06/09/2026
HỘi NGHỊ TÔN GIÁO QUỐC TẾ
DIỄN VĂN : CỦA Ngài BẢO THẾ
LÊ THIỆN PHƯỚC .
Trưởng phái Đoàn đại diện Hội Thánh Cao Đài Toà Thánh Tây Ninh Việt Nam đọc tại :
HỘI NGHỊ TÔN GIÁO QUỐC TẾ
Ở KYOTO ( NHỰT BỔN ) .
O O O
O O
Kính quý Đại Đức Giáo Hội .
Nhơn danh Trưởng Phái Đoàn Đại Diện
HỘI THÁNH ĐẠI ĐẠO CAO ĐÀI TOÀ THÁNH TÂY NINH(VIỆT NAM) . Tiện sĩ rất hân hạnh kính chào quý vị đại đức các giáo phái , quý vị cao minh các đoàn thể , cùng uý vị đại nhơn hiện diện giửa Hội nghị Tôn Giáo Thế Giới . Tiện sĩ cũng xin để lời tri ân Trưởng ban tổ chức Hội Nghị đã chiếu cố tới Bổn đạo , nên có cảm tình mời chúng tôi đến quí quốc .
Nhơn dịp được may duyên nầy , Đức Hộ Pháp Phạm Công Tắc có cậy chúng tôi đệ lên Đức Thiên Hoàng trọn tấm nhiệt thành của người hằng cầu nguyện Đức Thượng Đế ban ân lành cho toàn quốc Phù Tang , riêng chúng tôi xin trân trọng chúc thọ cho Đức Thiên Hoàng , chúc lành cho ngài Thủ Tướng và chánh phủ và chúc cho dân sanh nơi quý địa .
KÍNH QUÝ HỘI VIÊN
ĐẠI ĐẠO TAM KỲ PHỔ ĐỘ do đức CAO ĐÀI THƯỢNG ĐẾ dùng huyền diệu cơ bút khai sáng tại nước Việt Nam từ năm Bính Dần ( 1925 dl ) đến nay đã 30 năm , độ dân được một số thiện nam tín nữ hơn hai triệu người . Tổ Đình thờ Đức Chí Tôn và Đền Thờ Phật Mẫu lập thành tại thánh địa Tây Ninh . Hội Thánh hành đạo dưới quyền đức Tiên Trưởng LÝ THÁI BẠCH kiêm Giáo Tông về mặt vô vi , còn về mặt hửu vi thì dưới quyền đức Quyền Giáo Tông Thượng Trung Nhựt nay đã qui thiên . Hiện giờ Đức Hộ Pháp chấp chưởng quyền tối cao trong đạo cho tới ngày có Giáo Tông hửu hình chánh vị .
Luật Pháp của ĐẠI ĐẠO là TÂN LUẬT và PHÁP CHÁNH TRUYỀN
do đức Cao Đài Thượng Đế dùng huyền diệu cơ bút giảng dạy để làm qui củ chuẩn thằng cho Hội Thánh truyền giáo .
Diệt trừ mê tín dị đoan , bất nạp bóng chàng , phù thuỷ , bổn đạo dung hoà mọi tín ngưỡng và tuỳ khả năng tiến hoá của mỗi hạng người và phong tục của mỗi địa phương mà phổ độ .
TÔN CHỈ CỦA ĐẠI ĐẠO :
Là dìu dẫn quần sanh trên con đường xử thế , lấy LUÂN LÝ và TRIẾT LÝ làm yếu tố .
LUÂN LÝ : thì dạy con nguời giử đạo NHƠN LUÂN , làm tròn bổn phận mình , đối với mình , đối với gia đình , đối với xã hội , là gia đình rộng lớn , đối với thiên hạ là Đại Đồng Huynh Đệ
TRIẾT LÝ : thì cấm xa hoa phung phí , tránh bả lợi mồi danh trọng duy tâm hơn duy vật và xã phú cầu bần , xả thân cầu đạo , đặng giử cho tâm thần được thơ thới nhẹ nhàng .
GIÁO LÝ của Đại Đạo là chuyên về tín ngưỡng , và tu trì , dìu dẫn quần sanh trên con đường xuất thế .
TÍN NGƯỠNG thì dạy thờ đấng tạo đoan là TRỜI , là NGOC HOÀNG THƯỢNG ĐẾ , chúa tể càn khôn vũ trụ , sùng thượng chư Thần , Thánh , Tiên , Phật đã dày công giáng trần độ thế .
