19/08/2026
Nguồn gốc và bối cảnh lịch sử ra đời ngày 19 tháng 8
Bối cảnh quốc tế và trong nước năm 1945
Năm 1945, Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc. Phát xít Đức đã đầu hàng, còn phát xít Nhật đứng trước thất bại hoàn toàn. Ngày 15/8/1945, Nhật Bản tuyên bố đầu hàng Đồng minh vô điều kiện.
Tại Đông Dương, bộ máy thống trị của Nhật và chính quyền tay sai rơi vào tình trạng khủng hoảng, mất phương hướng. Đây là thời cơ thuận lợi để nhân dân Việt Nam đứng lên giành chính quyền.
Trước tình hình đó, Đảng và Mặt trận Việt Minh đã chủ động chuẩn bị lực lượng, tổ chức quần chúng và xây dựng phương án tổng khởi nghĩa. Hội nghị toàn quốc của Đảng và Quốc dân Đại hội tại Tân Trào đã thống nhất chủ trương phát động nhân dân giành chính quyền trước khi quân Đồng minh tiến vào Đông Dương.
Cuộc khởi nghĩa tại Hà Nội
Sáng ngày 19/8/1945, đông đảo quần chúng nhân dân Hà Nội cùng các lực lượng tự vệ, cứu quốc tập trung tại khu vực Nhà hát Lớn. Cuộc mít tinh do Việt Minh tổ chức nhanh chóng phát triển thành cuộc biểu tình, tuần hành và khởi nghĩa giành chính quyền.
Dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đảng và Việt Minh, quần chúng lần lượt chiếm giữ các cơ quan quan trọng của chính quyền tay sai như Phủ Khâm sai Bắc Bộ, Tòa Thị chính, Sở Cảnh sát và Trại Bảo an binh. Trước khí thế của quần chúng, quân Nhật tại Hà Nội không trực tiếp can thiệp.
Chính quyền cách mạng được thiết lập tại Hà Nội. Thắng lợi này có ý nghĩa như một đòn quyết định, tạo động lực để nhân dân nhiều địa phương khác nổi dậy giành chính quyền. Huế giành chính quyền ngày 23/8, Sài Gòn ngày 25/8 và nhiều địa phương khác cũng lần lượt giành thắng lợi
