18/09/2026
[ACT UP và cuộc khủng hoảng AIDS thập niên 80: Khi cộng đồng tự cứu lấy chính mình]
📝 Lịch sử của cộng đồng LGBT đan xen giữa những thành tựu và khó khăn. Và một trong những khó khăn đó, cần phải nhắc tới cuộc chiến chống lại HIV/AIDS - một trong những sự đứng lên tiêu biểu của cộng đồng đầu thập niên 80. Thời điểm ấy, khi chưa đủ cơ sở khoa học, AIDS bị coi là bệnh “ung thư đồng tính nam” bởi phần lớn ca mắc là nam giới đồng tính luyến ái.
Theo lời kể của Guy Vandenberg, y tá chăm sóc bệnh nhân AIDS trong đại dịch AIDS những năm 1980, căn bệnh thế kỷ này khi ấy chưa được gọi là AIDS, bởi y khoa chưa có kết luận chính xác về cách thức lây truyền cũng như nguyên nhân gây bệnh.
Vào thời điểm HIV/AIDS bắt đầu xuất hiện tại phương Tây thì những người đồng tính nam thuộc về thế hệ "baby boomer" khi đó mới chỉ ở độ tuổi từ 16 đến 34. Một trong những trường hợp đầu tiên được chẩn đoán hội chứng mới này ở Mỹ là một người đàn ông đồng tính. Do đó, giới chức y tế thời đó gọi AIDS là bệnh "ung thư đồng tính nam", hay chứng "suy giảm miễn dịch liên quan đến người đồng tính (GRID)". Quan niệm sai lầm về AIDS khiến rất nhiều bệnh nhân đồng tính nam bị phân biệt đối xử trong môi trường bệnh viện. Họ ít được chăm sóc hơn các bệnh nhân khác dù có nhiễm AIDS hay không. Vandenberg, bản thân là một người đồng tính nam, đã trực tiếp trải nghiệm sự phân biệt này khi ông nhập viện. Tình hình này diễn ra trong một bối cảnh chính trị cực kỳ thù địch đối với người đồng tính nam và nữ; tại Hoa Kỳ, các lực lượng bảo thủ lên án những người sống chung với HIV/AIDS là "vô đạo đức". Đối với những người trong cộng đồng, số lượng lớn các ca tử vong do AIDS trong giai đoạn đỉnh điểm của đại dịch đã định hình đời sống cá nhân, xã hội, tâm lý và cộng đồng của họ – không chỉ trong suốt thời gian đại dịch hoành hành mà còn xuyên suốt cả cuộc đời, kéo dài đến tận những năm tháng về sau. Điều này đã gây nên một nỗi sợ hãi lớn trong cộng đồng.
❤️🔥 Nhưng từ tận cùng của nỗi đau, sự kiên cường đã nảy mầm. Cuộc khủng hoảng AIDS đã chứng minh tinh thần quyết liệt của cộng đồng LGBT. Cộng đồng một lần nữa đã đứng lên đấu tranh vì sự sống còn của chính mình. Tinh thần đấu tranh này đã lan tỏa xuyên suốt nước Mỹ, là sự thúc đẩy cho những người trong cộng đồng đứng lên trước sự bất bình đẳng này.
🏳️🌈 Vào năm 1987, một nhóm người q***r đã tập hợp tại New York để thành lập tổ chức AIDS Coalition to Unleash Power (ACT UP), một tổ chức hành động trực tiếp nhằm vận động và đấu tranh cho những người đang sống chung với HIV/AIDS. ACT UP không thực hiện các hành động trực tiếp chỉ vì mục đích hành động đơn thuần. Họ lựa chọn mục tiêu một cách đầy chiến lược và, cũng như các tổ chức về AIDS khác, luôn hoạt động dựa trên nguyên tắc đạo đức cốt lõi là đặt cộng đồng lên hàng đầu. Họ đã vận động để chính quyền liên bang và cộng đồng khoa học có những phản ứng tích cực hơn, thông qua việc soạn thảo bản tuyên ngôn về quyền của bệnh nhân AIDS, triển khai các chiến dịch cung cấp thông tin và thiết lập hệ thống chăm sóc dựa vào cộng đồng dành cho người nhiễm HIV/AIDS. Thêm vào đó, họ đã chủ động nghiên cứu và trở thành những chuyên gia am hiểu về căn bệnh cũng như các phương pháp điều trị tiềm năng. Một trong những thành tựu của họ là tổ chức một cuộc vận động quy mô toàn quốc mang tên "Tấn công NIH" (Viện Y tế Quốc gia) tại Maryland vào ngày 21 tháng 5 năm 1990. Hơn 1.000 người biểu tình đã yêu cầu tăng cường các phương pháp điều trị AIDS – đặc biệt là cho các bệnh nhiễm trùng cơ hội gây tử vong – cũng như chấm dứt tình trạng phụ nữ và người da màu bị thiếu đại diện nghiêm trọng trong các thử nghiệm lâm sàng.
