Biblioteka i Fonoteka Instytutu Muzykologii WNKS UW

24/07/2026

🏛️ – Filharmonie oczami muzyków | Przeciążenie obowiązkami, poczucie niewspółmierności honorariów do wysiłku włożonego w kilkanaście lat kształcenia zawodowego, konieczność stałego szlifowania warsztatu i obciążenie psychiczne związane z byciem nieustannie ocenianym – te motywy powracają w wypowiedziach. Standardowo tryb pracy w filharmonii to poranna próba (9.00–13.00, czasem 10.00–13.00 lub 9.00–12.30, od poniedziałku lub wtorku). Pozostałe etatowe godziny przeznaczane są na ćwiczenie indywidualne, poznanie i opanowanie materiału nutowego, opracowanie partii, higienę instrumentu czy głosu. Koncerty symfoniczne lub oratoryjne przypadają zwykle w piątkowe, czasem również sobotnie wieczory, a dodatkowe aktywności, a więc wydarzenia edukacyjne, projekty specjalne, nagrania (w liczbie zależnej od ośrodka), wskakują w pozostałe dni.

Nie do wszystkich utworów potrzebny jest jednak ten sam skład. W zależności od obsady muzycy mogą więc brać przestoje, czyli umawiać się w ramach grupy, kto w danym tygodniu występuje, a kto nie. W praktyce zależy to przede wszystkim od wielkości tej grupy. Zwykle częściej mogą sobie na nie pozwolić dęciacy, rzadziej członkowie kwintetu smyczkowego, co jest jednym z punktów zapalnych sporu o to, kto powinien ile zarabiać. Ci drudzy często „grają wszystko”, ale jeśli jedna czy dwie osoby się nie przygotują i zamarkują swoje partie, to jest szansa, że publiczność się nie zorientuje. Pod większą presją są przedstawiciele sekcji dętych. Oni wprawdzie częściej miewają wolne lub grywają połówki koncertów, ale gdy fleciście omsknie się palec czy waltornista zakiksuje, trudno to puścić mimo uszu.

Choć problem pozostaje aktualny, a w wielu miejscach nierozwiązywalny, to wszyscy moi rozmówcy zgodnie stwierdzili, że w swoim gronie dogadują się prawie zawsze bardzo dobrze – dzielą pracą sprawiedliwie i zastępują wzajemnie bez poważnych trudności. Obserwują jednak sytuacje, w których poszczególni muzycy „wożą się” na kolegach i koleżankach – zdecydowanie częściej biorą urlop czy w ostatnim momencie zgłaszają niedyspozycję, wymuszając w ten sposób liczne zastępstwa.

– pisze Łucja Siedlik; cały artykuł znajdziecie w najnowszym, podwójnym numerze 👇
https://pwm.sklep.pl/ruch-muzyczny-15-162026

22/07/2026

Dr Emily Peppers w ramach swoich badań w Instytut Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego (program Marie Skłodowska-Curie Fellow) odkryła, że wynalazcą strun oplecionych metalowym drutem był Olbrycht Górecki, polsko-litewski szlachcic związany z dworem Bogusława Radziwiłła (tego z sienkiewiczowskiego „Potopu”).
Dziś właściwie wszystkie instrumenty strunowe gitary, skrzypce, altówki, wiolonczele i fortepiany - wykorzystują struny z metalowym oplotem. Pozwala on uzyskać niskie brzmienie. Taka struna jest też elastyczna i ma dobre parametry drgań

Wcześniej budowniczy instrumentów wytwarzali w tym celu bardzo grube i długie struny z baranich jelit (czasem do wytworzenia 1 grubej struny potrzeba było aż 60 biednych zwierząt!) lub eksperymentowali z maczaniem strun w roztworach metali.
O tym, że niejaki Goretsky mógł być wynalazcą strun do lutni owiniętych srebrnym drutem, wiadomo było od con. 1659. Jednak nikt nie potrafił go bliżej zidentyfikować. Udało się to dopiero dr Peppers.

Przełom w naukowych dociekaniach przyniosło odnalezienie w Archiwum Głównym Akt Dawnych (AGAD) w Warszawie pisanych z Oksfordu po polsku listów do księcia Bogusława Radziwiłła. Ich autorem był Olbrycht Górecki. Co ciekawe, narodziny nowoczesnych metod przypadały na epokę pierwszych kawiarni, gdzie przy kawie toczyły się debaty o akustyce i gęstości ciał. Górecki mógł w nich uczestniczyć, obracając się w oxfordzkim środowisku Respublica Literaria (Rzeczpospolita Uczonych), międzynarodowej sieci intelektualistów.

