp dễ dàng hơn. Nói một cách khác, nên tạo ra “tam giác giao tiếp” một đầu là người nói, đầu thứ hai là trẻ và đầu thứ ba là đồ vật. Những “tam giác giao tiếp” thông qua các trò chơi tương tác là cách tốt nhất cho trẻ học ngôn ngữ. Khi giao tiếp với trẻ, nên tạo ra nhiều cơ hội có “tam giác giao tiếp,” nghĩa là cha mẹ và con tập trung vào một việc. Những lúc tập trung với nhau như vậy không cần lâu, đôi lúc chỉ là 1-2 phút nhưng càng nhiều lần như vậy, trẻ càng tiếp thu nhiều hơn.

CV.TL LÊ KHANH

18/06/2018

VÌ SAO CON CẮN BẠN 😩😩😩???

Tại sao trẻ lại hay cắn?

Hầu hết những trẻ em ở lứa tuổi này đều trải qua giai đoạn “ C-Ắ-N” dùng cắn là cách biểu đạt không phải lỗi của trẻ hay phụ huynh. Mặc dù hành động này gây khó chịu cho cả trẻ và những người xung quanh. Và quan trọng, đây là điều hay xảy ra nhưng nó lại có rất nhiều ảnh hưởng đến các bên liên quan việc cắn.

Tại sao bé 0 -18 tháng hay cắn các trẻ khác?

- Do các bé luôn bỏ các thứ vào miệng để cảm nhận, bé không chỉ cắn mà còn cho nhiều thứ nữa vào miệng
- Khi con mọc răng thì cắn là một hình thức giảm đau.
- Tò mò về nguyên nhân kết quả
- Con muốn cảm nhận cảm giác cắn người khác là như thế nào
- Đáp ứng nhu cầu liên quan tới vận động miệng

• Các bé từ 18 – 36 tháng cắn vì những lý do

- Khi bé cáu giận vì bé chưa có đủ ngôn ngữ để diễn tả nỗi sợ của mình
- Trẻ cắn nhằm giải tỏa những ức chế của mình, có thể sự ức chế này vừa có hoặc đã dồn nén từ lâu
- Do bé không thể hiện ra cảm giác của mình nên bé dùng hành vi cắn
- Con cắn để thu hút sự chú ý của người lớn
- Cắn là hành vi tự về của con
- Cắn khi con quá mệt hoặc quá đói

Làm gì khi con cắn?


💥Thường mỗi khi thấy con cắn bố mẹ hay cô sẽ nói lớn “ Nào, không cắn bạn”. Lúc này thì cả trẻ cắn và trẻ bị cắn đều rơi vào tình trạng sợ hãi. chúng ta cần bình tĩnh, không giải quyết vấn đề bằng cảm xúc của mình, hãy nói với con điều đang xảy ra ngay lập tức nhưng không có cảm xúc trong đó. Hành vi này của con để thay đổi không phải là dễ dàng nhưng hãy cho con thời gian và cơ hội.

💥Thay vì nặng lời hãy nói dứt khoát “ Không” để trẻ dừng lại hành động của mình. Cảm giác của con khi đi cắn bạn không làm con vui vẻ, vậy nên hay dành tình cảm cho cả hai con bằng cách ôm con vào lòng và an ủi con. Điều này sẽ giúp cho cả hai cùng bình tĩnh lại.

Làm sao để con giảm bớt hành vi cắn bạn bây giờ? Bố mẹ và cô có thể tham khảo một số biện pháp được đưa ra ở ngay dưới đây nhé.

Bạn đã hiểu về con chưa, lúc này tâm lý con đang khủng hoảng, hay cảm xúc vui buồn khó kiểm soát, hãy luôn quan sát con để có thể tìm hiểu được nguyên nhân.

Ví dụ như bố hoặc mẹ vắng nhà vài ngày khiến con cảm thấy thiếu vắng, hay con ngủ không ngon giấc, khó chịu khi ăn uống. Cần tìm hiểu lý do rõ tại sao và ghi chép lại để giải mã được hành vi của con.

🏃‍♂️⛹️‍♂️Cùng con tham gia nhiều hoạt động tích cực và vui vẻ, kết hợp hoạt động ngoài trời và các hoạt động nhẹ nhàng giúp con xả được khó chịu trong người, lúc đó con atự cân bằng.

06/06/2018

HỌC CÁCH GIAO TIẾP VỚI CON

“Càng lớn càng không biết nghe lời, không học thì sau này lớn lên làm được gì”, “Có mỗi cái bát cũng bê không xong, vụng về quá”,… là những câu cha mẹ chớ nói với con.

Tin tưởng

Trẻ rất muốn được mọi người tin tưởng và tín nhiệm, đặc biệt là từ phía cha mẹ, vì thế khi nói chuyện với bé cưng, cha mẹ nên bày tỏ sự tin tưởng của mình ở con.

