01/05/2023
Mã số dự thi: 044
Họ và tên: VŨ THỊ THÙY TRANG
Lớp: YK54N
Trường Đại học Y dược - Đại học Thái Nguyên
Tác phẩm: "Khi hơi thở hoá thinh không"
Tác giả: Paul Kalanithi
------------------------
Liệu sẽ ra sao nếu bản thân chỉ còn 1 năm, 6 tháng,... hay một mốc thời gian ngắn ngủi nào đó để tồn tại trên cõi đời này? Liệu chết có đau lắm không? Liệu cái chết có thật sự đáng sợ? Liệu có mấy ai trong số chúng ta dám dũng cảm đứng dậy chiến đấu với nó?... Đã có một khoảng thời gian rảnh rỗi nào đó trong suốt chiều dài cuộc đời của mình, bạn đã chìm vào dòng suy nghĩ miên man cùng với đống câu hỏi liên quan đến sự sống và cái chết như trên chưa? Còn đối với tôi thì có lẽ là những khoảnh khắc suy ngẫm ấy chợt hiện diện sau khi tôi buông xuống những trang sách, những dòng tâm sự, tự truyện của một con người sắp hóa “ hư vô” - Paul Kalanithi, “ cha đẻ” của cuốn sách “ khi hơi thở hóa thinh không”.
Trước khi bắt đầu cuộc hành trình thám hiểm “ khi hơi thở hóa thinh không”, tôi muốn dẫn bạn đến thăm một con người đặc biệt: Paul Sudhir Arul Kalanithi (01/04/1977 – 09/03/2015)
là một nhà giải phẫu thần kinh, bác sĩ và nhà văn người Mỹ gốc Ấn Độ. Cuốn sách When Breath Becomes Air của anh là một cuốn hồi ký về cuộc đời, cuộc chiến đấu với căn bệnh ung thư phổi di căn giai đoạn IV của anh. Nó được xuất bản sau khi anh qua đời bởi Random House vào tháng 01/2016. May mắn và tự hào khi cuốn sách đã lọt vào danh sách những cuốn sách phi hư cấu bán chạy nhất của The New York Times trong nhiều tuần liên tiếp. Tại Việt Nam, cuốn sách này đã được nhà xuất bản Lao Động dịch và xuất bản vào tháng 07/2017 với tên gọi Khi hơi thở hóa thinh không.
Mặc dù ban đầu định theo đuổi bằng tiến sĩ ngành Văn học Anh, Paul Kalanithi sau đó lại theo học tại trường Y khoa Đại học Yale. Sau khi tốt nghiệp trường y, Paul Kalanithi trở về Stanford để hoàn thành khó đào tạo nội trú của mình về ngành phẫu thuật thần kinh và học bổng sau tiến sĩ về khoa học thần kinh tại trường Y khoa Đại học Stanford.
Vào tháng 05/2013, Paul Kalanithi được chuẩn đoán mắc bệnh ung thư phổi tế bào không nhỏ (non-small-cell) dương tính với EGFR di căn giai đoạn IV. Tác giả đáng kính của chúng ta qua đời vào tháng 03/2015 ở tuổi 37.
Như chúng ta đã biết, Paul Kalanithi là một bác sĩ phẫu thuật thần kinh đang hoàn thành khóa nội trú nhưng khi viết đôi lời cảm nhận về tác phẩm này, tôi xin được gọi anh là một nhà văn. Không phải vì anh viết quá ư xuất sắc mà vì lời văn của anh đã thực sự chạm tới trái tim của người đọc. Tuy không phải một nhà văn chính thức nhưng anh có đam mê với văn học, ngôn ngữ, y học, anh tò mò về bộ óc của con người, bên cạnh đó thì anh cũng yêu thích việc viết lách. “When breath becomes air” (Khi hơi thở hóa thinh không) không phải là tác phẩm đầu tay của tác giả nhưng có thể cho rằng đây là cuốn sách hay nhất. Ra đời trong một hoàn cảnh đặc biệt đồng thời cũng là điểm đặc biệt lôi cuốn ở cuốn sách này. Cuốn sách có thể như một lời tự sự, một bức tâm thư lúc nhà văn sắp ra đi... Cả khi tới lúc anh không còn trên cõi đời nữa thì cuốn sách vẫn là một xấp bản thảo...