Technologia produkcji cienkiego drutu ze srebra nie była innowacją, ale wykorzystywano ją w hafciarstwie i modzie. Metalowymi nićmi do haftów zdobiono m.in. pasy kontuszowe, ordery czy damskie rękawiczki. Ale dopiero Górecki wpadł na genialny pomysł, żeby technikę tę zastosować przy produkcji strun.

O tym doniosłym odkryciu czytamy w serwisie Nauka w Polsce. Autorką artykułu jest Ludwika Tomala - link w komentarzu



Fot. E. Peppers

22/07/2026

Fiszki i szufladki. Czy to naprawdę tylko historia? Wyobraź sobie blackout, a ty pilnie potrzebujesz książki. To naprawę nie jest science fiction. Wtedy znadziesz ją tylko w takiej szufladce!

Nie wszystkie biblioteki zatrzymały swoje katalogi kartkowe, niektóre tylko w części. W naszej Bibliotece znajdziesz swój tytuł w analogowym katalogu. Tylko w tym katalogu znajdziesz artykuły z prac zbiorowych i czasopism, które przez dekady mrówczo rozpisywałyśmy. Pod tym względem cyfowe zbiory są za nami daleko w tyle😌

21/07/2026

W polskim bibliotekarstwie kończy się ważna epoka: podjęto decyzję o zamknięciu katalogu centralnego NUKAT. Czy dane zgromadzone przez blisko 25 lat w pierwszym polskim katalogu bibliotek naukowych trafią do zintegrowanego systemu Omnis Biblioteki Narodowej? Zobaczymy.

Niezależnie, NUKAT już na zawsze pozostanie pionierską bazą danych budowaną metodą wspólkatalogowania Powstał przy BUW i przez te ćwierć wieku stopniowo wchłaniał wielkie i małe biblioteki z całej Polski. Po przełomie związanym z utworzeniem projektu OMNIS Biblioteki Narodowej, do którego przyłączyły się największe biblioteki w kraju, w chwili zamknięcia w NUKAT nadal jest 170 książnic.

Biblioteka i Fonoteka IMUZ była w NUKAT od początku do 2024 roku, w którym wraz z całym zasobem BUW przemigrowała do systemu Alma Biblioteki Narodowej. Byłyśmy w NUKAT pionierkami wprowadzającymi do katalogu centralnego opisy muzykaliów: druków muzycznych i nagrań dźwiękowych.
Wspólnie rozwijaliśmy bazę i tworzyliśmy standardy. Nukat nas ukształtował, wykształcił, wprowadził w erę nowoczesnego bibliotekarstwa cyfrowego. Uwrażliwił na wysoką jakość danych bibliograficznych. Dał poczucie uczestnictwa w czymś ważnym.

Choć w Almie pracujemy już 2 lata, doceniając zmianę jakościową w codziennej pracy (przede wszystkim oszczędność czasu), przykro nam, że ta epoka dobiegła końca.

Dziękujemy wszystkim osobom, które NUKAT tworzyły, koordynowały i przez te lata dbały o jego najwyższe standardy.

📢 Przyszłość katalogu NUKAT: Podsumowanie spotkania z bibliotekami współpracującymi

Jak już informowaliśmy w ubiegłotygodniowym wpisie, 7 lipca 2026 roku odbyło się spotkanie online bibliotek współpracujących z katalogiem NUKAT z dyrektorem Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, dr. Krzysztofem Nierzwickim. Głównym tematem rozmów była przyszłość naszego wspólnego projektu. Szczegółowa notatka ze spotkania zostanie opublikowana już jutro na naszej stronie internetowej.

Podczas spotkania oficjalnie potwierdzono informacje zasygnalizowane kilka tygodni wcześniej podczas III Kongres Bibliotek Szkół Wyższych w Krakowie, dotyczące decyzji o zamknięciu katalogu NUKAT z dniem 31 grudnia 2026 roku. W związku z tym nie zostanie złożony wniosek do Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego o przyznanie dotacji celowej na kolejny rok.

Powyższa decyzja wywołała gorącą dyskusję, pokazując jednocześnie, jak ważnym elementem środowiska bibliotekarskiego stał się NUKAT. Co szczególnie symboliczne, jej ogłoszenie nastąpiło zaledwie dwa dni po 24. rocznicy funkcjonowania katalogu, przypominającej o jego ogromnym dorobku oraz wspólnej pracy całego środowiska.

