31/10/2019
🍀🍀🍀MỘT CHÚT VỀ VẠN LÝ TRƯỜNG THÀNH🍀🍀🍀
(Tham khảo)
Người Trung Quốc có câu nói 不 到 长 城 非 好 汉, có nghĩa "Bất đáo Trường Thành phi hảo hán" đã được khắc bia tại trường thành.
Bức tường thành trở thành Di sản thế giới của UNESCO vào năm 1987.
GIỚI THIỆU
Vạn Lý Trường Thành (chữ Hán giản thể: 万 里 长 城 và phồn thể: 萬 里 長 城 _Bính âm: Wànlĭ Chángchéng_có nghĩa là "Thành dài vạn lý"), gọi tắt là Trường Thành,là tên gọi chung cho nhiều thành lũy kéo dài hàng ngàn cây số từ Đông sang Tây được xây dựng bằng đất và đá từ thế kỷ V (TCN) cho tới thế kỷ XVI để bảo vệ Trung Hoa khỏi những cuộc tấn công của người Hung Nô,Mông Cổ,Đột Quyết và những bộ tộc du mục khác đến từ những vùng hiện thuộc Mông Cổ và Mãn Châu.Một số đoạn tường thành được xây dựng từ thế kỷ thứ V (TCN), sau đó được Hoàng đế đầu tiên của Trung Quốc là Tần Thủy Hoàng ra lệnh nối lại và xây thêm từ năm 220_200 (TCN) và hiện chỉ còn sót lại ít di tích.Vạn Lý Trường Thành nổi tiếng được tham quan nhiều hiện nay được xây dưới thời nhà Minh từ năm 1368_1647.
MỤC ĐÍCH XÂY DỰNG
Các mục đích khác của Vạn Lý Trường Thành bao gồm kiểm soát biên giới,cho phép áp đặt thuế đối với hàng hóa vận chuyển theo con đường tơ lụa,quy định hoặc khuyến khích thương mại và kiểm soát xuất nhập cảnh.Hơn nữa,đặc điểm phòng thủ của Vạn Lý Trường Thành đã được tăng cường bằng việc xây dựng các tháp canh,doanh trại quân đội,trạm đóng quân,báo hiệu có giặc thông qua các phương tiện khói hoặc lửa và thực tế là con đường của Vạn Lý Trường Thành cũng phục vụ như là một hành lang giao thông vận tải.
CÔNG TRÌNH
Một nghiên cứu khảo cổ chi tiết,sử dụng những công nghệ hiện đại được công bố vào năm 2009 kết luận rằng Vạn Lý Trường Thành do nhà Minh xây dựng có chiều dài 8.850km.Nó bao gồm phần bức tường dài 6.259km,phần hào dài 359km và phần lá chắn tự nhiên như đồi,sông dài 2.232km.Một nghiên cứu khảo cổ chi tiết khác vào năm 2012 kết luận Vạn Lý Trường Thành có chiều dài 21.196km.Chiều cao trung bình tường thành là 7m so với mặt đất,mặt trên của trường thành rộng trung bình 5_6m.Vạn Lý Trường Thành bắt đầu từ Sơn Hải Quan trên bờ biển Bột Hải ở phía Đông,tại giới hạn giữa trung Quốc bản thổ ("đất Trung Quốc gốc") và Mãn Châu đến Lop Nur ở phần phía Đông Nam Khu tự trị người duy Ngô Nhĩ tại Tân Cương.
TÊN GỌI
Dãy các bức tường ngày nay có tên Vạn Lý Trường Thành của Trung Quốc đã được gọi bằng một số tên khác nhau.
_Tên tiếng Anh hiện tại đã hình thành từ các tường thuật nhiệt tình về "bức tường Trung Quốc" của khách du lịch châu Âu thời đó;vào cuối thế kỷ XIX "Vạn Lý Trường Thành của Trung Quốc" đã trở thành tên của các bức tường này.