ĐẠI ĐẠO cũng như các Tôn Giáo nhìn nhận LINH HỒN bất tiêu bất diệt và tồn tại mãi mãi theo định luật QUẢ BÁO có vay có trả , phải chuyển kiếp luân hồi đền nợ tiền khiên đặng lần bước trên con đường sáng suốt cho tới cỏi hư linh hằng sống .
TU TRÌ thì dạy lập công bồi đức , thủ giới , trì trai , trau giồi đạo hạnh , tịnh dưỡng tinh thần , tu tâm luyện tánh đặng đoạt vị thiêng liêng .
Cửa Đạo vẫn luôn luôn mở rộng , tiếp rước bá tánh thập phương , không phân biệt sang hèn , giàu nghèo , hửu học thông minh hay dốt nát ngu đần , mạnh yếu như nhau , cả thảy đồng như thế .
ĐẠi NGHIỆP CỦA ĐẠO CAO ĐÀI là của chung toàn thể sanh linh chẳng dành cho một ai cả Dầu người trong Đạo hay ngoài Đời , dù người bổn xứ hay khách ngoại bang hể nhìn Đạo là làm chủ cái đại nghiệp ấy .
Hồi tưởng việc đã qua trong các thời xưa , nhứt là thời Cận đại , và lấy kinh nghiệm mà xét đoán , chúng tôi nhận thấy nơi nào sôi nổi phong trào náo loạn lôi cuốn con người vào chốn diệt vong , thì cập theo đó sản xuất một mối Đạo mới để cứu vớt sanh linh khỏi cơn đồ thán .
Như trước kỷ nguyên Thiên Chúa giáng sanh , nhơn loại cơ hồ bỏ qua lời truyền của Đức Phật Thích Ca vạch rõ con đường BÁT CHÁNH để làm phương giải khổ , quên hẳn lời dạy của Khổng Tử giử đạo Nhơn luân , tạo nhân kết nghĩa , để làm cửa điều hoà xã hội và vì khinh thường huấn ngôn của các đấng ấy , nên cơ đời buổi nọ lâm cơn hổn độn , thì CƠ ĐỐC GIÁO ra đời cứu thế .
Chưa mãn hai ngàn năm hoằng khai Công Giáo thì nhơn loại lần lần không quan tâm đến lời của đấng Christ tiên tri số phận điêu linh của loài người trong khoảng đời MẠT KIếP nầy . Lời tiên tri đã ứng nghiệm thì ĐẠI ĐẠO CAO ĐÀI xuất hiện .
Giống như nhiều vị Giáo chủ đã qua , vì sứ mạng thiêng liêng phải chịu hãm thân vào vòng thương khổ , lấy khổ hình làm phúc hậu cho chúng sanh , chức sắc lãnh đạo của chúng tôi không thoát khỏi nạn khảo nặng nề dường ấy , nên có người phải tử vì Đạo , có kẻ vào khám ra tù , chính đức Hộ Pháp Phạm Công Tắc cũng phải đồ lưu năm năm nơi Hồng đảo , chỉ vì tội thương yêu chớ không tội gì khác .
Sự hiểu lầm của bao khách bàng quang , và nhà hửu quyền buổi nọ , với sự hy sinh vô bờ bến của chúng tôi đã làm GIÁ CAO cho Đạo CAO ĐÀI và biết đâu chừng sẽ nhờ đó mà nghiệp chướng của chúng sanh được giảm một phần nhỏ nhen nào chăng ?
Nghĩ vì Bổn đạo còn trong vòng phôi thai , vừa ba mươi thu mà tội lổi của loài người chồng chất trên ngàn tuổi , thì làm sao một gáo nước dập tắt lửa muôn xe cho đặng , song vì phận sự cứu đời , chúng tôi không dừng bước trước một cảnh tượng khó khăn nào và nơi nào hiệu triệu vì sự sống còn của nhơn loại thì chúng tôi sẳn lòng hưởng ứng .
Cuộc tuần hườn xây chuyển , thời kỳ hiện tại là thời kỳ Hạ Ngươn Tứ chuyển đặng trở lại Thượng Ngươn Thánh Đức , tức là Ngươn Tái Tạo , nguy cơ mà ngày mai nhơn trí đã vượt qua khỏi ngươn tấn hoá tăng tiến lên địa vị tối cao phàm trần thì mất hẳn ĐỨC TiN về ĐẠO ĐỨC . Càng mất Đức Tin càng đi sâu vào con đường tội lổi , vào cơ tự diệt , thì chúng sanh khó tránh khỏi cái nạn TƯƠNG TÀN TƯƠNG SÁT .