Spoglądając wstecz na tę wyjątkową historię, widzimy wyraźnie, że przez prawie ćwierć wieku nasz projekt:

👥 Łączył pokolenia – tworzyli go doświadczeni specjaliści oraz młodzi adepci zawodu, którzy wspólnie rozwijali swoje kompetencje.

🛠️ Modernizował zawód – umożliwiał budowanie nowoczesnego warsztatu pracy oraz stałą wymianę wiedzy i doświadczeń.

🏛️ Wpisał się w historię polskiego bibliotekarstwa – jako wieloletnie dzieło bibliotek naukowych i akademickich, które dzięki swojej wizji i zaangażowaniu przyczyniły się do cyfrowej modernizacji polskich bibliotek.

Prowadzenie tak rozbudowanej bazy przez lata stanowiło ogromne wyzwanie organizacyjne, merytoryczne i techniczne. Ponieważ sercem tego przedsięwzięcia była Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, jej dyrekcji i zespołowi należą się dziś słowa najwyższego uznania za wieloletnią, niezwykle wymagającą pracę. 👏

Choć informacja o zakończeniu projektu jest niezwykle trudna, jedno pozostaje pewne: katalog NUKAT i ludzie, którzy go tworzyli, na zawsze zapisali się w historii polskiej nauki i kultury. Dlatego chcemy wspólnie i uroczyście spojrzeć na blisko ćwierć wieku naszej działalności oraz oddać należne uznanie wszystkim, którzy ją współtworzyli. Oficjalne spotkanie podsumowujące projekt odbędzie się jesienią tego roku w gmachu Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. O szczegółach oraz dokładnym terminie wydarzenia będziemy informować w kolejnych komunikatach.

A na razie z całego serca chcemy podziękować Wam wszystkim – koordynatorom, bibliotekarzom i partnerom – za to, że przez tyle lat wspólnie tworzyliśmy i rozwijaliśmy to wyjątkowe dzieło, jakim jest i pozostanie katalog NUKAT. 💼📚

20/07/2026

Mikalojus Konstantinas Čiurlionis (1875-1911) - litewski kompozytor, malarz i pisarz. W w. 14 lat został przyjęty jako flecista do dworskiej orkiestry ks. Michała Ogińskiego w Płungianach. Dzięki wsparciu Ogińskiego Čiurlionis mógł kontynuować studia w Warszawskim Instytucie Muzycznym, gdzie kształcił się w grze na fortepianie i w kompozycji (u Z. Noskowskiego)

W Warszawie miał bliskie związki z młodopolską bohemą. W kręgu jego zainteresowań znajdowały się również historia, nauki przyrodnicze, astronomia i filozofia. Z pasją czytał Mickiewicza i Słowackiego, którego twórczość z późnego okresu była dla Čiurlionisa ważnym źródłem inspiracji. Blisko przyjaźnił się z kompozytorem Eugeniuszem Morawskim.

Po studiach w Lipsku w l. 1901-1902 wrócił do Warszawy i wstąpił do nowo powstałej Szkoły Sztuk Pięknych. Uczył się w niej portretu, pejzażu i sztuk stosowanych.

Warszawski okres w życiu Čiurlionisa upamiętniają dwie tablice: na kamienicy przy ul. Żurawiej 45, gdzie mieszkał w latach 1905–1907, oraz na budynku w Pustelniku (dzisiejsze Marki k. Warszawy), gdzie zmarł.

Dialog pomiędzy malarstwem i muzyką oraz transpozycja idei muzycznych w utworze plastycznym w twórczości Čiurlionisa ucieleśniają dzieła inspirowane naturą, światem mitów, baśni, filozofią i litewskim folklorem. Swoje obrazy tytułował wykorzystując terminologię muzyczną, jak preludia, fugi, fantazje oraz cykliczne, 3- i 4-częściowe sonaty malarskie z lat 1907–1909 (Sonata słońca, Sonata wiosny, Sonata węża, Sonata morza, Sonata lata, Sonata gwiazd i Sonata piramid), opatrzone określeniami odpowiadającymi klasycznej formie cyklu sonatowego: Allegro — Andante — Scherzo — Finale.

Wykształcenie muzyczne odcisnęło silne piętno na talencie plastycznym Čiurlionisa: im bardziej oddawał się malarstwu, tym znaczniej zmieniał się jego warsztat muzyczny. Ewolucję założeń twórczych najpełniej ilustrują jego utwory fortepianowe, zwłaszcza preludia, które powstawały na każdym etapie jego drogi twórczej, również najliczniejsze w jego spuściźnie.

