20/03/2026
Gửi a/c/e cựu Huper, Gần đây TP HN có triển khai xin ý kiến nhân dân về quy hoạch Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, trang 635 – 636 của quyển Thuyết minh Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, có đề xuất phương án di dời Đại học Dược Hà Nội (một văn bản quan trọng gửi tới toàn nhân dân mà tên không chính xác thiếu từ "trường") lấy cơ sở 13-15 Lê Thánh Tông của HUP làm Bảo tàng Đại học Thời đại Hồ Chí Minh. Về ý tưởng làm Bảo tàng là rất hay 👏 👏 👏 , tuy nhiên, nên là Bảo tàng như thế nào sẽ hữu ích cả về giá trị tinh thần, văn hóa, giáo dục và hiệu quả về đào tạo nhân lực Dược chất lượng cao và nghiên cứu chuyên sâu, đỉnh cao trong lĩnh vực Dược 🤔 🤔 🤔 🤔 🤔 . A/c/e cựu Huper, chia sẻ để cùng có ý kiến đề xuất hợp lý nhất, nhằm bảo tồn, khai thác kiến trúc Đông dương tuyệt vời của HUP phù hợp với chủ trương Bảo tàng Đại học Thời đại Hồ Chí Minh một cách hiệu quả nhất, tránh tốn kém lãng phí nguồn lực nhất của một "Bảo Tàng sống" nhé. Quan điểm chung của HUP đối với đề xuất này như sau:
HUP nhận thấy đây là một đề xuất cần được xem xét thận trọng, do liên quan trực tiếp đến giá trị lịch sử, học thuật và bản sắc đô thị của Hà Nội.
1. Về giá trị lịch sử - kiến trúc của khu vực
Khu phố từ số 11 đến 21 Lê Thánh Tông là một quần thể kiến trúc tiêu biểu thời kỳ đầu thế kỷ XX, gắn với sự hình thành của L’École de Médecine et de Pharmacie de l’Indochine (Đại học Y Dược Đông Dương) – tiền thân của Trường Đại học Y Hà Nội và Trường Đại học Dược Hà Nội và Université de l'Indochine (Viện Đại học Đông Dương) – tiền thân của Đại học tổng hợp – Đại học quốc gia Hà Nội. Các công trình tại đây phản ánh quá trình giao thoa giữa kiến trúc châu Âu và kiến trúc bản địa, sau này được phát triển thành phong cách Đông Dương, gắn với vai trò của KTS. Ernest Hébrard trong giai đoạn quy hoạch Hà Nội những năm đầu thế kỷ XX. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng giá trị của quần thể này không chỉ nằm ở hình thức kiến trúc, mà còn ở chức năng học thuật liên tục kéo dài hơn một thế kỷ.
2. Nguy cơ “bảo tồn hình thức, đánh mất nội dung
Trường Đại học Dược Hà Nội không chỉ là một di tích kiến trúc, mà là một thiết chế giáo dục – nghiên cứu đang hoạt động. Tại đây, hàng nghìn sinh viên, giảng viên và nhà khoa học đang tham gia đào tạo, nghiên cứu phát triển thuốc và đóng góp cho hệ thống y tế quốc gia. Việc di dời và chuyển đổi khuôn viên này thành bảo tàng, về bản chất, có thể dẫn tới tình trạng:
- Giữ lại hình thức vật chất nhưng làm gián đoạn dòng chảy học thuật
- Thay thế một không gian tri thức sống bằng một không gian trưng bày tĩnh
Trong lý luận bảo tồn đô thị hiện đại, đây là vấn đề thường được nhắc đến như nguy cơ “đóng băng di sản”, làm suy giảm giá trị thực của không gian lịch sử.
3. Kinh nghiệm quốc tế: Các đại học lâu đời trong đô thị lịch sử
Nhiều thành phố trên thế giới đã lựa chọn bảo tồn các trường đại học lâu đời như một phần của đời sống đô thị, thay vì chuyển đổi thành bảo tàng:
- Sorbonne Université (Paris, Cộng hòa Pháp): nằm ngay trung tâm Paris, vẫn duy trì hoạt động giảng dạy và nghiên cứu trong các công trình lịch sử hàng trăm năm tuổi.
- Đại học Vienna (Áo), thành lập năm 1365, có trụ sở chính trên đại lộ Ringstrasse huy hoàng của thủ đô Vienna. Với 90.000 sinh viên, đây là một trong những đại học lớn nhất thế giới nói tiếng Đức. Vienna chưa bao giờ đế xuất biến nó thành bảo tàng để tối ưu hóa không gian đô thị.