Chư vị Đại Đức cũng như chúng tôi đều nhận thấy hiện giờ tinh thần đạo đức của nhân loại đã suy vi , nên người ta hô hào dẹp sự bất công , mà vẫn làm điều Bất Công hơn nữa .
Thiên hạ đã phản tâm và đã bị chi phối bởi hai lý tưởng khác nhau của hai phái TƯ BỔN và CẦN LAO .
Phái TƯ BỔN : giải thích rằng nhờ tiền tài vốn liếng của họ phái Cần Lao mới có chổ dung thân , mới có mưu sanh sống .
Phái VÔ SẢN trả lời rằng : không có năng lực của Cần Lao thì TƯ BẢN làm gì đứng vững .
Đã vậy người tư bổn còn thủ lợi thập phần để cho kẻ lao công nhọc sức chịu thiệt thòi trong giai cấp . Hai phái dựng hai lý tưởng bắt đầu tạo thành hai chủ nghĩa DÂN CHỦ TỰ DO và CỘNG SẢN . Lý tưởng chia đôi , hiệ dòng bể bạc , hai phái chống nhau vì QUYỀN với LỢI .
Muốn THỦ LỢI ; phải khuyếch trương kinh tế , xâm chiếm đất đai sản xuất cho nhiều hàng hoá tìm nơi tiêu thụ cho mau . Quyết sách vận trù lo mưu định kế , không khối nào chịu cho khối kia lấn ép .
Muốn TRANH QUYỀN ; phải có sức mạnh làm hậu thuẩn , tức phải lập quân đội cho đông , tạo vũ khí tối tân cho nhiều , nhiểu hại cho rộng lớn . Hai bên cứ SO GƯƠM THƯ HÙNG , không khối nào chịu cho khối kia gồm thâu thiên hạ .
QUYỀN và LỢI làm bia giựt giành , thì còn ĐIỂM LƯƠNG TÂM ĐẠO ĐỨC nào để chế ngự hành tàng trong vòng thương yêu nhân nghĩa . Khắc khe thay !
Cái TỘI không tha thứ được , là người ta lấy XƯƠNG MÁU để bồi đắp cho nền VĂN MINH VẬT CHẤT . Mà xương máu ấy là của đại đa số nhân quần , còn chủ trương bảo vệ văn minh vật chất là thiểu số CHỦ NHƠN ÔNG cầm quyền trị nước , bắt kẻ yếu làm vật hy sinh để đoạt kỳ sở vọng
Sanh mạng con người đã bị rẻ rúng như kiến cỏ , thoảng như một ngày gần đây TRẬN GIẶC THỨ BA phát khởi , sự tàn phá ra tro bụi của NGUYÊN TỬ LỰC sẽ đem lại kết quả gì cho thế giới . Anh hùng tận , nhơn sanh diệt , kẻ yếu vong thân , kẻ mạnh cũng không còn thì ô hô ! tha hồ Chúng sanh tận diệt .
THẢM TRẠNG ĐÃ HIỂN NHIÊN vì bởi nhơn loại sống trong cảnh mất niềm hoà ái , mất lẻ công bình , song chẳng vì thế mà đành như thế .
NGUY CƠ LỐ DẠNG tứ phương , Hội nghị tôn giáo thế giới khai mở rất hợp thời , chúng tôi dù tài sơ đức bạc , xin mạng phép dâng vài thiển nghị làm phương CỨU VÃN TÌNH THẾ , ƯỚC MONG HOÀ BÌNH SẼ TÁI PHỤC
(1) - SỰ THAY ĐỔI VÌ LÝ DO THỜI ĐẠI HỔN LOẠN VÀ KHỦNG HOẢNG CỦA THẾ GIỚI
Sau trận đại chiến 1914- 1918 Hội VẠN QUỐC lập thành đặng ngăn ngừa Chiến Tranh thời mai hậu , nhưng vô hiệu mới xảy ra trận đại chiến thứ nhì 1939 - 1945 , liền đó Hội QUỐC LIÊN ra đời cho tới ngày nay đã được 10 năm , cũng theo đuổi một mục đích ngăn ngừa giặc giả . Nhưng Hội Quốc Liên chưa liên kết được hoàn toàn chư Quốc, thì quyền lực của hội vẫn mong manh , e kềm chế không nổi tình đời vô cùng gay cấn .