Và bây giờ không để bạn phải chờ đợi lâu, chúng ta sẽ cùng nhau đặt chân lên mảnh đất kì diệu mang tên “ Khi hơi thở hóa thinh không “ nha. Đến với tác phẩm, ta đến với cuộc sống của một vị bác sĩ hết sức chân thực như bao cuốn hồi ký khác nhưng lại rất mới mẻ bởi cách mở đầu câu chuyện. Ngày viết sách là lúc nhà văn của chúng ta mới ở độ tuổi 35. Có thể nói đây là độ tuổi sung sức nhất, trưởng thành và đang gặt hái thành công, thời kì đỉnh cao của một người bác sĩ. Anh với bao ước mơ, kì vọng với một tổ ấm, thỉnh thoảng có thể viết sách thỏa mãn đam mê. Điều này hết sức bình thường, giản dị cũng như cuộc sống vẫn đang xoay quanh mình và bạn vậy. Nhưng ngay ở đầu cuốn sách anh đã không thể lường trước được một sự việc- anh được chuẩn đoán bị ung thư phổi... “Tôi lướt qua ảnh chụp CT, chuẩn đoán đã rõ ràng: Hai phổi mờ mịt vô số khối u, xương sống biến dạng, một thùy gan bị phá sạch. Là một bác sĩ phẫu thuật thần kinh bước vào năm cuối chương trình nội trú, trong suốt sáu năm, tôi đã nghiên cứu vô số bản chụp cắt lớp kiểu này, với hy vọng có thể làm được điều gì đó cho bệnh nhân. Nhưng lần này thật khác biệt: ảnh chụp là của chính tôi.” ( trích từ tác phẩm ).
Nhà văn chào đón ta bằng một cách chân thực nhất, và cái chân thực ấy đau đớn khôn tả. Chúng ta – những độc giả dưới góc nhìn của người quan sát, nhìn ngắm cuộc đời của một con người bị tóm gọn lại thành hai chữ “ ung thư “. Đối với sinh viên Y như chúng ta biết rất rõ rằng căn bệnh quái ác đã đeo bao bám con người từ bao nhiêu thiên nhiên kỉ nay, không kể tầng lớp, xuất thân, trai gái, già trẻ. Tôi tự cảm tưởng như đời người, một khi bị con quái vật này đeo bám thì dường như chỉ mang đến đau khổ mà thôi. Hiếm khi có ai còn đủ lạc quan và đối xử mọi thứ như trước nữa bởi họ không đủ can đảm để chiến đấu nữa. Ta cũng không thể trách họ vì ngừng chiến đấu. Bởi nếu ta là họ trong hoàn cảnh ấy thì tôi tự hỏi có bao nhiêu người dám dõng dạc hô to “TÔI CÓ THỂ”?
Đó là đối với người bình thường còn với Paul thì không, anh lựa chọn đứng đậy đối mặt với nó. Từng là một “ thiên thần” cứu biết bao người đứng ở ranh giới của sự sống và cái chết, giờ đây từ vị trí bác sĩ trở thành bệnh nhân, là một bác sĩ anh hiểu rõ hơn ai hết căn bệnh sẽ nhanh chóng cướp đi sinh bệnh của bản thân. Lúc này anh đành phải giành lấy sự sống nhờ đồng nghiệp của mình mặc dù anh còn hiểu rõ tình trạng bệnh hơn cả bác sĩ điều trị cho mình.
“Như những bệnh nhân của mình, tôi phải đối mặt với cái chết và cố gắng hiểu được điều gì khiến cuộc đời mình đáng sống – và tôi cần sự giúp đỡ của Emma. Giằng xé trong vai trò của một bác sĩ và một bệnh nhân, đào sâu trong những thông tin y khoa để tìm kiếm câu trả lời, tôi vùng vẫy một cách khó khăn. Cùng lúc đó, tôi phải đối mặt với cái chết của chính mình, để xây lại cuộc đời cũ – hoặc có lẽ tìm ra một cuộc đời mới.” ( trích từ tác phẩm ).