Kính đề nghị Thành phố xem xét theo hướng: Bảo tồn gắn với tiếp tục sử dụng chức năng đào tạo nguồn Nhân lực chất lượng cao nghiên cứu đỉnh cao, chuyên sâu; và Phát huy vai trò của các trường đại học như một phần cấu thành của không gian văn hóa Thủ đô.Hà Nội với truyền thống nghìn năm văn hiến không chỉ cần gìn giữ ký ức, mà còn cần duy trì và phát triển dòng chảy tri thức sống động, điều đang hiện hữu mỗi ngày trong các cơ sở giáo dục lịch sử của Thành phố.
- Charles University tại Prague (Cộng hòa Séc): thành lập năm 1348, là một trong những đại học lâu đời nhất thế giới còn hoạt động. Khuôn viên trung tâm của trường, Carolinum nằm ngay giữa trái tim phố cổ Praha, một khu vực được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới với mật độ di tích dày đặc. Thành phố Praha chưa bao giờ nghĩ đến việc di dời trường để làm bảo tàng, mà ngược lại, chính sự hiện diện của các sinh viên, giáo sư và hoạt động học thuật đã làm cho Praha trở nên sống động và có chiều sâu trí tuệ suốt nhiều thế kỷ. Ngày nay sinh viên Đại học Charles lên tới hơn 50.000 người, phân bổ ở nhiều cơ sở khắp thành phố, nhưng Carolinum vẫn được giữ nguyên chức năng là trụ sở đại học và nơi tổ chức các sự kiện học thuật trang trọng.
- University of Oxford và University of Cambridge (Vương quốc Anh): Hai thành phố Oxford và Cambridge gần như được định nghĩa bởi các trường đại học nằm trong lòng chúng. Mỗi college cổ kính là một kiệt tác kiến trúc, nhưng không ai đề nghị đóng cửa chúng để làm bảo tàng, bởi giá trị của chúng nằm chính xác ở chỗ chúng đang hoạt động, đang đào tạo, đang nghiên cứu. Sức hút du lịch của Oxford và Cambridge không đến từ các bảo tàng tĩnh lặng, mà đến từ cảm giác chạm tay vào một nền học thuật còn đang thở, còn đang tư duy.
- University of Bologna (Bologna, Cộng hòa Ý), đại học lâu đời nhất châu Âu, vẫn hoạt động trong cấu trúc đô thị lịch sử.
Điểm chung của các mô hình này là giá trị di sản được bảo tồn thông qua việc tiếp tục sử dụng đúng chức năng, chứ không phải bằng cách “bảo tàng hóa”.
4. Vai trò của đại học trong cấu trúc đô thị hiện đại
Các trường đại học trung tâm không chỉ thực hiện chức năng đào tạo mà còn:
- Là không gian giao lưu học thuật quốc tế
- Là nơi tổ chức hội thảo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo
- Là điểm kết nối giữa Hà Nội với mạng lưới tri thức toàn cầu
Vị trí trung tâm của Trường Đại học Dược Hà Nội vì vậy không phải là “áp lực cần giải tỏa”, mà là nguồn lực chiến lược cần được phát huy.
5. Định hướng bảo tồn phù hợp
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy có thể dung hòa giữa bảo tồn và phát triển thông qua:
- Mô hình campus phân tán: giữ lại cơ sở lịch sử cho các chức năng biểu tượng, nghiên cứu chuyên sâu, trung tâm Đổi mới sáng tạo
- Mở rộng cơ sở đào tạo tại các khu vực mới và Cải tạo công trình theo hướng thích ứng, nâng cấp hạ tầng nhưng không thay đổi bản chất sử dụng.
Cách tiếp cận này cho phép vừa bảo tồn di sản, vừa đáp ứng nhu cầu phát triển giáo dục hiện đại. Do vậy, việc chuyển đổi các cơ sở đại học lâu đời thành bảo tàng cần được cân nhắc kỹ lưỡng, bởi:
- Có thể làm suy giảm giá trị sống của di sản
- Làm gián đoạn truyền thống học thuật liên tục
- Đánh đổi một thiết chế tri thức đang hoạt động lấy một không gian trưng bày tĩnh.
Một đô thị có chiều sâu văn hóa không chỉ được định hình bởi các công trình bảo tồn, mà còn bởi các hoạt động tri thức đang diễn ra trong lòng nó.
