11/07/2026
"Không có lối đi nào đảm bảo sẵn một vinh quang, nhưng sự cặm cụi và tận tâm trên con đường đã chọn chắc chắn sẽ đưa ta đến đúng nơi mình thuộc về."
Sau đây là câu chuyện của anh Lê Vũ Duy, cựu sinh viên khoa CNTT-TT, NAEM
Cặm cụi - hai chữ đã cứu tôi
Chuyện một sinh viên từng suýt bỏ học, và điều đã giữ bạn ở lại với giảng đường.
Có một khung cảnh lặp đi lặp lại suốt mấy năm trời trong đời tôi: gần nửa đêm, cả nhà đã ngủ, chỉ còn một màn hình sáng và một người ngồi đó, tua đi tua lại một video bài giảng đến lần thứ ba, thứ tư - cố gắng để hiểu cho được một khái niệm mà đáng lẽ mình phải biết từ lâu. Người đó là tôi, khi ấy đã hai mươi mấy tuổi, đang học lại những môn mà bạn bè cùng lứa đã học xong từ khi nào.
Nếu bạn hỏi hành trình đại học của tôi có gì để kể, tôi sẽ không kể về vinh quang. Tôi kể về những đêm khuya trước màn hình ấy. Vì chính ở đó, tôi học được điều quan trọng nhất mà giảng đường mang lại cho tôi: có những chặng đường ta không thể đi nhanh - ta chỉ có thể chọn không bỏ cuộc.
Khi tôi tưởng mình không cần tấm bằng
Tôi nhập học ngành Công nghệ thông tin năm 2014. Nhưng thú thật, hồi đó tôi chẳng mấy tha thiết với giảng đường.
Tôi mê kinh doanh, mê thời trang. Tôi muốn xây một “local brand” của riêng mình, muốn đi làm sớm, có tiền sớm, muốn trở thành hình ảnh "thành công" mà tôi thấy mỗi ngày trên mạng. Tôi không hiểu nổi tại sao phải có tấm bằng mới kiếm được tiền. Học đến năm hai, tôi quyết định bảo lưu để dồn hết sức cho giấc mơ của mình.
Tôi sẽ không tô vẽ giai đoạn đó thành một "sai lầm bi kịch", cũng chẳng biến nó thành một "cú liều đáng ngưỡng mộ". Nó chỉ là điều một người trẻ còn non nớt đã làm, với tất cả khát khao chân thành của tuổi hai mươi. Chỉ là giấc mơ ấy không diễn ra như tôi tưởng. Việc kinh doanh thất bại. Và giữa lúc chông chênh nhất, tôi có con đầu lòng.
Đứa trẻ ấy thay đổi mọi câu hỏi trong đầu tôi. Không còn là "làm sao để thành công thật sớm", mà là những câu rất trần trụi: Mình sẽ tự đứng trên đôi chân của mình ra sao? Mình sẽ kiếm tiền nuôi con bằng cách nào?
Càng nghĩ, tôi càng thấy rõ một điều: tôi cần một công việc thật sự, một nghề để bám vào mà sống. Và khi tự hỏi mình có thể làm nghề gì, câu trả lời hiện ra ngay trước mắt - cái ngành tôi đang bỏ dở: lập trình. Đó là thứ gần nhất với tôi, là con đường tôi đã đi được nửa đường rồi bỏ dở. Nhưng muốn theo nghề ấy một cách đàng hoàng, tôi không có lựa chọn nào khác ngoài việc quay lại, học cho xong những gì mình đã bỏ lại. Vậy là tôi trở lại trường.
Ngày trở lại, tôi là người lạ trong chính ngôi trường của mình
Năm 2020, tôi quay lại. Hai mươi tư tuổi. Bạn bè cùng khóa đã tốt nghiệp hết. Tôi ngồi học chung với các em khóa dưới, sau mình tới hai khóa. Không còn một người quen nào. Kiến thức thì gần như bằng không - các môn chuyên ngành với tôi lúc đó trắng tinh như một trang giấy. Tôi không viết nổi một dòng code.
Những ngày đầu, tôi luôn đi thật sớm, vì tôi sợ sẽ bị chú ý. Tôi ngồi bàn cuối, lặng lẽ, chỉ bắt chuyện đủ để hỏi thông tin môn học rồi thôi. Trong lòng khi đó ngổn ngang một cảm giác khó gọi tên: lớn tuổi hơn tất cả mọi người trong phòng, nhưng lại kém hơn tất cả. Tôi thấy mình đi chậm, thấy mình lạc lõng, và thấy hình như mình đã tiêu tốn một quãng thanh xuân vào chỗ không đâu.
Có những môn chuyên ngành, tôi gần như không hiểu gì. Đến giờ tôi vẫn không lý giải nổi bằng cách nào mình đã qua được môn đó. Chỉ nhớ rằng mỗi lần bước vào lớp là một lần trong đầu vang lên hai chữ "bỏ thôi!". Đã có lúc tôi nghĩ đến chuyện nghỉ học một lần nữa.