Tuyệt vọng lắm, nhưng anh không từ bỏ. Anh thử rất nhiều liệu pháp trị liệu, anh chiến đấu với tử thần khi sự sống mong manh trong từng gang tấc. Có lẽ với những người cùng hay không cùng cảnh ngộ, đó là tia sáng hy vọng dẫu chỉ là một tia sáng le lói. Từ bỏ hay chiến đấu? Anh đã đưa ra lựa chọn. Mình thật sự cảm động khi đọc những dòng tự truyện này, trong cuộc chiến đấu với ngài thần chết Paul đã đem tất cả dũng khí của mình để đối diện, anh chiến đấu như một chiến binh thực thụ trên sa trường vậy. Và điều mà ngay cả mình và bạn đều không ngờ tới đã xảy ra – anh đã quyết định quay về công việc như bao ngày bình thường khác.
“Sáng hôm đó, tôi đưa ra một quyết định: Sẽ ép buộc bản thân mình quay lại phòng mổ. Tại sao? Bởi vì tôi có thể. Bởi vì đó chính là tôi. Bởi vì tôi phải học cách sống khác, nhìn nhận cái chết như một vị khách không mời nhưng hiểu rằng ngay cả khi tôi phải chết, thì tôi vẫn sẽ sống cho đến lúc thực sự ra đi.” ( trích từ tác phẩm ).
Ai cũng biết học y cực cỡ nào, chưa nói đến ngoại khoa. Không biết bạn có phải là một con “ mọt phim “ chính nghĩa đặc biệt là phim Hàn như mình hay không? Nhưng chắc hẳn bạn đã từng nghe đến phim “ Người thầy y đức” hay là phim “Bác sĩ thiên tài” đang nổi trên Netflix phải không nào? Bỏ qua mấy đoạn mô tả tình cảm của phim thì những gì mà bộ phim mô tả ( dĩ nhiên là chưa hết) công việc của bác sĩ ngoại khoa thực sự là ác mộng. Ấy vậy mà Paul đã lựa chọn đối đầu với cơn ác mộng đó không chỉ một mà những hai lần.
Tôi đã xót xa, thậm chí phẫn nộ khi đọc đến đoạn, anh không nghĩ đến việc nghỉ ngơi, anh cứ cố gắng để lao vào hoàn thành chương trình bác sĩ nội trú làm gì, khi anh có thể đau và ngất ngay sau khi anh mổ cho bệnh nhân? Tôi không thể hiểu nổi, mãi khi lúc đọc đến dòng cuối cùng, tôi mới chợt nhận ra chỉ có cách đấy anh mới cảm thấy mình đang thực sự sống. Đối diện với cái chết, không phải bằng việc nằm nghỉ ngơi và chờ đợi nó đến, mà là bằng cách “ sống nhanh” hơn nhịp độ của người bình thường một chút. Viết về căn bệnh của mình nhưng ta lại không thấy sự than thở hay với một giọng văn không chút sức sống, vẫn rất tích cực nhưng có pha chút tiếc nuối. Ẩn sâu trong đó là những triết lý sống, có khoa học, có triết học, có tôn giáo. Thật đáng buồn nhưng lúc sắp ra đi ta mới thấy được sự sống nó mong manh đến chừng nào. Sự sống phải chăng trong gang tấc? Thế nào là sống có nghĩa? Không đơn thuần là sự việc nào xảy ra trước được kể trước, mình vô cùng ngạc nhiên vì tất cả chuỗi sự kiện xảy ra đều là thực trong cuộc đời tác giả.
Chính vì vậy đã góp phần giúp độc giả hiểu rõ hơn về cuộc đời của nhà văn, những triết lý trong tác phẩm có một cơ sở rõ ràng, chứ không phải là trải nghiệm suông. Tuy không đến mức quá mượt nhưng cũng không phải là ở mức quá khô. Quan trọng sau cùng là nó chạm được đến trái tim, thẩm thấu đến tâm can của ta. Paul nhận ra rằng: “Hầu hết chúng ta đang sống với sự nhận biết thụ động về cái chết – đó là điều xảy ra với bạn và những người xung quanh bạn. Nhưng chúng tôi (các bác sĩ) được đào tạo để chủ động giao chiến với cái chết, vật lộn với nó – và trong lúc làm điều đó, trực diện với câu hỏi về ý nghĩa của cuộc đời”. ( Trích từ tác phẩm).