_Trong tiếng Trung Quốc,dãy tường thành này được gọi là "Cháng chéng" (長 城),có nghĩa là "bức tường dài".Thuật ngữ này có thể được tìm thấy trong sách sử (thế kỷ thứ I TCN),ghi nhận những bức tường được xây dựng thời Chiến Quốc và chủ yếu các bức tường của Tần Thủy Hoàng xây dựng.
Nghĩa của nó là dài "vạn lý" (nghĩa bóng là "vô tận"),phản ánh với tên đầy đủ của nó trong thời hiện đại (萬 里 長 城 Vạn Lý Trường Thành),cũng xuất phát từ sách sử, mặc dù dòng chữ "Vạn Lý Trường Thành" hiếm khi được sử dụng cho đến thời hiện đại.Một ví dụ hiếm hoi được Đường sử viết năm 493,khi sách trích dẫn tướng ở biên giới Tan Daoji.
LỊCH SỬ
Ban đầu trong thời Xuân Thu và Chiến Quốc,các nước nhỏ đã độc lập xây dựng các tường thành ở phương Bắc nhằm tránh giặc Hung nô tràn xuống.Cho đến khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Quốc thì ông cũng đã liên kết các tuyến phòng thủ rời rạc của các nước thành Vạn lý trường thành.
Lý do để Tần Thủy Hoàng xây Vạn Lý Trường Thành bắt nguồn từ một câu "sấm": "Vong Tần giả,Hồ dã" (Tần mất là do Hồ).Tần Thủy Hoàng tưởng chữ "Hồ" là chỉ giặc Hồ phương Bắc.Dù người làm mất nhà Tần hóa ra là Thái tử "Hồ" Hợi,di sản mà hoàng đế thống nhất Trung Quốc để lại cũng đã đặt nền móng cho Vạn Lý Trường Thành sau này.
Một tường thành có tính chất phòng thủ biên giới phía Bắc được xây dựng và duy trì bởi nhiều triều đại trong nhiều khoảng thời gian trong lịch sử Trung Quốc.Mục đích chính của nó là bảo vệ người Trung Quốc khỏi sự di cư của người Mông Cổ và người thổ Nhĩ Kỳ.Có năm giai đoạn hình thành chính:
_208 (TCN) (nhà Tần)
_Thế kỷ thứ I (TCN) (nhà Hán)
_Thế kỷ thứ VII (nhà Tùy)
_Từ năm 1138_1198 (nhà Nam Tông)
_Từ năm 1368_1640 (từ vua Hồng Vu đến vua Vạn Lịch thời nhà Minh)
CỬA QUAN_CỬA ẢI
_Sơn Hải quan là cửa ải đầu tiên của Trường Thành nằm ở nơi giáp ranh giữa hai tỉnh Hà Bắc và Liêu Ninh,khởi điểm của Trường Thành,phía Nam của dãy núi Yên Sơn,phía Bắc của biển Bột Hải do tướng Từ Đạt nhà Minh xây dựng.Tên Sơn Hải quan cũng là do đứng ở nơi đây có thể ngắm được,quan sát được toàn cảnh núi non và biển cả hùng vĩ,với non xanh nước biếc, đồi núi và biển cả soi bóng.Cửa ải này có 4 cửa,cửa phía Đông có một bức hoành phi với dòng chữ "Thiên hạ đệ nhất quan" dài 5,9m,rộng 1,6m.Chiều cao của chữ là 1,45m,rộng 1,09m do Tiêu Hiên,tiến sĩ,nhà thư pháp nổi tiếng của Nhà Minh viết.
_Gia Dục quan còn gọi là Hoà Bình Quan,là cửa quan nằm ở khởi điểm phía Tây của Trường Thành,trên địa bàn thành phố Gia Dục Quan,tỉnh Cam Túc,xây dựng vào năm thứ 5 Hồng Vũ 1372.