Nếu trẻ muốn học đánh cầu lông, bạn có thể nói với trẻ một cách tin tưởng rằng: “Mẹ tin rằng chỉ cần con muốn học và học chăm chỉ, con nhất định sẽ biết chơi cầu lông và chơi rất giỏi”. Điều này vô tình sẽ tiếp thêm sự tư tin cho trẻ, và khiến trẻ hiểu rằng chỉ có kiên trì mới có thể dẫn đến thành công. Nếu bạn nói một cách chế giễu: “Tính nhanh chán, bốc đồng như con mà cũng muốn học chơi cầu lông à?”, bạn đã vô tình làm tổn thương đến lòng tự trọng, khiến trẻ không tự tin vào khả năng của mình.

Tôn trọng

Từ 2-3 tuổi, ý thức về bản thân của trẻ đã bắt đầu hình thành, và càng lớn lòng tự trọng càng rõ ràng và mạnh mẽ hơn. Trẻ có những suy nghĩ của riêng mình, điều này có nghĩa là trẻ biết những năng lực của bản thân.
Khi trẻ nói lên suy nghĩ và yêu cầu của mình, bạn không nên cho rằng bé không biết nghe lời mà quát mắng con. Nếu bạn yêu cầu bé học tiếng anh nhưng bé lại muốn chơi đùa cùng bạn bè thêm một lát, thì cha mẹ cũng không nên giận dữ nói: “Càng lớn càng không biết nghe lời, không học thì sau này lớn lên làm được gì”, cách làm này chỉ khiến cho trẻ càng ghét học hơn. Thay vào đó, bạn có thể nói một cách tôn trọng: “Thế con chơi thêm một lúc đi, nhưng chơi xong con phải học tiếng anh đấy nhé”, như thế trẻ sẽ vui vẻ tiếp thu lời của bạn.

Thương lượng

Mỗi đứa trẻ đều có lòng tự trọng. Khi muốn trẻ làm một việc gì đó, bạn nên dùng “ngữ khí thương lượng” để khiến bé hiểu quan hệ giữa bạn và con là bình đẳng và tôn trọng.

Ví dụ: nếu bạn muốn trẻ thu xếp lại gọn gàng đống đồ chơi đang vứt lung tung trên sàn nhà, bạn có thể nói: “Con này, đồ chơi vứt lung tung là một thói quen rất xấu đấy, con cùng xếp đồ chơi gọn gàng lại với mẹ được không?”. Chớ nên nói một cách ra lệnh: “Con vứt đồ chơi lung tung ra sàn thế à, thu dọn vào nhanh!”. Khi nghe cha mẹ trách móc như vậy sẽ tự nhiên bé sẽ cảm thấy không cam lòng, ngay cả khi bé thực hiện theo lời của bạn thì tâm lý trẻ cũng không vui.

Tán thưởng

Mỗi đứa trẻ đều có những ưu điểm và đều muốn thể hiện. Tán dương có thể làm cho trẻ có cơ hội phát huy sở trường của mình hơn.

Nếu bé vẽ một bức tranh, có thể nó không quá đẹp, nhưng lòng nhiệt tình và chăm chỉ vẽ tranh của bé mới là đáng quý nhất. Vì thế khi bé đưa bức tranh cho cha mẹ xem, bạn không nên nói hờ hững một câu rằng: “Vẽ cũng bình thường, cần luyện tập nhiều hơn con ạ”, như thế là đã vô tình làm trẻ mất đi sự nhiệt tình và tự tin. Thay vào đó, bạn có thể nói một cách tán thưởng để khẳng định tác phẩm của bé: “Không ngờ con của mẹ lại vẽ đẹp như vậy, tiếp tục chăm chỉ nhé, nhất định con sẽ vẽ càng đẹp hơn đấy”. Sự cố gắng của bé được người lớn tán thưởng, bé sẽ cảm thấy rất vui và có hứng thú hơn trong việc vẽ tranh.

Khích lệ

Nếu muốn trẻ làm một việc gì đó mà không mắc một sai lầm nào thì đây là một điều không thể. Khi trẻ làm sai việc gì đó, bạn không nên nhất nhất phê bình, trách móc bé, mà nên giúp bé nhận ra bài học từ lỗi lầm của mình để từ đó rút kinh nghiệm, làm tốt lần sau.

Nếu lần đầu tiên bé giúp mẹ bê thức ăn ra bàn mà lỡ tay làm rơi bát, bạn không nên trách mắng: “Có mỗi cái bát cũng bê không xong, vụng về quá”, điều này sẽ đánh vào lòng tự tin của trẻ khi thử làm những cái mới. Thay vào đó, bạn có thể nói một cách khích lệ, cổ vũ bé: “Con không cẩn thận làm vỡ bát rồi, nhưng không sao, lần sau con nên dùng tay thử xem bát có nóng không rồi hãy bê nhé”, như thế bạn vừa có thể dạy trẻ cách làm vừa khiến trẻ tự tin hơn.