Có lẽ lúc anh viết những dòng này cũng là lúc anh đang đối mặt với bao bệnh nhân, với bao ca bệnh khó nhằn, với nỗi đau thấu cùng của căn bệnh đang mang trong người, với những áp lực của việc làm một bác sĩ nội trú,...
Bản thân là sinh viên ngành Y, ấn tượng của tôi đối với bác sĩ, rằng họ là những người lạnh lùng, là những người có tinh thần thép, họ bất khuất trước mỗi sự đụng độ với quý ngài thần chết. Cuốn sách như một bộ phim tài liệu chân thực không kém về ngành Y, không chỉ với những công việc, hoạt động của họ mà còn ở những suy nghĩ, qua lý tưởng, niềm tin, sự day dứt hay trăn trở của họ qua từng câu chữ. Như Paul đã kể rằng: “Trước đây, khi tôi tạo một đường cắt nhanh qua cơ hoành của người hiến tặng để dò tìm động mạch lá lách, giám thị của chúng tôi vừa giận tím người vừa khiếp đảm. Không phải vì tôi đã tàn phá một cấu trúc quan trọng hay hiểu sai một quan niệm chính yếu hay phá huỷ những đường nét cắt mổ sau đó mà bởi vì tôi đã có vẻ mặt rất ung dung trong việc làm việc đó. Ánh nhìn trên khuôn mặt ông, sự bất lực của ông để thể hiện nỗi buồn đó thành lời đã dạy cho tôi nhiều hơn về y học hơn bất cứ một bài giảng nào tôi từng dự”. ( trích từ tác phẩm).
Hay là “ ca bệnh “ đáng suy nghĩ đối với ta – những bác sĩ tương lai: đó là cái chết của bác sĩ Jeff.
Jeff là một bác sĩ tài ba, sắp sửa bước sang trang mới của cuộc đời vì sao anh ấy lại dại dột đưa ra quyết định chấm dứt cuộc đời của bản thân? Đó là vì áp lực và gièm pha, có lẽ là vậy.
Và chính Paul, anh không cho phép mình trở thành một bác sĩ kiểu Tolstoy, luôn chú tâm đến mấy phương thức chữa bệnh mà hoàn toàn để lỡ những điều quan trọng lớn lao hơn của con người. Với tác giả, lý tưởng cao nhất không phải cứu lấy mạng sống, vì suy cho cùng đó là quy luật của tự nhiên, ai rồi cũng phải trở về với đất mẹ, mà là dẫn dắt để người thân và gia đình của họ có được sự thấu hiểu về cái chết và bệnh tật. Những gia đình đứng trước những người thân yêu của họ, họ thấy quá khứ, ký ức chất dồn, tình yêu mới nhen, đều ở trong cơ thể trước mặt. Còn những bác sĩ, họ lại thấy những khả năng trong tương lai, về sự sống còn, vì vậy trong những khoảnh khắc đó, bác sĩ chính là những người có vai trò làm cho người thân của họ hiểu rằng, họ sẽ phải đưa ra những sự lựa chọn: một cái chết nhẹ nhàng hay một tương lai bị chằng buộc giữa những túi dung dịch đi vào trong cơ thể, để bám trụ cuộc sống dù mất khả năng chiến đấu.” Trước mỗi ca mổ não, tôi nhận ra mình cần phải hiểu được trí óc của từng bệnh nhân: nhân diện, những giá trị, điều gì khiến cuộc đời anh ta đáng sống và sự phá hủy nào có thể khiến cái chết trở thành việc hợp lẽ. Cái giá của sự cống hiến của tôi cho thành công là rất lớn và những thất bại không thể tránh thường mang đến cho tôi sự áy náy khó mà chịu đựng nổi. Những gánh nặng đó là điều khiến y học trở nên thần thánh và hoàn toàn bất khả: khi nâng đỡ sự khốn cùng của ai đó, có đôi khi ta buộc phải sụp đổ dưới sức nặng của nó.”. ( trích từ tác phẩm ).
Qua từng trang sách, ta có thể cảm nhận rõ hơn về những con người đã lựa chọn hiến dâng cuộc đời mình cho ngành Y. Những con chữ vượt ra ngoài khả năng của nó để cho chúng ta thấy sự trăn trở, day dứt của Paul hay chính đồng nghiệp của anh về đạo đức, về lương y, về nghề nghiệp, về sự sống còn của bệnh nhân hay là một cuộc đời thực sự ý nghĩa.