6. Đúng theo chủ trương của Thành phố Hà Nội, những trường có trang bị đồng bộ trang thiết bị hiện đại để phục vụ đào tạo nguồn Nhân lực chất lượng cao nghiên cứu đỉnh cao, chuyên sâu sẽ không phải di dời. Hiện nay, tại 13 -15 LTT HUP đã đầu tư đồng bộ trang thiết bị máy móc hiện đại để phục vụ đào tạo nguồn Nhân lực chất lượng cao sau đại học như đào tạo Tiến Sỹ, Thạc sỹ, Dược sỹ chuyên khoa cấp 1,2 và nghiên cứu đỉnh cao, chuyên sâu của lĩnh vực Dược. Bằng chứng theo Bảng xếp hạng đại học Việt Nam (VNUR) vừa công bố xếp hạng 100 cơ sở giáo dục đại học Việt Nam năm 2025, trên cơ sở rà soát 237 cơ sở giáo dục đại học của cả nước. Năm 2025 VNUR đã rà soát tất cả 237 CSGDĐH Việt Nam thông qua việc xử lý dữ liệu thông tin lớn bao gồm Báo cáo ba công khai, các Đề án tuyển sinh, dữ liệu của Web of Science (WOS) và Scopus trong giai đoạn 5 năm (2019-2023), dữ liệu về hoạt động khoa học công nghệ và sáng chế, dữ liệu về các tạp chí khoa học uy tín của Bộ Khoa học và Công nghệ, dữ liệu về các tạp chí khoa học uy tín của Hội đồng Giáo sư Nhà nước. Kết quả, Trường Đại học Dược Hà Nội xếp thứ 13 trên tổng số 237 trường đại học trong cả nước, tăng 7 bậc so với kết quả xếp hạng năm 2024. Trong các tiêu chí, tiêu chí về chất lượng dạy học tăng 4 bậc (từ vị trí số 7 năm 2024 lên vị trí số 3 năm 2025) và tiêu chí công bố quốc tế tăng 13 bậc (từ thứ 37 năm 2024 lên 24 năm 2025).
Về cá nhân, mình thấy Bảo tàng Sống là Bảo tàng mà Giảng viên, Sinh viên, các nhà Khoa học vẫn say sưa miệt mài trên bục giảng trong phòng thí nghiệm. Ví dụ như bối cảnh Đại học Sydney 1 Đại học lớn giữa lòng TP Sydney. Một trường đại học danh tiếng, ranking rất cao. Khách tham quan nườm nượp nhưng việc giảng dạy, học tập, nghiên cứu vẫn diễn ra hết sức sôi động, dường như hoàn toàn không bị ảnh hưởng tới hiệu suất của GV, SV. Khách tham quan được thực mục không khí sống động của một Bảo tàng sống. A/c/e có thể lắng nghe ý kiến của 1 kiến trúc sư về vấn đề này thêm phần khach quan: Fb Kien Quoc
ĐỪNG BIẾN HÀ NỘI THÀNH CÁI XÁC KHÔNG HỒN
Ý tưởng ướp các cơ thể đang sống để làm vật trưng bàyTrong đề án quy hoạch định hướng phát triển không gian văn hóa Thủ đô, một ý tưởng đáng lo ngại, đó là di dời một số trường đại học cổ kính trong lòng Hà Nội để làm bảo tàng.
Nghe có vẻ hay ho nhưng thực ra là một sai lầm nghiêm trọng, đi ngược lại với quan điểm và lý luận của ngành đô thị học.Đại học không phải tòa nhà. Đó là sinh thể đang sống.
Mỗi năm, hàng trăm nghìn sinh viên, giảng viên, nhà khoa học đang tạo ra tri thức ngay trong những khuôn viên hơn trăm năm tuổi đó. Không gian lịch sử và hoạt động học thuật là một thể thống nhất - không thể tách rời.Di dời trường đi rồi giữ lại kiến trúc, chính là điều mà các nhà lý luận đô thị gọi là:
"Bảo tồn cái xác - vứt bỏ linh hồn."Bảo tàng dựng trên nền trường đại học bị di dời không phải di sản. Đó là lăng mộ học thuật - đẹp về hình thức, trống rỗng về ý nghĩa.
Không cần chọn một trong hai. Hàng trăm đại học thế giới đã thực hiện điều này: giữ trụ sở lịch sử làm trái tim học thuật, mở rộng cơ sở đào tạo ra khu vực mới. Vừa hiện đại, vừa giữ được hồn cốt.
Hà Nội hoàn toàn có thể làm vậy.Giá trị văn hóa của một đô thị không đến từ số lượng bảo tàng. Nó đến từ mật độ đời sống tri thức đang diễn ra trong lòng nó.
Hà Nội nghìn năm văn hiến không chỉ cần được nhớ đến, Hà Nội cần tiếp tục tư duy, sáng tạo, học tập, và được liên tục kết nối với dòng chảy tri thức nhân loại.Và những ngôi trường lâu đời trong lòng phố chính là nơi những điều đó diễn ra mỗi ngày.
Đừng biến các giá trị ấy thành những tấm biển lưu niệm.Hãy giữ lấy linh hồn Thủ đô!
Bạn nghĩ sao? Comment bên dưới!❤️