_Nương Tử quan còn gọi là Vi Trạch Quan thuộc địa bàn huyện Bình Định,tỉnh Sơn Tây.Địa thế hiểm trở,núi non trùng điệp,dễ phòng khó công nên được mệnh danh là "Tam tấn môn hộ".Hồi đầu nhà Đường,công chúa Bình Dương,con gái thứ ba của Lý Uyên từng dẫn vài vạn tướng sĩ canh giữ tại đây.Công chúa Bình Dương võ nghệ cao cường,đạo quân của công chúa được gọi là "nương tử quân".Bởi vậy mọi người đổi tên cửa ải này thành Nương Tử Quan.Đến nay trên cánh cửa đông môn thành trì Nương Tử Quan còn có 5 chữ "Trực thuộc Nương tử Quan".
_Ngọc Môn quan ở Tiểu Phương Bàn Thành phía Tây huyện Đôn Hoàng,tỉnh Cam Túc.Tên Ngọc Môn Quan là do tất cả đá ngọc sản xuất ở Hòa điền,tân Cương thời cổ đều phải đi qua cửa ải này.
_Biển Đầu quan là cửa ải thuộc huyện Biển Đầu,tỉnh Sơn Tây,một vùng đất không bằng phẳng, phía Đông cao,phía Tây thấp nên mọi người mới gọi là Biển Đầu Quan.
_Nhạn Môn quan nằm trên một thung lũng ở huyện Đại,tỉnh Sơn Tây,có khí thế hoành tráng, hai bên là vách núi dựng đứng,chỉ những con nhạn,con én mới bay qua được mà chỉ bay dọc theo thung lũng qua phía trước cửa ải,bởi vậy mọi người mới gọi là Nhạn Môn Quan.
_Cư Dung quan ở núi Tử Kinh, huyện Dị, tỉnh Hà Bắc.
QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG
Vạn Lý Trường Thành bắt đầu được xây vào cuối thời chiến quốc,khoảng năm 221 trước Công Nguyên.Tuy nhiên,trước đó nhà Tần đã xây dựng một bức tường khổng lồ dài hàng trăm km bằng đất nện.Nó giúp họ giành chiến thắng,khi đã có vị trí chắc chắn,nhà Tần bắt đầu chuyển sự chú ý về phương Bắc và xây nên Vạn Lý Trường Thành nổi tiếng.
Có rất nhiều câu truyện xoay quanh bức tường này.Đó chính là một biểu tượng cho tài năng và trình độ của người cổ đại và nó vẫn là một kỲ quan kiến trúc nếu được xây dựng vào thời hiện đại.Bức tường này được xây theo từng đoạn,một số đoạn cổ nhất xuất hiện từ năm 221 trước Công Nguyên.Đó là cuối thời Chiến quốc và khi nhà Tần thống nhất các nước,họ bắt đầu kết nối hệ thống tường thành của đối phương thành một mạng lưới thống nhất.Quá trình này chỉ kết thúc ở đời nhà Minh vào khoảng giữa năm 1368 và 1644.Đó là một công trình phòng thủ khổng lồ,không chỉ là một bức tường mà còn là một loạt tháp canh,pháo đài và chỗ trú ẩn.Nó dài tới hơn 20 nghìn km nhưng đó không phải bức tường thành đầu tiên được xây dựng.
Việc phát hiện các đoạn tường thành cổ đại diễn ra khá bất ngờ,khi các nhà khảo cổ đang tìm kiếm các mảnh sành sứ ở tỉnh Sơn Đông (Shandong).Các nhà khoa học đã tìm thấy những đoạn tường cao 4,5m và nhận ra đó là một phần của công trình lớn hơn rất nhiều.Công trình này trải dài hàng trăm km qua những địa hình cực kì hiểm trở.Bức tường chạy dọc theo các núi đá, qua những thung lũng và vách đá cheo leo. Ngày nay, bức tường này gần như đã biến mất hoàn toàn,đó là lý do rất ít người để ý tới nó.Được bảo tồn tốt hơn ở các vùng núi cao,bức tường này được xây vào khoảng năm 500 trước Công Nguyên bởi nhà Tần.