To właśnie Preludia stanowią większość materiału muzycznego zawartego na płycie "Oh, my dear mother" z utworami fortepianowymi Čiurlionisa. Wykonuje je Geert Callaert.
(Antarctica Records AR 077, 2026)

Płyta dostępna jest w naszych zbiorach pod sygnaturą CD 3980.

Post na podstawie hasła Bożeny Weber z Polskiej Biblioteki Muzycznej - link w komentarzu

18/07/2026

Urodził się w Ameryce, lecz całe życie poświęcił Tatrom. Przez kilkadziesiąt lat opisywał każdą ścieżkę, każdy szczyt i każdą przełęcz z dokładnością, jakiej wcześniej nie było. Gdy umierał, zostawił po sobie największą wiedzę o Tatrach, jaką zgromadził jeden człowiek.

Witold Henryk Paryski.

Przyszedł na świat 10 września 1909 roku w Pittsburghu w Stanach Zjednoczonych. Jego rodzice wkrótce wrócili do Polski i właśnie tutaj rozpoczęła się historia człowieka, którego później nazywano żywą encyklopedią Tatr.

Już jako młody chłopak zakochał się w górach.

Nie wystarczało mu jednak chodzenie po szlakach.

Chciał poznawać Tatry z każdej strony.

Został taternikiem, przewodnikiem tatrzańskim i ratownikiem TOPR. Dokonał wielu nowych przejść wspinaczkowych, uczestniczył także w Drugiej Polskiej Wyprawie Andyjskiej.

Ale największym dziełem jego życia nie były zdobyte ściany.

Była nim wiedza.

Przez dziesięciolecia zbierał książki, mapy, rękopisy, fotografie i relacje dotyczące Tatr i Podhala. Razem z żoną, Zofią Radwańską-Paryską, stworzyli bibliotekę, jakiej wcześniej w Polsce nie było.

Owocem tej pracy stał się monumentalny, liczący 25 tomów przewodnik „Tatry Wysokie” oraz wydana po latach „Wielka encyklopedia tatrzańska” – do dziś uznawana za najważniejsze kompendium wiedzy o Tatrach.

Każdą informację sprawdzał osobiście.

Nie ufał plotkom ani powtarzanym legendom.

Jeżeli miał opisać ścieżkę czy przełęcz, najpierw sam tam szedł.

W 1991 roku małżonkowie Paryscy przekazali swoją bezcenną bibliotekę Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu. Setki metrów półek wypełnionych książkami, dokumentami, mapami i fotografiami stały się jednym z najcenniejszych zbiorów dotyczących Tatr.

Witold Paryski zmarł 16 grudnia 2000 roku w Zakopanem.

Spoczywa wraz z żoną na Pęksowym Brzyzku.

Pozostawił po sobie coś znacznie trwalszego niż zdobyte szczyty.

Sprawił, że kolejne pokolenia mogą poznawać Tatry nie tylko nogami, ale także dzięki wiedzy, którą cierpliwie gromadził przez całe życie.

18/07/2026

Letnia Akademia Madrygałów w Jarosławiu zbliża się wielkimi krokami!
Oprócz warsztatów dla zakwalifikowanych uczestników przygotowaliśmy wykłady i koncert finałowy, na które wstęp jest bezpłatny dla wszystkich 😊 Tematyką wydarzenia są Madrigali Spirituali, które będziemy eksplorować wszystkimi możliwymi sposobami - poprzez prelekcje ekspertów, dyskusje, doskonalenie warsztatu wykonawczego i słuchanie. Serdecznie zapraszamy na spotkania z naszymi wyjątkowymi gośćmi 🔝💫

Wykłady odbywają się o godz 12:00 w .jaroslaw:

22.07. Prof. Daniele Filippi (Universita di Torino)- "If our music could do what is said of the ancient..." - The Spiritual Madrigal and the Conquest of Souls

23.07. Prof. Aleksandra Patalas (Uniwersytet Jagielloński) - Marco Scacchi’s madrigals in the context of the reception of Claudio Monteverdi’s works in the Polish-Lithuanian Commonwealth

24.07. Dr Katarzyna Spurgjasz (Uniwersytet Warszawski)- How to be the northernmost city of the Mediterranean? Reception of Italian madrigals north of the Alps

Koncert finałowy pod kierunkiem naszych wspaniałych nauczycieli - Elama Rotema i Dorona Schleifera odbędzie się 25.07 o 19:00 w Bazylice Matki Bożej Bolesnej w Jarosławiu

Do zobaczenia w Jarosławiu! 💛🐝

Realizacja Letniej Akademii Madrygałów odbywa się przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu "Edukacja Artystyczna 2026" oraz Wojewódzkiego Domu Kultury w Rzeszowie w ramach programu “WspółKultura".

