21/05/2026
NCKH – TÌNH HUỐNG MÔ HÌNH SEM BỊ GỘP NHÂN TỐ
Khi chạy SEM thường gặp tình huống kết quả chạy dữ liệu thực tế “không đi đúng kịch bản” ban đầu. Nếu các biến tự gộp thành một nhóm điều đó cho thấy người trả lời đang cảm nhận chúng khá giống nhau. Lúc này, đừng cố giữ mô hình cũ vì đó là thiết kế ban đầu. Hãy quay lại xem lý thuyết và kết quả EFA/CFA/HTMT có thật sự ủng hộ việc tách riêng các biến không. Nếu các biến có ngữ nghĩa gần nhau thì có thể cân nhắc gộp thành một nhân tố chung hoặc mô hình bậc cao; còn biến điều tiết không còn cấu trúc riêng thì không nên gượng ép để giữ vai trò moderator nữa. SEM thường dùng “kiểm tra độ khớp giữa lý thuyết và thực tế”, nên mô hình đẹp nhất là mô hình vừa hợp lý về lý thuyết vừa phù hợp dữ liệu, chứ không phải mô hình “hoành tráng” với nhiều mũi tên nhất (Hair et al., 2022; Henseler et al., 2015).