Cũng nên lưu ý là trong hội Vạn Quốc và hội Quốc Liên không có ĐẠI DiỆN TÔN GIÁO tức là không đủ tinh thần giải quyết ổn thoả mọi điều bất mãn trong thế sự . Người ta có quan niệm NHÀ TU TRÌ chỉ biết kinh kệ nguyện cầu mà quên rằng vì thương hại chúng sanh NHÀ TU mới sớm kệ chiều kinh cầu nguyện cho sanh chúng bớt khổ
Quên rằng : Chớ chi các nhà thông thái phát minh nguyên tử lực chịu hợp tác với Nhà Tu Trì để xử dụng thì nguyên tử lực dùng vào việc giúp ích cho thế gian hơn là giết hại đồng chủng .
Quên rằng : lấy đạo đức khuyến thiện là bổn phận thiêng liêng của nhà Tu đặng bảo thủ Hoà Bình , còn lấy bạo hành ép buộc chúng dân thì không bao giờ hết loạn .
Thoảng như đời biết nương đạo , thì Đạo sẽ nâng tay dìu Đời
Ngặt vì Đời quá rẻ rúng Đạo , thì bảo sao người tu hành không lánh mình ngoài chốn oai quyền thế lực để mặc ai sa vào cạm bẩy của Tà thần , thì tự rước lấy sự thất bại chua cay vô phương cứu chửa .
Lợi khí của loài người để xét việc chánh tà , phải quấy , nên hư là TINH THẦN , mà kém tinh thần như xác không hồn , hỏi làm gì cho khỏi sai lầm trong tư tưởng hay hành vi , mà MỘT BUỚC SAI LẦM thì VẠN SỰ HƯ HỎNG .
Hơn phân nửa nhơn loại đã KÉM TINH THẦN , còn một hần lớn về phía tu trì thì đầy đủ , nhưng rời rạc bởi nhiều Đạo , nhiều nơi tự lo nơi tư phương mình , mặc dầu tinh thần đạo nghĩa vẫn có một .
Đứng trước thảm trạng HOÀ BÌNH SẮP SIÊU ĐỔ , các tôn giáo cần qui tụ nhứt gia , thống hợp tinh thần làm một khối lành mạnh , đối lập với khối văn minh duy vật đang tiến triển quá mau thì hoạ may chế ngự được lửa lòng của kẻ toan động hành vô nhân đạo .
Vã chăng ĐỜi đã có LIÊN HIỆP QUỐC thì ĐẠO phải dựng nên
CỘNG ĐỒNG GIÁO HỘI , liên kết tất cả các giáo phái trên Địa Cầu , để giúp tinh thần Đạo Đức cho loài người vì nhục dục mà làm mồi cho Nguyên Tử Lực .
CỘNG ĐỒNG GIÁO HỘI sẽ có điều lệ làm nền tảng ĐẠI ĐOÀN KẾT TÔN GIÁO , có kỷ luật và chương trình giáo hoá trên giải pháp CÁCH MẠNG TINH THẦN
Giải pháp nầy là Tôn Giáo phải gìn giử chúng sanh trên lối nghĩa nhân , trên đường công chánh , hơn là đợi chúng sanh đến gần mình đặng học hỏi thì không trông gì họ đến . Đời hằng quên Đạo , chớ Đạo chẳng quên Đời , mà nhằm lúc Đời quá dử , Đạo không thể điềm nhiên toạ thị và tự mình tìm phương cứu họ chớ họ không tự cứu .
Tiếng nói và quyết nghị của Cộng Đồng Giáo Hội sẽ là tiếng nói và quyết nghị của toàn giáo phái , tức là của cả thảy thiện nam tín nữ thống nhất . Hiệu lực của Giáo Hội do nơi đó mà đạt thành chủ nghĩa tái lập Hoà Bình .
CỘNG ĐỒNG GIÁO HỘI sẽ yêu cầu Liên Hiệp Quốc dành cho một số Hội viên cố vấn để giúp tinh thần Đạo Đức .
Cho đặng giử vững tánh cách thống nhứt Tôn Giáo , mỗi nước đều đặt Đại diện giáo phái mình gần như vị lãnh đạo tôn giáo nơi xứ khác đặng gầy thân hửu và nối dây liên lạc với cộng đồng giáo hội .
Huấn Thị của Cộng Đồng Giáo Hội phải được các nơi truyền bá và thi hành . Còn kiến nghị của giáo hội địa phương phải được cộng đồng giáo hội nghiên cứu và định đoạt .
( 2 ) -- LỰC LƯỢNG CÁC TÔN GIÁO .
Tôn giáo không ưa bạo động thì sẽ dùng Bất Bạo Động chống với bạo động .
Nếu CỘNG ĐỒNG GIÁO HỘI được thành lập vì lực lượng tinh thần thống nhất do nơi sự đoàn kết thật sự , các tôn giáo sẽ là lực lượng thứ ba để dàn xếp ổn thoả hai lực lượng đương tranh hùng mà cứu cánh thê lương về chúng sanh chung gánh .