Người đã không để tôi bỏ cuộc
Tôi gặp cô trong một kỳ thi lại. Đó là một môn tôi trượt vì sau gần hai năm rời giảng đường, tôi hụt hơi hẳn so với nhịp học, chạy theo mãi vẫn không kịp. Cô khuyên tôi cứ đăng ký học lại cho nghiêm túc, đừng nản.
Nhưng khi ngồi tính lại số môn mình còn nợ, nhìn quãng đường phía trước cứ dài đằng đẵng, tôi thấy đuối thật sự. Tôi nhẩm trong đầu: đường còn xa quá, học kiểu này biết đến bao giờ mới xong. Và tôi định buông - nghỉ hẳn, lần thứ hai.
Chính lúc đó cô ngồi lại với tôi. Cô hỏi han hoàn cảnh, lắng nghe, rồi cho tôi một góc nhìn mà tôi chưa từng tự nghĩ tới. Cô không dạy tôi trước đó, cũng không biết tôi là ai. Vậy mà khi biết tôi định bỏ học, cô lại là người khuyên tôi đừng bỏ cuộc.
Có một câu cô hỏi, mà tôi mang theo đến tận bây giờ: "Nếu sau này con em bỏ cuộc, em sẽ nói với con như thế nào? Em có thể trở thành tấm gương về sự kiên trì để con noi theo được không?"
Tôi không trả lời được ngay hôm đó. Nhưng câu hỏi ấy cứ quanh quẩn mãi trong đầu tôi. Nó biến cái mục tiêu mơ hồ "cố lấy tấm bằng" thành một điều cụ thể hơn nhiều: tôi muốn là người mà con mình có thể nhìn vào.
Từ đó, cô luôn đồng hành cùng tôi. Cô cho lời khuyên, giúp tôi trong nhiều môn, động viên những lúc tôi đuối, thậm chí giới thiệu cho tôi cả cơ hội đi phỏng vấn việc làm. Nếu phải chọn ba từ để nói về cô, tôi chọn: tận tâm, kiên trì, và cặm cụi. Sau này tôi mới hiểu, thứ cô trao cho tôi lớn hơn kiến thức rất nhiều - đó là niềm tin rằng một người vấp ngã vẫn có quyền đứng dậy, miễn là có ai đó chịu chìa tay ra đúng lúc.
Cặm cụi - hai chữ đã cứu tôi
Nếu có một từ để gói cả quãng đường sau đó, thì đó là cặm cụi.
Không có phép màu nào cả. Chỉ có một thời khóa biểu dày đặc và một sự lặp lại quen thuộc. Có những kỳ học bù, học hè, tôi học liên tục từ thứ Hai đến thứ Sáu: sáng một môn, chiều một môn. Rồi tối về, khi cả nhà đã yên giấc, tôi lại ngồi vào bàn, mở máy, tự học lại qua những video trên mạng, bắt đầu từ những môn lập trình nền tảng nhất.
Đó là lý do màn hình sáng lúc nửa đêm trở thành hình ảnh quen thuộc nhất của tôi lúc ấy. Có những video tôi phải xem đi xem lại ba, bốn lần mới hiểu nổi một khái niệm. Trong một thời gian rất dài, tôi chẳng thấy kết quả gì. Bài tập trên lớp cũng không làm được. Tôi không biết học xong những thứ này rồi mình sẽ làm được gì. Ở thời điểm đó, đối với tôi không có mục tiêu gì cao siêu, tôi luôn nghĩ rằng mình chỉ có mục tiêu duy nhất, những gì tôi làm hôm nay phải tốt hơn ngày hôm qua một chút.
Những bước rất nhỏ, dồn lại thành một quãng đường
Rồi một ngày, điều tôi chờ đợi bấy lâu cũng đến. Tôi bắt đầu tự tay dựng được một thứ nhỏ xíu có cả backend lẫn frontend, và nó chạy. Khoảnh khắc dòng code cuối cùng chịu chạy, tôi vui như thể vừa mở được một cánh cửa mà lâu nay mình cứ đứng gõ mãi bên ngoài. Lần đầu tiên sau bao lâu, tôi dám nghĩ: "Có lẽ mình cũng hợp với nghề này."
Càng học, tôi càng thấy lĩnh vực này mênh mông, càng thấy mình còn thiếu. Nhưng lạ thay, điều đó không còn làm tôi sợ nữa. Nó thành một thứ động lực âm thầm, thôi thúc tôi ngồi xuống học tiếp mỗi tối.
