11/05/2026
🚀 15 Papers That Built Modern AI
📚 Những công trình đặt nền móng cho kỷ nguyên AI hiện đại
Từ Transformer đến GPT, từ Diffusion Models đến AlphaFold — chỉ trong chưa đầy một thập kỷ, AI đã thay đổi hoàn toàn cách con người học tập, sáng tạo và giải quyết vấn đề.
Applied AI Lab vừa tổng hợp lại 15 nghiên cứu có ảnh hưởng lớn nhất trong hành trình hình thành nền AI hiện đại — những paper mà bất kỳ AI Engineer, Researcher nào cũng nên biết.
🧠 1. Attention Is All You Need (2017 – Google)
Transformer ra đời.
https://arxiv.org/abs/1706.03762
🧠 2. BERT (2018 – Google)
Đưa NLP sang kỷ nguyên hiểu ngữ cảnh hai chiều.
https://arxiv.org/abs/1810.04805
🧠 3. GPT-2 (2019 – OpenAI)
Next-word prediction tạo nên khả năng multitask learning.
https://cdn.openai.com/better-language-models/language_models_are_unsupervised_multitask_learners.pdf
🧠 4. Scaling Laws for Neural Language Models (2020 – OpenAI)
Scaling compute + data + parameters = emergent intelligence.
https://arxiv.org/abs/2001.08361
🧠 5. GPT-3 (2020 – OpenAI)
175B parameters và In-context Learning.
https://arxiv.org/abs/2005.14165
🧠 6. Vision Transformer – ViT (2020 – Google)
Mang Transformer vào Computer Vision.
https://arxiv.org/abs/2010.11929
🧠 7. DALL·E (2021 – OpenAI)
Zero-shot text-to-image generation.
https://arxiv.org/abs/2102.12092
🧠 8. Retrieval-Augmented Generation – RAG (2020 – Meta)
Kết hợp retrieval với generation để grounding tri thức.
https://arxiv.org/abs/2005.11401
🧠 9. LoRA (2021 – Microsoft)
Fine-tune LLM hiệu quả với PEFT.
https://arxiv.org/abs/2106.09685
🧠 10. InstructGPT / RLHF (2022 – OpenAI)
Align AI bằng human feedback.
https://arxiv.org/abs/2203.02155
🧠 11. Chain-of-Thought Prompting (2022 – Google)
Khả năng suy luận nhiều bước của LLM.
https://arxiv.org/abs/2201.11903
🧠 12. Constitutional AI (2022 – Anthropic)
AI tự phản biện dựa trên nguyên tắc định sẵn.
https://arxiv.org/abs/2212.08073
🧠 13. AlphaFold 2 (2021 – DeepMind)
Đột phá trong dự đoán cấu trúc protein.
https://www.nature.com/articles/s41586-021-03819-2
🧠 14. Denoising Diffusion Probabilistic Models – DDPM (2020)
Nền tảng của Stable Diffusion.
https://arxiv.org/abs/2006.11239
🧠 15. ReAct (2022 – Google/Princeton)
Kết hợp reasoning + acting cho AI agents.
https://arxiv.org/abs/2210.03629
💡 Điều thú vị là:
Nhiều breakthrough không đến từ việc “phát minh hoàn toàn mới”, mà đến từ cách kết hợp:
• Kiến trúc mô hình
• Scaling laws
• Dữ liệu
• Compute
• Alignment
• Human feedback
Nếu bạn đang học AI, hãy thử đọc ít nhất 3 paper trong danh sách này — bạn sẽ hiểu vì sao thế giới AI thay đổi nhanh đến vậy.