Tinh thần đạo đức kết chặc , là một phần trọng đại , còn thiện chí kết dãi đồng tâm giửa chư môn đồ các giáo phái là một phần tương đương quan hệ . Môn đồ các giáo phái hiệp nhứt tức là môn đồ chung của Cộng Đồng Giáo Hội , thì trong khi thi hành Huấn Thị của cộng đồng giáo hội không còn phân biệt là nghị sĩ , quan lại , nghị sĩ , hay sĩ nông công thương gia , nghĩa là chừng ấy mỗi người chỉ lấy danh nghĩa môn đồ tôn giáo bảo vệ chủ nghĩa Hoà bình .
Phương chước thực nghiệm của lực lượng thứ ba là bất hợp tác với hai lực lượng kia , nếu dung hoà vô hiệu quả .
Nhứt tâm nhứt trí dĩ Đức phục nhơn là yếu tố để đi đến mức thành công , thì trước hết các tôn giáo phải chơn thành liên kết , ấy là khêu ngọn Huệ đăng soi đường cho kẻ tối .
(3) - - NÂNG CẤP HẠNH PHÚC CHO NHÂN LOẠI .
Nhơn loại hiện giờ sống trong lối vật chất thiếu thốn về thức mặc , miếng ăn , chổ ở , thì Cộng Đồng Giáo Hội lấy nhân nghĩa làm phép hoá dân , cho họ đồng vui sống trong tình gia gia liên bảo , góp sức hiệp công , chia vui sớt thảm bảo trợ lẫn nhau giửa gia đình với gia đình , giửa hương thôn với hương thôn , rồi lần lần ra xã hội . Ấy là lẻ sống trong tinh thần Đạo đức , khuyến khích nông tang , bành trướng tiểu công nghiệp , trao đổi nguyên liệu , vật thực và vật dụng , xoá bỏ tiền tệ là vật sanh thù hềm , oán ghét , bất công , dùng nội hoá nội sản , tránh xa xí phẩm , nói tóm là tổ chức kinh tế tự túc trên nền tảng thương yêu và công bình . Dung hoà Duy vật với duy tâm , ấy là đạo Tân Dân , Tân thế giới .
KÍNH QUÝ ĐẠI ĐỨC GIÁO HỘI
Nhơn loại đang bị thống khổ , và sẽ lăn vào cảnh tang thương vì tinh thần ly tán , nên Đại Đạo Cao Đài xuất hiện đặng phục hưng Khổng Giáo , áp dụng NHO TÔNG làm khuôn luật tổ chức xã hội cho tận thiện tận mỹ . Các dân tộc sẽ đối đãi nhau như anh em một cha , ở chung một nhà , cộng hưởng đại đồng hạnh phúc
Đó là về mặt xã hội , còn mặt đạo là mặt tinh thần , thì đại đạo giử gìn tinh ba giáo lý nhà Thiền và Lão giáo đặng độ tận linh hồn về Thượng giới .
ĐẠI ĐẠO LẬP THÀNH tiên khởi tại nước Việt Nam , nhiên hậu sẽ hoằng khai các miền Đông Á , qui hợp cả huỳnh chủng làm đà sang qua bạch chủng Âu châu dìu dẫn thiên hạ trên con đường Cộng Ái .
Sứ mạng bao la , nặng nề khó khăn bề bộn , chúng tôi sẽ nhờ chư vị Đại đức giúp tay thì không gì may mắn bằng .
Chú trọng về việc VÃN HỒI HOÀ BÌNH chúng tôi vẫn kính nể giáo lý và phương thức cúng kiến thờ phượng của các giáo phái , chỉ yêu cầu các vị đại đức tu trì vì thương nhơn loại sắp tận cùng , chung trí thành lập lực lượng tinh thần lành mạnh sẽ đắc kỳ sở nguyện , và chúng tôi tin chắc sẽ có Thần minh ám trợ trong công cuộc độ nhơn cứu thế ./.
NAM MÔ CAO ĐÀI TIÊN ÔNG ĐẠI BỒ TÁT MA HA TÁT .
Toà Thánh Cao Đài Tây Ninh
Ngày 1 / 6 / ẤT MÙI
( Dl 19 / 7 / 1955 )
BẢO THẾ
LÊ THIỆN PHƯỚC
-------
Chép y nguyên văn
Ngày 25/ 7/ Bính Ngọ
(D l 6/9/ 2026 )
HẠC NỘI : VĂN SỨA TRẦN
