14/03/2026
A EKZISTON NJË PAGË MINIMALE NË ZVICËR DHE SI ËSHTË RREGULLUAR KJO ÇËSHTJE NË KANTONE?
Zvicra nuk ka pagë minimale të përgjithshme në nivel federal; tentativa për të futur një pagë minimale (rreth 4 000 franga në muaj) u refuzua nga votuesit në referendumin e vitit 2014.
Paga zakonisht përcaktohet nga kontratat individuale dhe, në shumë sektorë, nga marrëveshjet kolektive me paga minimale sektoriale.
Megjithatë, disa kantone kanë miratuar paga minimale ligjore që vlejnë të paktën për punëtorët pa marrëveshje të zbatueshme kolektive.
Në fillim të vitit 2026, këto paga minimale lëvizin përafërsisht nga rreth 19–21 CHF/orë në Ticino deri në 24.59 CHF/orë në Gjenevë, ndërsa Neuchâtel, Jura dhe Basel Stadt qëndrojnë afërsisht në zonën 21–22 CHF/orë, duke u indeksuar rregullisht sipas zhvillimit të çmimeve.
Shifrat mund të përditësohen rregullisht (p.sh. sipas indeksit të çmimeve), prandaj është e nevojshme të kontrollohen gjithmonë të dhënat më të fundit tek autoritetet kantonale ose burimet zyrtare.
Si rregullohet paga në kantonet ku nuk ka ligj për pagën minimale?
Në kantonet pa pagë minimale ligjore, mbrojtja kryesore vjen nga marrëveshjet kolektive të punës dhe nga kontratat standarde, kur këto ekzistojnë për sektorin përkatës.
Marrëveshjet kolektive vendosin paga minimale sektoriale, të cilat janë të detyrueshme për punëdhënësit e atij sektori dhe nuk mund të anashkalohen në dëm të punëtorit.
Kur nuk ka as marrëveshje kolektive as kontratë standarde, paga negociohet individualisht, por gjykatat dhe autoritetet, në rast konfliktesh, marrin si referencë praktikat e zakonshme të pagave në sektor dhe rajon (p.sh. statistikat zyrtare, pagat e ngjashme në sektorë të krahasueshëm) për të vlerësuar nëse paga është “e drejtë” dhe jo abuzive.
Sindikatat luajnë rol të rëndësishëm duke monitoruar zbatimin e pagave minimale sektoriale dhe duke ndërhyrë në rastet ku dyshohet “dumping” i pagave ose shkelje e standardeve të zakonshme.
Ku hasen më së shumti vështirësi në zbatimin e pagave minimale?
Vështirësitë më të mëdha në zbatimin e rregullave për pagën minimale hasen kryesisht në kantonet ku kjo çështje nuk është e rregulluar me ligj kantonal, por mbështetet vetëm në marrëveshje kolektive apo standarde të sektorit.
Në këto kushte, ndonëse ofrohen disa garanci për respektimin e pagës minimale, shkeljet janë më të shpeshta, veçanërisht në sektorë të ekonomisë që janë më pak të kontrollueshëm (si sektori i pastrimeve, bujqësia ose ekonomia shtëpiake).
Këto probleme rriten edhe nga prania e punëtorëve nga jashtë (veçanërisht nga vendet e BE/AELE), të cilët, për shkak të nevojës për punë, pranojnë shpesh paga më të ulëta dhe kushte më të dobëta se standardet e zakonshme zvicerane.
Kjo mund të çojë në konkurrencë të padrejtë në tregun e punës dhe në presion për uljen e pagave, nëse kontrollet dhe sanksionet nuk funksionojnë mirë. Në kantonet ku paga minimale është e rregulluar me ligj, zbatimi dhe kontrolli janë zakonisht më të qarta, sepse ekzistojnë rregulla dhe mekanizma formalë mbikëqyrjeje.