Việc xây dựng bức tường này là một thử thách rất lớn.Người ta phải đưa loại đất mịn tới địa điểm xây dựng,trộn với vữa rồi đổ thành từng đống tại nơi bức tường sẽ hình thành.Sau đó, các khối đất này sẽ được nện cho tới khi chúng trở thành bức tường vững chãi còn tồn tại tới ngày nay.Việc xây dựng cần tới nhiều tấn đất mịn,tất cả đều được đưa lên núi bằng sức người và sức ngựa,trước khi chúng được sử dụng cho việc xây dựng.Bức tường này nhằm bảo vệ nhà Tần khỏi kẻ thù bên ngoài và cả các nước láng giềng.
Sau thời chiến quốc,Tần Thủy Hoàng tiếp tục cho xây dựng bức tường.Ông hướng nó tới biên giới phía Bắc,xây dựng nên những đoạn đầu tiên của Vạn Lý Trường Thành.Ngày nay,ở một số đoạn,bức tường này vẫn còn tác dụng như một con đường cho người dân qua lại.
NHỮNG SỰ THẬT THÚ VỊ
Nhiều người đã nghe nói tới Vạn Lý Trường Thành, công trình nhân tạo dài nhất thế giới, nhưng có những sự thật thú vị mà không phải ai cũng biết.
1/.Mọi người nghĩ chiều dài của Trường Thành là khoảng 6.276km nhưng thực tế toàn bộ công trình này dài tới 8.851km.Khoảng 6.276km là chiều dài của phần tường thành do con người xây dựng nhưng tường thành này còn bao gồm cả các hào và tường chắn tự nhiên.
2/.Việc xây dựng Trường Thành kéo dài hơn 2.000 năm.Những phần đầu tiên được xây dựng vào đầu thế kỷ VIII trước Công Nguyên.
3/.Trước kia,Trường Thành đã có nhiều tên gọi khác nhau như “rào chắn”,“pháo đài” hay “Rồng Đất”...Đến thế kỷ XIX,công trình này mới chính thức được đặt tên là “Vạn Lý Trường Thành”.
4/.Dù Trường Thành đã tồn tại hơn 2 thiên niên kỷ,người châu Âu đầu tiên đặt chân tới đây là nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha tên Bento de Gois vào năm 1605.
5/.Lời đồn đại rằng loại vữa dùng để xây Trường Thành được trộn xương người là hoàn toàn không có thật.Vữa dùng để xây công trình dài nhất thế giới này bao gồm nhiều loại vật liệu khác nhau tùy từng thời,từ đất sét,đá,gạch vụn,gỗ tới đá vôi...
6/.Vài phần của Trường Thành được bảo tồn và phục chế nhưng phần lớn đều đã hoang phế. Từng có thời gian người dân gỡ gạch đá của Trường Thành để xây nhà.
7/.Việc xây dựng Trường Thành chính thức chấm dứt vào năm 1644 khi vị vua cuối cùng của triều Minh bị phế truất.Từ đó Trường Thành không được xây thêm mà chỉ có các hoạt động trùng tu.
8/.Nơi rộng nhất của tường thành là 30m,nơi cao nhất là 3,65m.Điểm cao nhất của Trường Thành (đỉnh tháp canh) là 7,9m.
9/.Ước tính số người tham gia xây dựng công trình này lên tới 800.000 người.
10/.Nhiều người tin rằng có thể nhìn thấy Vạn Lý Trường Thành từ trên mặt trăng nhưng giống như nhìn một sợi tóc từ khoảng cách 3km,điều đó là không thể.Trên thực tế,ta không thể nhìn thấy nó ngay cả ở khí quyển trái đất,tại độ cao 160.000m.
