25/04/2026
Đầu tư cho con người để mở đường tăng trưởng
----------
Phát biểu tại nghị trường, GS.TS. Nguyễn Thị Lan - Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam (đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội), bày tỏ sự đồng tình và đánh giá cao Báo cáo của Chính phủ về tình hình kinh tế - xã hội năm 2025 và những tháng đầu năm 2026. Theo bà, báo cáo đã phản ánh khá đầy đủ bối cảnh, kết quả đạt được cũng như những khó khăn, thách thức, đồng thời đề xuất nhiều nhóm giải pháp trọng tâm, toàn diện, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng cao trong thời gian tới.
Đáng chú ý, báo cáo đã nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW năm 2024 và Nghị quyết 71-NQ/TW năm 2025 Bộ Chính trị. Đây được xem là định hướng đúng, có ý nghĩa quyết định đối với việc nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Tuy nhiên, từ góc độ thực tiễn, GS.TS. Nguyễn Thị Lan cho rằng cần nhìn nhận rõ một yếu tố mang tính nền tảng: con người. “Chúng ta đang nói nhiều đến công nghệ, nhưng công nghệ không tự tạo ra đột phá; con người mới là yếu tố quyết định việc làm chủ, phát triển và đưa công nghệ vào thực tiễn”, bà nói.
Dẫn kinh nghiệm quốc tế, bà cho biết các quốc gia phát triển nhanh như Hàn Quốc, Israel hay Singapore đều đi trước một bước trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Không chỉ giỏi chuyên môn, lực lượng này còn có khả năng kết nối nghiên cứu với thị trường, tạo ra giá trị gia tăng cao và tăng trưởng bền vững.
Nhìn lại thực tiễn trong nước, điểm nghẽn hiện nay, theo bà Lan, không chỉ nằm ở chủ trương hay tiềm năng mà chủ yếu là thiếu lực lượng nhân lực có khả năng tạo đột phá trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việt Nam đang thiếu chuyên gia làm chủ công nghệ lõi, thiếu các nhà khoa học có khả năng dẫn dắt, thiếu nhân lực khai thác và sử dụng hiệu quả dữ liệu, và đặc biệt là thiếu đội ngũ có thể đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường.
Bên cạnh đó, sự kết nối giữa viện, trường, doanh nghiệp và địa phương còn chưa chặt chẽ do thiếu lực lượng có khả năng điều phối và dẫn dắt.
Dẫn chiếu trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, vấn đề này càng thể hiện rõ. Nhiều kết quả nghiên cứu về giống cây trồng, vật nuôi, chế phẩm sinh học, sản phẩm công nghệ sinh học, nông nghiệp số đã được tạo ra, nhưng việc ứng dụng vào thực tiễn, đưa vào sản xuất và thương mại hóa còn hạn chế. Nhiều mô hình vẫn dừng ở quy mô thí điểm, chưa thể nhân rộng.
Theo GS.TS. Nguyễn Thị Lan, nguyên nhân cốt lõi là thiếu đội ngũ nhân lực có khả năng tích hợp, vừa làm chủ công nghệ, vừa hiểu thị trường và có năng lực tổ chức triển khai ở quy mô lớn. Trong khi đó, các quốc gia như: Hà Lan hay Israel đã tạo được bước đột phá nhờ xây dựng lực lượng này, qua đó đưa nhanh tiến bộ khoa học vào sản xuất và tạo ra giá trị gia tăng cao.
So với các mô hình này, có thể thấy điểm nghẽn của Việt Nam không chỉ nằm ở tiềm năng hay kết quả nghiên cứu, mà ở khả năng tổ chức triển khai và làm chủ công nghệ. Vì vậy, khoa học công nghệ và chuyển đổi số ở nhiều nơi chưa thực sự trở thành động lực tăng trưởng; khoảng cách giữa nghiên cứu và thực tiễn vẫn còn lớn.
Từ thực tế đó, bà Lan đề xuất cần có một chương trình đột phá trong phát triển nguồn nhân lực, không theo hướng đào tạo đại trà mà tập trung xây dựng lực lượng nòng cốt có khả năng làm chủ công nghệ, dẫn dắt nghiên cứu và tạo ra giá trị thực tiễn. Việc đào tạo cần chuyển mạnh sang tiếp cận theo năng lực, gắn với bài toán của doanh nghiệp và thị trường, có sản phẩm đầu ra cụ thể, đi kèm cơ chế linh hoạt như đặt hàng, khoán theo kết quả, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế để huy động chuyên gia và học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia phát triển.
Trên cơ sở đó, bà Lan đưa ra ba kiến nghị:
Thứ nhất, cần làm rõ hơn trong báo cáo và các chương trình hành động nội dung phát triển nhân lực phục vụ trực tiếp cho đột phá khoa học công nghệ, đặc biệt trong các lĩnh vực có lợi thế như nông nghiệp, môi trường, công nghệ sinh học và kinh tế xanh.
Thứ hai, sớm hình thành các chương trình đào tạo nhân lực nòng cốt cấp quốc gia, tập trung vào đội ngũ làm chủ công nghệ lõi, dữ liệu và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, gắn với nhu cầu cụ thể của ngành và doanh nghiệp.
Thứ ba, tiếp tục rà soát, cập nhật và hoàn thiện danh mục công nghệ chiến lược theo hướng gắn với lợi thế ngành, bảo đảm tập trung nguồn lực triển khai hiệu quả, thực chất, để Việt Nam sớm làm chủ các công nghệ chiến lược phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
GS.TS. Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh, đột phá trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải bắt đầu từ con người. Không chỉ cần nhân lực chất lượng cao, mà cần đúng lực lượng có khả năng tạo ra và làm chủ công nghệ, biến công nghệ thành giá trị kinh tế. Nếu giải được bài toán này, Việt Nam không chỉ đạt mục tiêu tăng trưởng mà còn tạo nền tảng phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.
Chi tiết xem tại: https://nongnghiepmoitruong.vn/dau-tu-cho-con-nguoi-de-mo-duong-tang-truong-d807499.html