Những chiến lược khuyến khích trẻ giao tiếp hàng ngày
Để các vật ngoài tầm với của trẻ: để trẻ phải yêu cầu người khác lấy hộ
Cho các vật vào trong hộp/lọ: để trẻ phải yêu cầu người khác mở nắp hộp hộ.
Các đồ chơi trẻ thích nhưng cần người lớn chỉ cho các chơi: thổi b**g bóng xà phòng, hộp nhạc, v.v…
Đưa thiếu vật cần thiết: ví dụ đưa đủ bộ quần áo nhưng thiếu một chiếc tất để trẻ phải yêu cầu lấy thêm tất.
Không đưa trọn bộ đồ chơi cho trẻ, để trẻ phải yêu cầu phần còn thiếu
Cho trẻ thứ trẻ không thích, để trẻ biết bày tỏ sự phản đối và nêu yêu cầu của mình
Làm gì đó khác thường lệ hoặc bất ngờ: ví dụ tắm và rủ thêm em/anh vào cùng
Giấu đi thứ trẻ hay tìm lấy, để trẻ sẽ phải hỏi bạn tìm giúp
Lặng thinh, để trẻ phải tự nói ra nhu cầu của mình: ví dụ, khi ở trong bếp, bạn đứng chắn cái tủ lạnh, trong đó có thứ trẻ muốn lấy để ăn.
Cho trẻ thứ gì đó khác lệ thường: cho trẻ một bộ đồ đi ngủ khác bộ thường ngày
Làm nhầm có chủ ý:
Tận dụng các cơ hội khi có sự cố xảy ra: ví dụ nếu trẻ ngã chảy máu, có thể hỏi trẻ muốn băng y tế màu gì.
Cho trẻ cơ hội lựa chọn: con muốn uống nước cam hay sữa?

24/04/2018

Những con người tuyệt vời nhất, đặc biệt nhất bởi:
- họ không có thù hận
- họ không phức tạp
- họ tỉ mỉ và ngăn nắp
- họ không có suy nghĩ xấu
- họ không biết giả tạo
- họ không tấn công người khác

Chỉ có một điều duy nhất:

=> họ luôn có tình yêu thương chân thành!

04/04/2018

LÀM GÌ KHI TRẺ GIẬN DỮ, KHÓC, ĂN VẠ

Sự bướng bỉnh và giận dữ (thuật ngữ tiếng Anh gọi là Tantrum) là diễn ra khá thông thường ở trẻ nhỏ. Đôi lúc điều này đi đến quá đà với những biểu hiện khá mãnh liệt như: nằm lăn lộn xuống đất, khóc và hét lớn, bức tóc bức tai, dậm chân và đá đồ đạc, thậm chí cả cha mẹ của bé.

Một buổi workshop gần đây của GS. James A.G. tại ĐH Connecticut, Mỹ đã hướng dẫn cha mẹ: Tại sao tantrum của trẻ đi quá đà? Làm sao sự quá đà này chấm dứt? và trẻ trở nên ngoan hơn.

CHÚNG TA NÊN HIỂU TANTRUM DIỄN RA NHƯ THẾ NÀO?

GS. Potegal M., ĐH Minnesota, Mỹ đã đưa ra 5 cấp độ của Tantrum sẽ đi qua:

CẤP ĐỘ 1: GIẬN DỮ. Điều này cha mẹ có thể nhận ra thông qua tiếng hét/la rất lớn hoặc trút cơn giận dữ vào vật thể/bản thân/người khác. Tuy nhiên, thời gian nó diễn ra khá ngắn và chỉ dài khi có ai đó tác động vào cảm xúc này.

CẤP ĐỘ 2: GIẬN DỮ VÀ BUỒN BÃ Bắt đầu bằng sự mếu máu và khóc, giẫy giụa giảm dần. Thời gian diễn ra khá dài, chiếm 40% tổng thời gian tantrum.

CẤP ĐỘ 3: ĐỪNG CHẠM TÔI. Bắt đầu những biểu hiện giẫy nẩy lên khi bạn cố chạm vào bé hoặc dỗ dành bé. Thời gian diễn ra khá ngắn, chiếm 10% tổng thời gian tantrum.

CẤP ĐỘ 4: “TÔI CẦN CÁI ÔM” bắt đầu với biểu hiện trẻ giảm đi những thái quá, nhìn ngó xung quanh, cơn khóc có thể vẫn còn, nhưng chịu khó nín khóc khi nghe ai đó nói đến bé. Thời gian này cũng khá ngắn, chỉ tầm 10%

CẤP ĐỘ 5: HẾT GIẬN. Não trẻ nhỏ khó có thể mang cơn giận gữ hơn 1 tiếng đồng hồ vì trẻ luôn trong trạng thái học hỏi cảm xúc. Bạn sẽ để ý trẻ sẽ quên và chơi lại món đồ đó hoặc bạn đó bình thường.