11/.Vạn Lý Trường Thành không chỉ là để chống lại quân xâm lược mà còn đóng vai trò như một đường biên giới,nơi thực hiện các luật lệ về giao thương và di cư.
12/.Theo truyền thuyết, một con rồng đã chỉ hướng xây dựng Trường Thành cho người Trung Quốc.Nhiều người còn cho rằng bản thân Vạn Lý Trường Thành đã mang hình dáng của một con rồng nằm trên rặng núi.
13/.Vạn Lý Trường Thành còn được mệnh danh là “nghĩa trang dài nhất thế giới” vì hàng trăm ngàn người đã chết trong quá trình xây dựng.Một số người được chôn ngay dưới móng tường thành.
14/.Là một phần quan trọng của văn hóa Trung Quốc,xung quanh Vạn Lý Trường Thành có rất nhiều huyền thoại.Một trong những câu chuyện nổi tiếng nhất là chuyện về Mạnh Khương Nữ, vợ một thư sinh bị bắt đi xây Trường Thành vào thời nhà Tần.Đến mùa đông,Mạnh Khương Nữ đan áo cho chồng và đã lặn lội tìm chồng để trao áo.Mạnh Khương Nữ đã đi khắp theo chiều dài của Trường Thành,hỏi thăm nhiều người và cuối cùng nhận được hung tin chồng mình bị chết vùi thây dưới Trường Thành.Nàng Mạnh Khương đau buồn khóc lóc thảm thiết 3 ngày 3 đêm,nước hòa lẫn máu.Tiếng khóc của Mạnh Khương vang xa 800 dặm Trường Thành,làm sụp đổ một khúc thành để lộ xác chết của chồng mình.Nàng an táng cho chồng xong liền nhảy xuống biển tự vẫn.Ngày nay, tại quận Sơn Hải Quan,tỉnh Hà Bắc có miếu thờ Mạnh Khương Nữ.
15/.Vạn Lý Trường Thành là điểm tham quan nổi tiếng và đông khách nhất Trung Quốc với hàng chục triệu lượt khách mỗi năm.
16/.Đây còn là nơi diễn ra nhiều thử thách thể thao.Ví dụ vào năm 1987,vận động chạy đường dài người Anh,William Lindesay đã chạy hơn 2.400km trên Trường Thành.
TÌNH TRẠNG HIỆN NAY
Trong khi một số đoạn gần các trung tâm du lịch được giữ gìn và thậm chí xây dựng lại, tại hầu hết các vị trí bức tường đang bị bỏ mặc không được sửa chữa,được dùng làm chỗ chơi cho những người dân làng và là nơi khai thác đá để làm đường hay làm nhà.Các bề mặt của tường thành còn bị sơn vẽ graffiti.Nhiều phần đã bị phá hủy vì bức thành nằm chắn đường tới các địa điểm xây dựng.Các phần không bị đụng chạm đến hay được sửa chữa là gần những điểm phát triển du lịch và thường bị những người bán hàng rong và khách du lịch làm giảm giá trị.Sa mạc Gobi cũng đang tiến sát tới bức tường thành ở một số địa điểm.Một số ước tính rằng chỉ 20% bức tường thành là đang ở tình trạng tốt.Năm 2005,các bức ảnh về một bữa tiệc điên dại trên Vạn lý trường thành xuất hiện trên các phương tiện thông tin đại chúng Trung Quốc.Chúng đã gây nên sự phẫn nộ bởi vì trong những bức ảnh do người nước ngoài và người Trung Quốc chụp,những thanh niên uống rượu bia,đi tiểu tiện,đại tiện và có những hành vi tình dục trên bức thành được chiếu ở khắp nước.
Tháng 8/2012,một đoạn dài khoảng 36m của thành bị sụp đổ hoàn toàn.🍀🍀🍀
Nguồn: Võ Văn Trường