Câu chuyện cuộc đời Paul là một bản anh hùng ca rực rỡ, có khả năng tiếp thêm sức mạnh cho rất nhiều người đang chống chọi với ung thư, chiến đấu trọn vẹn tới phút giây cuối cùng. Và có một điều mình rất nể phục, kính trọng chính là những dòng tâm sự của Lucy Kalanithi – vợ của Paul. Người phụ nữ đã dũng cảm cùng chồng vượt qua khó khăn, dũng cảm quyết điịnh mang thai và sinh con cho tác giả, đứa con gái nhỏ đã mang đến điểm sáng rực rỡ cho những ngày cuối đời của anh, cho gia đình anh. “Nhiều năm trước, khi tôi phát hiện ra rằng Darwin và Nietzsche cùng đồng tình trong một chuyện: tính chất đặc trưng của sinh vật chính là sự đấu tranh. Nếu không có nó, việc mô tả cuộc sống chỉ giống như vẽ hổ không sọc vằn vậy. Sau bao nhiêu năm sống chung với việc tử, tôi đã hiểu rằng cái chết dễ dàng nhất không hẳn là cái chết tốt nhất. Chúng tôi quyết định. Gia đình hai bên đều chúc phúc cho chúng tôi. Chúng tôi quyết định có con. Chúng tôi sẽ tiếp tục sống thay vì chết dần.” ( trích từ tác phẩm ).
Chín tháng sau đó, bé Cady chào đời, ngay trong quãng thời gian Paul vật vã với sự sống, với lưỡi hái tử thần lúc nào cũng nhăm nhe đưa anh về với cõi chết. Nhưng sau cùng, anh đã được làm bố. Một trong những khoảnh khắc chứa biết bao cảm xúc đan xen khó tả là đoạn Lucy sinh con.” Tôi nắm tay Lucy trong suốt khoảnh khắc cuối của việc chuyển dạ. Và sau đó, với cú rặn cuối cùng, con gái chúng tôi chào đời, vào 2 giờ 11 phút, sáng ngày Quốc Khánh [...].
"Chúng tôi có thể đặt cô bé lên ngực anh được không papa?" Y tá hỏi tôi.
"Không, tôi quá l-l-lạnh," tôi nói, răng đánh lập cập. "Nhưng tôi muốn được ôm con bé".
Họ cuốn bé trong chăn và chuyển cho tôi. Cảm nhận sức nặng của con gái trong một tay, và cầm chặt bàn tay Lucy ở tay còn lại, mọi khả năng về cuộc đời đều hiện ra trước chúng tôi. Những tế bào ung thư có thể tiếp tục chết, hoặc bắt đầu phát triển lại.
Nhìn về dải đất mở rộng phía trước, cái tôi nhìn thấy không phải là một mảnh đất hoang trống rỗng, mà là thứ gì đó đơn giản hơn: Một trang giấy trắng tôi cần phải tiếp tục viết. “( trích từ tác phẩm ).
Lucy là người đã kết thúc phần dang dở của câu chuyện, kể về đoạn kết của Paul khi anh không còn viết tiếp được nữa, cô chỉ có thể lẻn ra ngoài khóc và “ bắt đầu thấy nhớ anh thật nhiều”. Người bị bệnh đau một, người thân của họ còn đau gấp mười. Nỗi dằn vặt khi biết người thân yêu của mình sẽ ra đi, nhưng chẳng thể làm gì để cứu vãn. Cho đến cuối con đường, nhà văn thật may mắn khi có cô là bạn đồng hành, cùng chia sẻ vui buồn từ khi khỏe mạnh tới lúc ốm đau.