QUY LUẬT TANTRUM

Bất cứ tác động nào lên cấp độ 1, 2 và 3 đều dẫn đến sự kéo dài cấp độ 2 ở lần tantrum khác.

Bất cứ tác động nào lên cấp độ 2 (VD dụ dỗ, đánh lừa,mua đồ chơi) để bé quên và chuyển sang cấp độ 5 thì tantrum lần sau sẽ mãnh liệt hơn và bạn phải dụ lớn hơn.

Tác động tốt nhất: Hãy để bé tự trải qua cấp độ 1,2, 3 trong an toàn và điều này sẽ làm bé trưởng thành hơn trong cảm xúc, hãy tác động vào cấp độ 4 để bé tự nhiên trải qua cấp độ 5 là được khuyên.

NHỮNG CÁCH LÀM CHƯA ĐÚNG CỦA CHA MẸ

Sai lầm thứ 1:

Khi trẻ tantrum cấp độ 1 hoặc 2, cha mẹ lo lắng và dụ dỗ bé bằng đồ chơi để bé quên cơn giận dữ. Biểu hiện bất thường ở đây là bé chuyển gấp gáp cảm xúc qua cấp 3 đến cấp 5, mà không qua cấp 4. Trẻ không bao giờ biết cảm xúc được yêu thương, mà trẻ sẽ hiểu cứ tantrum hét lớn (cấp độ 1) hoặc khóc ăn vạ (cấp độ 2) thì sẽ được ba mẹ chiều ý. Do đó, lần tantrum khác bé sẽ vẫn luôn nằm ở cấp độ 1 hoặc 2.

Sai lầm thứ 2:

Khi trẻ vừa tantrum cấp độ 1 hoặc 2, bạn hét/la lớn/đánh bé, như kiểu “im ngay/nín ngay”. Điều này sẽ làm cấp độ 2 kéo dài, không thể dứt và nếu kết thúc bằng đòn roi thì bé sẽ chỉ mãi dừng ở cấp độ này cho mỗi lần sau.

ĐIỀU GÌ BẠN CẦN LÀM KHI XẢY RA TANTRUM VÀ LÀM SAO BÉ NGOAN HƠN?

Tantrum là 1 giai đoạn hầu như các bé đều có thể trải qua, gồm 5 cấp độ. Trong đó, cấp độ 1,2,3 là những cấp độ mà chúng tôi gọi là “tránh tác động” vì đây là một trạng thái mà bé trải qua, suy nghĩ và tự điều chỉnh cảm xúc của bé. Mọi tác động vào giai đoạn này đều làm bé giữ cấp độ đó quá lâu. Cấp độ thứ 4 là thời điểm tốt nhất để bạn cho lời khuyên, răng dạy và yêu thương.

NHỮNG BƯỚC BẠN ĐƯỢC KHUYÊN:

1. Hãy cắt ngay nguồn năng lượng gây ra tantrum, đừng lo lắng khi tantrum quá đà ở cấp độ 1,2 và 3. Bạn chỉ đơn thuần im lặng, và cất những món đồ/giải quyết tình huống gây ra sự tantrum bé.

2. Bạn phải đủ cứng rắn và kiên nghị trong suốt thời gian tantrum diễn ra ở cấp độ 1,2 và 3

3. Bạn không được khuyên là dùng đồ chơi hay dụ dỗ bé vì làm vậy bé sẽ không học được cách chấp nhận và thay đổi trong cảm xúc.

4. Khi bé ở cấp độ 4, bạn có thể nói chuyện và đừng ngại cho bé cái ôm và tha thứ

Bottom line:

Trẻ con có tantrum là bình thường, vì trẻ sẽ cần trải qua nó như cách tôi luyện. Nhưng, cách cha mẹ ứng xử và xử lý tantrum cần đúng thời điểm, kiên nhẫn và đủ nghiêm nghị. Tantrum sẽ qua đi nhưng sẽ mang những bài học lớn về cách sống và điều chỉnh hành vi tốt hơn cho bé.
Hãy chia sẻ khi bạn thấy điều này là đúng và đáng để tất cả các bậc cha mẹ đều nên biết để hiểu và yêu thương con trẻ đúng cách!
Notes

Green, J. A., Whitney, P. G., & Potegal, M. (2011). Screaming, Yelling, Whining and Crying: Categorical and intensity differences in Vocal Expressions of Anger and Sadness in Children’s Tantrums. Emotion (Washington, D.C.), 11(5), 1124–1133 (được chia sẽ bởi Anh Nguyễn)