Dziękujemy Marianna Oklejak za wyjątkową identyfikację wizualną 🙏💛

Wydarzenie odbywa się dzięki wsparciu wspaniałych Patronów: Dominikanie Jarosław, Zespół Państwowych Szkół Muzycznych im. Fryderyka Chopina w Jarosławiu, Centrum Kultury i Promocji w Jarosławiu, Marcin Nazarewicz Burmistrz Miasta Jarosławia, Ekspres Jarosławski, Polskie Radio Rzeszów, TVP3 Rzeszów. Dziękujemy! 🙏💛🐝

17/07/2026

Medieval and Renaissance Music Conference Warsaw 2026 - najbardziej prestiżowa na świecie konferencja naukowa poświęcona badaniom nad muzyką średniowiecza i renesansu w tym roku po raz pierwszy odbyła się w Polsce, na Uniwersytet Warszawski!

Jesteśmy dumni, że siłą sprawczą i główną koordynatorką organizacji konferencji była prof. Agnieszka Leszczyńska z Instytut Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego.

MedRen Warsaw 2026 to blisko 300 muzykolożek i muzykologów z całego świata, 5 konferencyjnych dni, ponad 80 sesji odbywających się równolegle w zabytkowych wnętrzach kampusu UW.

W szerokim spektrum badań nad muzyką dawną w programie tegorocznej edycji dominantami były🎵twórczość Thomasa Stoltzera i🎵Valentina Greffa Bakfarka, utracone dziedzictwo muzyczne, materialność muzyki (musical materialities) oraz mity w historiografii muzyki dawnej

🎹Obradom towarzyszyły koncerty artystek i artystów sceny muzyki dawnej:
Corina Marti,
Ensemble La Morra: Krasne barszo: muzyka późnośredniowiecznego Krakowa
Men's vocal group Gregorianum: muzyka z polskich źródeł XVI wieku

oraz ekspozycje:

🎨 Manuscripts and Early Prints from the Music Collection of the University of Warsaw Library (kurator Piotr Maculewicz, Gabinet Zbiorów Muzycznych Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie)

🎨 Musical Materialities and Conduits of Culture in Early Modern Poland: Gems from the Marie Skłodowska-Curie Fellowship ‘MusiConduits’ (kuratorka dr Emily Peppers z )

🎨 Treasures from National Library Biblioteka Narodowa (kuratorzy: Sonia Wronkowska, Maciej Szabłowski)

🏃🏃‍♀Nie zabrakło też aktywnego wypoczynku: w czwartym dniu obrad goście konferencji wzięli udział w Med Run, czyli oficjalnym biegu kongresowym.

W trudach wielomiesięcznej organizacji prof. Leszczyńską wspomagała mocna ekipa z naszego instytutu: przede wszystkim jej magistranci: dr Bartłomiej Gembicki (dziś ISPAN) oraz dr Jacek Iwaszko (dziś NIFC), a obok nich prof. Irena Bieńkowska, prof. Tomasz Jeż, prof. Szymon Paczkowski, dr Emily Peppers, dr Katarzyna Spurgjasz, Kseniia Ahapova, Michał Jagosz, Edith Jurkiewicz-Pilska, Maria Kur, Wiktoria Lasek, Natalia Lechowska, Zuzanna Lis, Maja Majczak, Maria Marchlewska, Piotr Mazurkiewicz, Michalina Piwowaron, Iga Przybylska, Krystyna Siciarek, Urszula Świątek, Antoni Wala, Zofia Waniek, Kamil Watkowski.
Cały team https://medren2026.uw.edu.pl/about/

Instytucjami partnerskimi imprezy były Wydział Nauk o Kulturze i Sztuce UW, The Fryderyk Chopin Institute, Instytut Sztuki PAN oraz Uniwersytet Warszawski.

Fotografie pochodzą ze strony MedRen Warsaw 2026

10/07/2026

Studio Eksperymentalne Polskiego Radia bylo ewenementem w skali świata. W przyszłym roku obchodzimy 70. rocznicę jego utworzenia.

06/07/2026

Wystartowały obrady Medieval and Renaissance Music Conference Warsaw 2026. Pięć dni, codziennie pięć równoległych sesji, najwybitniejsze postacie ze świata nauki o muzyce dawnej i niezwykłe wydarzenia towarzyszące, wystawy, koncerty, ale nie tylko.
Np. w czwartek odbędzie się MedRun, oficjalny bieg kongresowy 🏃 🏃 🏃