🤝 Như vậy, ACT UP, một trong những di sản mang nhiều sắc thái đan xen giữa bi thương và một ý chí quyết liệt của thập niên 80, đã cho ta thấy sức mạnh của một cộng đồng khi cùng lên tiếng và hành động vì sự sống của chính mình. Mặc cho những quan điểm lỗi thời và bảo thủ của xã hội về cộng đồng LGBT trong cuộc khủng hoảng AIDS, tinh thần đấu tranh ấy vẫn luôn trường tồn, tiếp tục được các thế hệ sau giữ gìn và phát huy.
Nguồn tham khảo:
Dr Dana Rosenfeld, The AIDS epidemic’s lasting impact on gay men, The British Academy
Good Morning America, NPR, History
Simon Copland, Comment: On how the AIDS crisis of the 80s united the q***r community, SBS Australia Voices
____________________
☎️ Mọi thắc mắc liên hệ trực tiếp:
🧡 CLB Nhân Văn - Bình Đẳng Giới
Fanpage: https://www.facebook.com/clbnhanvanbinhdanggioi
Instagram:
Tiktok:
Mail: [email protected]
![[D-1: CÓ GÌ TẠI THE REFLECTION WORKSHOP?]🎀 Thời gian tổ chức: 18h30-20h00, thứ Sáu, ngày 02/10/2026🎀 Địa điểm: Trường Đạ...](https://img5.glunis.com/803/350/1774338908033503.jpg)
![[HTTT]✨ 𝐑𝐀𝐘’𝐎𝐍: 𝐂𝐑𝐀𝐅𝐓 𝐘𝐎𝐔𝐑 𝐎𝐖𝐍 𝐒𝐏𝐀𝐑𝐊 ✨(𝑉𝑖𝑒𝑡𝑛𝑎𝑚𝑒𝑠𝑒 𝑐𝑎𝑝𝑡𝑖𝑜𝑛 𝑏𝑒𝑙𝑜𝑤)__________________________________🖍️ In celebration of T...](https://img5.glunis.com/202/338/1767773462023381.jpg)
![[ĐỪNG ĐỂ ĐỊNH KIẾN CHE KHUẤT ÁNH SÁNG - HIỂU ĐÚNG VỀ K=K, PrEP/PEP]🎀 Đăng ký tham gia The REFLECTION Workshop: https://f...](https://img4.glunis.com/175/921/1770415151759212.jpg)
![[GIỚI THIỆU HOẠT ĐỘNG THÁNG TỰ HÀO HANOI PRIDE 2026 | REFLECT VÀ THE RELECTION WORKSHOP]🪩 Một quả cầu gương khi đứng tro...](https://img4.glunis.com/535/658/1767774735356587.jpg)
![[NHỮNG HIỂU LẦM PHỔ BIẾN VỀ HIV/AIDS]❓ Trên thực tế hiện nay, khi đề cập đến HIV/AIDS, vẫn còn tồn tại những hiểu lầm tư...](https://img4.glunis.com/906/475/1764026399064754.jpg)
![[ACT UP và cuộc khủng hoảng AIDS thập niên 80: Khi cộng đồng tự cứu lấy chính mình]📝 Lịch sử của cộng đồng LGBT đan xen ...](https://img5.glunis.com/622/369/1759103646223696.jpg)