Anh đã là một người bác sĩ trong thì quá khứ, đã sống rất tốt ở hiện tại hoàn thành, và thì tương lai, không phải là một dấu chấm hết, không phải là những tờ giấy trắng tinh. Thì tương lai của Paul, nằm ở trong chính những người thân yêu của anh, nằm ở niềm tin, hy vọng của họ, nằm ở trong tâm hồn của bao nhiêu thế hệ độc giả. Như chính thông điệp cuối cùng mà anh gửi tới đứa con gái bé bỏng: “Khi đến một khoảnh khắc mà con phải nói về bản thân mình trong cuộc sống, về việc con từng là ai, những gì con đã làm và con có ý nghĩa thế nào với cuộc đời, cha nguyện cầu con sẽ không quên rằng, con đã từng lấp đầy tháng ngày của một người đàn ông đang chết bằng một niềm vui chan chứa, một niềm vui cha chưa từng biết đến trong suốt những năm tháng trước đây, một niềm vui không khiến cha thèm thuồng hơn nữa mà là thoả mãn, bình an. Tại thời điểm này, ngay lúc này, đó là một điều vĩ đại.” ( trích từ tác phẩm ).
Sau khi đọc đến những con chữ cuối cùng, trái tim tôi như lặng đi, một khoảng mà tôi cũng không biết là bao lâu, tôi chợt nhận ra, cuộc sống của một con người hóa ra không bao giờ chấm dứt. Đâu đó trong dòng đời này, dù ai đó đã mất đi, nhưng họ vẫn bằng một cách nào đấy sống trong mỗi chúng ta: qua một dáng hình, giọng điệu, thói quen, qua những câu chuyện rời rạc còn lại, kỉ niệm,... Và nỗi sợ nếu như cuộc đời bạn là vô nghĩa có khủng khiếp không ư? Tôi dám khẳng định rằng cuộc đời của chúng ta không ai là vô nghĩa. Cho dù bạn có đi tìm định nghĩa về cái chết, sự sống và ý nghĩa của nó, hay bạn không có ý định đi truy tìm thì cuộc đời bạn vẫn có giá trị đối với cuộc đời của một ai đấy trong biển người mênh mông, như cái cách mà bé Cady đã làm trọn vẹn cái niềm vui, hạnh phúc và ý nghĩa cuộc đời của người bố đã mất.
Mong rằng bạn hãy cùng với mình tham gia vào cuộc hành trình của Paul, bởi mỗi người chúng ta đều cần biết ơn vì mình còn sống, còn khỏe mạnh, và hơn cả chúng ta còn thời gian. “ Đời ngắn đừng ngủ dài “ hãy sống như thể bạn chỉ còn một ngày để sống, cháy hết mình vì đam mê cho tới phút cuối cùng. Để giống như nhà văn, vào thời điểm cuối cùng trên cõi đời, ta có thể mỉm cười mà nói mình đã sẵn sàng ghé thăm quý ngài tử thần. Và mình muốn mượn lời bình phẩm của tỷ phú Bill Gates để thay lời nhắn cuối đến bạn:
“Chắc chắn tôi sẽ đọc lại Khi hơi thở hóa thinh không thêm lần nữa. Cuốn sách đã đưa ra nhiều mâu thuẫn thú vị – như giữa sống và chết, bác sĩ và bệnh nhân, cha và con, sự nghiệp và gia đình, đức tin và lý trí – tôi nghĩ mình sẽ hiểu thêm nhiều điều khi đọc lại cuốn sách lần sau.” – Bill Gates.
*bài viết sử dụng hình ảnh nguồn từ google.com
*bài viết sử dụng trích dẫn từ tác phẩm “khi hơi thở hóa thinh không”
=================================
🔥 Cuộc thi "REVIEW SÁCH HAY - NHẬN QUÀ TẶNG NGAY"
📌 Cách thức bình chọn vòng thi Online:
1️⃣ Bước 1: Like fanpage Thư viện Trường Đại học Y Dược, Đại học Thái Nguyên
2️⃣ Bước 2: Thực hiện bình chọn cho bài dự thi bạn yêu thích bằng cách thả tym ❤️ ở bài đăng dự thi được đăng tải chính thức trên fanpage Thư viện Trường Đại học Y Dược, Đại học Thái Nguyên.
📌 QUY ĐỔI ĐIỂM: 01 biểu tượng cảm xúc ❤ = 01 điểm
📌 YÊU CẦU: bình chọn HỢP LỆ là tài khoản bình chọn icon ❤ và đã like fanpage của chương trình
📌 Thời gian vòng bình chọn: 1/5/2023 - 10/5/2023.