Có một ngày làm tôi nhớ mãi: ngày báo cáo đồ án tốt nghiệp. Tôi xin nghỉ ca chiều ở chỗ làm, tan ca sáng thì tạt vào mua một ổ bánh mì với chai nước, rồi chạy thẳng lên thư viện trường. Tôi ngồi đó, vừa ăn vừa mở máy, dò lại từng dòng code, kiểm tra hệ thống chạy có ổn không, lật lại slide lần cuối. Vẫn là dáng ngồi cặm cụi trước màn hình như bao đêm khuya đã qua. Chỉ khác là lần này, tôi không còn là cậu sinh viên bàn cuối không biết bắt đầu từ đâu nữa.
Ngày tốt nghiệp, và ý nghĩa của một cái ôm
Ngày nhận bằng, cảm giác lớn nhất trong tôi không phải là tự hào, mà là nhẹ nhõm. Cuối cùng thì tôi cũng hoàn thành được một điều gì đó cho ra hồn.
Tôi là người lớn tuổi nhất buổi lễ hôm ấy. Vẫn còn chút mặc cảm, nên tôi không báo cụ thể với mẹ ngày giờ. Nhưng mẹ tôi vẫn đến. Mẹ vốn là người sốt sắng nhất, mong tôi có tấm bằng còn hơn cả chính tôi. Khi nhìn thấy mẹ giữa đám đông, tôi nghẹn lại. Mẹ không nói gì nhiều nhưng niềm vui hiện rõ trên gương mặt. Nhận bằng xong, mẹ chỉ ôm lấy tôi. Cái ôm đó nói hết những điều mà cả hai mẹ con chẳng cần nói thành lời.
Tôi của ngày hôm nay
Bây giờ tôi làm Chuyên viên phát triển ứng dụng tại một Ngân hàng - đúng chuyên môn tôi đã học, một công việc mà chính tôi của ngày xưa còn không dám nghĩ đến. Điều khiến tôi bất ngờ nhất không phải là mức thu nhập hay sự ổn định, mà là con người mà tôi đã trở thành: một người có kỷ luật, có giờ giấc, sống theo một cách hoàn toàn khác với hình dung nông nổi thuở đôi mươi. Và tôi vẫn giữ nguyên thói quen cũ - mỗi tối vẫn ngồi trước màn hình ấy để đọc, để học, để tìm hiểu cái mới, như thể trong tôi vẫn còn bạn sinh viên ngồi bàn cuối năm nào.
Nếu phải chọn một hình ảnh cho cả hành trình này, tôi sẽ chọn hình ảnh một người lặng lẽ bước từng bước trên nấc thang của cuộc đời mình. Cứ bước tiếp, hết bậc này đến bậc khác. Cho đến một ngày ngoái đầu nhìn lại, mới giật mình nhận ra mình đã đi xa hơn rất nhiều so với điều mình từng nghĩ là không thể.
Tôi kể câu chuyện này không phải để nói về mình. Tôi kể vì tôi biết, đâu đó ngoài kia đang có người cũng thấy mình chậm hơn người khác, cũng thấy mình lạc lõng, thấy con đường phía trước mù mịt và tự hỏi liệu mình có nên bắt đầu, hay có nên bắt đầu lại hay không. Tôi muốn nói với bạn điều này: bạn không cần một mục tiêu gì cao siêu. Bạn không cần đi nhanh. Bạn chỉ cần, mỗi ngày đều làm tốt hơn hôm qua một chút - và đừng dừng lại.
Và điều may mắn nhất tôi nhận ra sau tất cả: trên hành trình đó, bạn không đi một mình. Luôn có một người thầy, một người cô sẵn sàng ngồi lại, hỏi bạn một câu đúng lúc, và không để bạn bỏ cuộc.
Sau này, nếu con tôi hỏi "kiên trì là gì", tôi sẽ không giảng cho con một bài đạo lý. Tôi sẽ kể cho con nghe về những đêm khuya lặng lẽ trước màn hình, bởi tôi biết tôi làm điều này không chỉ cho bản thân mà còn để các con thấy rằng : Việc học là chìa khoá mở cánh cửa cho tương lai, là cơ hội để phát triển bản thân và là điều đáng để nỗ lực dù ở bất kỳ giai đoạn nào của cuộc đời.
![🎓 [LỄ TRAO BẰNG TỐT NGHIỆP 2026] – KHÉP LẠI MỘT HÀNH TRÌNH, MỞ RA TƯƠNG LAI CÔNG NGHỆ! 🚀Hôm qua, ngày 21/07/2026, trong ...](https://img4.glunis.com/523/779/1668983735237792.jpg)
![[THÔNG BÁO] NGƯỠNG ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG ĐẦU VÀO VÀ QUY ĐỔI ĐIỂM XÉT TUYỂN ĐẠI HỌC CHÍNH QUY NĂM 2026 📢Các sĩ tử 2k8 thân m...](https://img4.glunis.com/306/144/1657413913061441.jpg)
